៣-៤. បធានិយង្គសុត្តាទិវណ្ណនា

៥៣-៥៤. តតិយេ បទហតីតិ បទហនោ, ភាវនមនុយុត្តោ យោគី, តស្ស ភាវោ ភាវនានុយោគោ បទហនភាវោ. បធានមស្ស អត្ថីតិ បធានិកោ, ក-ការស្ស យ-ការំ កត្វា ‘‘បធានិយោ’’តិ វុត្តំ. ‘‘អភិនីហារតោ បដ្ឋាយ អាគតត្តា’’តិ វុត្តត្តា បច្ចេកពោធិសត្តសាវកពោធិសត្តានម្បិ បណិធានតោ បភុតិ អាគតសទ្ធា អាគមនសទ្ទា ឯវ, ឧក្កដ្ឋនិទ្ទេសេន បន ‘‘សព្ពញ្ញុពោធិសត្តាន’’ន្តិ វុត្តំ. អធិគមតោ សមុទាគតត្តា អគ្គមគ្គផលសម្បយុត្តា ចាបិ អធិគមសទ្ធា នាម, យា សោតាបន្នស្ស អង្គភាវេន វុត្តា. អចលភាវេនាតិ បដិបក្ខេន អនធិភវនីយត្តា និច្ចលភាវេន. ឱកប្បនន្តិ ឱក្កន្ទិត្វា អធិមុច្ចនំ, បសាទុប្បត្តិយា បសាទនីយវត្ថុស្មិំ បសីទនមេវ. សុប្បដិវិទ្ធន្តិ សុដ្ឋុ បដិវិទ្ធំ. យថា តេន បដិវិទ្ធេន សព្ពញ្ញុតញ្ញាណំ ហត្ថគតំ អហោសិ, តថា បដិវិទ្ធំ. យស្ស ពុទ្ធសុពុទ្ធតាយ សទ្ធា អចលា អសម្បវេធិ, តស្ស ធម្មសុធម្មតាយ សង្ឃសុប្បដិបន្នតាយ តេន បដិវេធេន សទ្ធា ន តថាតិ អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ. តេនាហ ភគវា – ‘‘យោ, ភិក្ខវេ, ពុទ្ធេ បសន្នោ ធម្មេ បសន្នោ សង្ឃេ បសន្នោ’’តិអាទិ. បធានវីរិយំ ឥជ្ឈតិ ‘‘អទ្ធា ឥមាយ បដិបទាយ ជរាមរណតោ មុច្ចិស្សាមី’’តិ សក្កច្ចំ បទហនតោ.

អប្ប-សទ្ទោ អភាវត្ថោ ‘‘អប្បសទ្ទស្ស…បេ… ខោ បនា’’តិអាទីសុ វិយាតិ អាហ ‘‘អរោគោ’’តិ. សមវេបាកិនិយាតិ យថាភុត្តមាហារំ សមាការេនេវ បចនសីលាយ. ទឡ្ហំ កត្វា បចន្តី ហិ គហណី ឃោរភាវេន បិត្តវិការាទិវសេន រោគំ ជនេតិ, សិថិលំ កត្វា បចន្តី មន្ទភាវេន វាតវិការាទិវសេន តេនាហ ‘‘នាតិសីតាយ នាច្ចុណ្ហាយា’’តិ. គហណិតេជស្ស មន្ទបដុតាវសេន សត្តានំ យថាក្កមំ សីតុណ្ហសហតាតិ អាហ ‘‘អតិសីតលគ្គហណិកោ’’តិអាទិ. យាថាវតោ អច្ចយទេសនា អត្តនោ អាវិករណំ នាមាតិ អាហ ‘‘យថាភូតំ អត្តនោ អគុណំ បកាសេតា’’តិ. ឧទយត្ថគាមិនិយាតិ សង្ខារានំ ឧទយញ្ច វយញ្ច បដិវិជ្ឈន្តិយាតិ អយមេត្ថ អត្ថោតិ អាហ ‘‘ឧទយញ្ចា’’តិអាទិ. បរិសុទ្ធាយាតិ និរុបក្កិលេសាយ. និព្ពិជ្ឈិតុំ សមត្ថាយាតិ តទង្គវសេន សវិសេសំ បជហិតុំ សមត្ថាយ. តស្ស ទុក្ខស្ស ខយគាមិនិយាតិ យំ ទុក្ខំ ឥមស្មិំ ញាណេ អនធិគតេ បវត្តិរហំ, អធិគតេ ន បវត្តិ, តំ សន្ធាយ វទតិ. តថាហេស យោគាវចរោ ‘‘ចូឡសោតាបន្នោ’’តិ វុច្ចតិ. ចតុត្ថំ ឧត្តានមេវ.

បធានិយង្គសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.