៥. មុណ្ឌរាជវគ្គោ
១-២. អាទិយសុត្តាទិវណ្ណនា
៤១-៤២. បញ្ចមស្ស បឋមេ ឧដ្ឋានវីរិយាធិគតេហីតិ វា ឧដ្ឋានេន ច វីរិយេន ច អធិគតេហិ. តត្ថ ឧដ្ឋានន្តិ កាយិកំ វីរិយំ. វីរិយន្តិ ចេតសិកន្តិ វទន្តិ. ឧដ្ឋានន្តិ វា ភោគុប្បាទនេ យុត្តប្បយុត្តតា. វីរិយំ តជ្ជោ ឧស្សាហោ. បីណិតន្តិ ធាតំ សុតិត្តំ. តថាភូតោ បន យស្មា ថូលសរីរោ ហោតិ, តស្មា ‘‘ថូលំ ករោតី’’តិ វុត្តំ. ទុតិយំ ឧត្តានមេវ.
អាទិយសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
៣. ឥដ្ឋសុត្តវណ្ណនា
៤៣. តតិយេ អប្បមាទំ បសំសន្តីតិ ‘‘ឯតានិ អាយុអាទីនិ បត្ថយន្តេន អប្បមាទោ កាតព្ពោ’’តិ អប្បមាទមេវ បសំសន្តិ បណ្ឌិតា. យស្មា វា បុញ្ញកិរិយាសុ បណ្ឌិតា អប្បមាទំ បសំសន្តិ, តស្មា អាយុអាទីនិ បត្ថយន្តេន អប្បមាទោវ កាតព្ពោតិ អត្ថោ. បុរិមស្មិំ អត្ថវិកប្បេ ‘‘បុញ្ញកិរិយាសូ’’តិ បទស្ស ‘‘អប្បមត្តោ’’តិ ឥមិនា សម្ពន្ធោ. យស្មា បណ្ឌិតា អប្បមាទំ បសំសន្តិ, យស្មា ច បុញ្ញកិរិយាសុ អប្បមត្តោ ឧភោ អត្ថេ អធិគតោ ហោតិ, តស្មា អាយុអាទីនិ បត្ថយន្តេន អប្បមាទោវ កាតព្ពោ. ទុតិយស្មិំ អត្ថវិកប្បេ បណ្ឌិតា អប្បមាទំ បសំសន្តិ. កត្ថាតិ? បុញ្ញកិរិយាសុ. កស្មាតិ ចេ? យស្មា អប្បមត្តោ ឧភោ អត្ថេ អធិគ្គណ្ហាតិ បណ្ឌិតោ, តស្មាតិ អត្ថោ. អត្ថប្បដិលាភេនាតិ ទិដ្ឋធម្មិកាទិហិតប្បដិលាភេន.
ឥដ្ឋសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
៤. មនាបទាយីសុត្តវណ្ណនា
៤៤. ចតុត្ថេ ឈានមនេន និព្ពត្តំ មនោមយន្តិ អាហ ‘‘សុទ្ធាវាសេសុ ឯកំ ឈានមនេន និព្ពត្តំ ទេវកាយ’’ន្តិ. សតិបិ ហិ សព្ពសត្តានំ អភិសង្ខារមនសា និព្ពត្តភាវេ ពាហិរបច្ចយេហិ វិនា មនសាវ និព្ពត្តត្តា ‘‘មនោមយា’’តិ វុច្ចន្តិ រូបាវចរសត្តា. យទិ ឯវំ កាមភវេ ឱបបាតិកសត្តានម្បិ មនោមយភាវោ អាបជ្ជតីតិ ចេ? ន, តត្ថ ពាហិរបច្ចយេហិ និព្ពត្តេតព្ពតាសង្កាយ ឯវ អភាវតោ ‘‘មនសាវ និព្ពត្តា’’តិ អវធារណាសម្ភវតោ. និរុឡ្ហោ វាយំ លោកេ មនោមយវោហារោ រូបាវចរសត្តេសុ. តថា ហិ ‘‘អន្នមយោ, បាណមយោ, មនោមយោ, អានន្ទមយោ, វិញ្ញាណមយោ’’តិ បញ្ចធា អត្តានំ វេទវាទិនោបិ វទន្តិ. ឧច្ឆេទវាទិនោបិ វទន្តិ ‘‘ទិព្ពោ រូបី មនោមយោ’’តិ (ទី. និ. ១.៨៧). តីសុ វា កុលសម្បត្តីសូតិ ព្រាហ្មណខត្តិយវេស្សសង្ខាតេសុ សម្បន្នកុលេសុ. ឆសុ វា កាមសគ្គេសូតិ ឆសុ កាមាវចរទេវេសុ.
មនាបទាយីសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
៥-៦. បុញ្ញាភិសន្ទសុត្តាទិវណ្ណនា
៤៥-៤៦. បញ្ចមេ អសង្ខេយ្យោតិ អាឡ្ហកគណនាយ អសង្ខេយ្យោ. យោជនវសេន បនស្ស សង្ខា អត្ថិ ហេដ្ឋា មហាបថវិយា ឧបរិ អាកាសេន បរិសមន្តតោ ចក្កវាឡបព្ពតេន មជ្ឈេ តត្ថ តត្ថ ឋិតកេហិ ទីបបព្ពតបរិយន្តេហិ បរិច្ឆិន្នត្តា ជានន្តេន យោជនតោ សង្ខាតុំ សក្កាតិ កត្វា. មហាសរីរមច្ឆកុម្ភីលយក្ខរក្ខសមហានាគទានវាទីនំ សវិញ្ញាណកានំ ពលវាមុខបាតាលាទីនំ អវិញ្ញាណកានំ ភេរវារម្មណានំ វសេន ពហុភេរវំ. បុថូតិ ពហូ. សវន្តីតិ សន្ទមានា. ឧបយន្តីតិ ឧបគច្ឆន្តិ. ឆដ្ឋំ ឧត្តានមេវ.
បុញ្ញាភិសន្ទសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
៧-៨. ធនសុត្តាទិវណ្ណនា
៤៧-៤៨. សត្តមេ សទ្ធាតិ មគ្គេនាគតា សទ្ធា. សីលញ្ច យស្ស កល្យាណន្តិ កល្យាណសីលំ នាម អរិយសាវកស្ស អរិយកន្តំ សីលំ វុច្ចតិ. តត្ថ កិញ្ចាបិ អរិយសាវកស្ស ឯកសីលម្បិ អកន្តំ នាម នត្ថិ, ឥមស្មិំ បនត្ថេ ភវន្តរេបិ អប្បហីនំ បញ្ចសីលំ អធិប្បេតំ. អដ្ឋមំ ឧត្តានមេវ.
ធនសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
៩. កោសលសុត្តវណ្ណនា
៤៩. នវមេ បតិតក្ខន្ធោតិ សម្មុខា កិញ្ចិ ឱលោកេតុំ អសមត្ថតាយ អធោមុខោ. និប្បដិភានោតិ សហធម្មិកំ កិញ្ចិ វត្តុំ អវិសហនតោ និប្បដិភានោ បដិភានរហិតោ.
កោសលសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
១០. នារទសុត្តវណ្ណនា
៥០. ទសមេ អជ្ឈោមុច្ឆិតោតិ អធិមត្តាយ តណ្ហាមុច្ឆាយ មុច្ឆិតោ, មុច្ឆំ មោហំ បមាទំ អាបន្នោ. តេនាហ ‘‘គិលិត្វា…បេ… អតិរេកមុច្ឆាយ តណ្ហាយ សមន្នាគតោ’’តិ. មហច្ចាតិ មហតិយា. លិង្គវិបល្លាសេន ចេតំ វុត្តំ. តេនាហ ‘‘មហតា រាជានុភាវេនា’’តិ.
នារទសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
មុណ្ឌរាជវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
បឋមបណ្ណាសកំ និដ្ឋិតំ.