១. សេខពលវគ្គោ

១. សំខិត្តសុត្តវណ្ណនា

១. បញ្ចកនិបាតស្ស បឋមេ កាមំ សម្បយុត្តធម្មេសុ ថិរភាវោបិ ពលដ្ឋោ ឯវ, បដិបក្ខេហិ បន អកម្បនីយត្តំ សាតិសយំ ពលដ្ឋោតិ វុត្តំ – ‘‘អស្សទ្ធិយេ ន កម្បតី’’តិ.

សំខិត្តសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២-៦. វិត្ថតសុត្តាទិវណ្ណនា

២-៦. ទុតិយេ ហិរីយតីតិ លជ្ជតិ វិរជ្ជតិ. យស្មា ហិរី បាបជិគុច្ឆនលក្ខណា, តស្មា ‘‘ជិគុច្ឆតីតិ អត្ថោ’’តិ វុត្តំ. ឱត្តប្បតីតិ ឧត្រសតិ. បាបុត្រាសលក្ខណញ្ហិ ឱត្តប្បំ.

បគ្គហិតវីរិយោតិ សង្កោចំ អនាបន្នវីរិយោ. តេនាហ ‘‘អនោសក្កិតមានសោ’’តិ. បហានត្ថាយាតិ សមុច្ឆិន្នត្ថាយ. កុសលានំ ធម្មានំ ឧបសម្បទា នាម សមធិគមោ ឯវាតិ អាហ ‘‘បដិលាភត្ថាយា’’តិ.

គតិអត្ថា ធាតុសទ្ទា ពុទ្ធិអត្ថា ហោន្តីតិ អាហ ‘‘ឧទយញ្ច វយញ្ច បដិវិជ្ឈិតុំ សមត្ថាយា’’តិ. មិស្សកនយេនាយំ ទេសនា គតាតិ អាហ ‘‘វិក្ខម្ភនវសេន ច សមុច្ឆេទវសេន ចា’’តិ. តេនាហ ‘‘វិបស្សនាបញ្ញាយ ចេវ មគ្គបញ្ញាយ ចា’’តិ. វិបស្សនាបញ្ញាយ វិក្ខម្ភនកិរិយតោ សា ច ខោ បទេសិកាតិ និប្បទេសិកំ កត្វា ទស្សេតុំ ‘‘មគ្គបញ្ញាយ បដិលាភសំវត្តនតោ’’តិ វុត្តំ. ទុក្ខក្ខយគាមិនិភាវេបិ ឯសេវ នយោ. សម្មាតិ យាថាវតោ. អកុប្បធម្មតាយ ហិ មគ្គបញ្ញាយ ខេបិតំ ខេបិតមេវ, នាស្ស បុន ខេបនកិច្ចំ អត្ថីតិ ឧបាយេន ញាយេន សា បវត្តតីតិ អាហ ‘‘ហេតុនា នយេនា’’តិ. តតិយាទីសុ នត្ថិ វត្តព្ពំ.

វិត្ថតសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. កាមសុត្តវណ្ណនា

៧. សត្តមេ អសន្តិ លូនន្តិ តេនាតិ អសិតំ, ទាត្តំ. វិវិធា អាភញ្ជន្តិ ភារំ ឱលម្ពេន្តិ តេនាតិ ព្យាភង្គី, វិធំ. កុលបុត្តោតិ ឯត្ថ ទុវិធោ កុលបុត្តោ ជាតិកុលបុត្តោ, អាចារកុលបុត្តោ ច. តត្ថ ‘‘តេន ខោ បន សមយេន រដ្ឋបាលោ នាម កុលបុត្តោ តស្មិំយេវ ថុល្លកោដ្ឋិកេ អគ្គកុលិកស្ស បុត្តោ’’តិ (ម. និ. ២.២៩៤) ឯវំ អាគតោ ឧច្ចកុលប្បសុតោ ជាតិកុលបុត្តោ នាម. ‘‘យេ តេ កុលបុត្តា សទ្ធា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតា’’តិ (ម. និ. ១.៣៤) ឯវំ អាគតា បន យត្ថ កត្ថចិ កុលេ បសុតាបិ អាចារសម្បន្នា អាចារកុលបុត្តោ នាម. ឥធ បន អាចារកុលបុត្តោ អធិប្បេតោ. តេនាហ ‘‘កុលបុត្តោតិ អាចារកុលបុត្តោ’’តិ. យុត្តន្តិ អនុច្ឆវិកំ, ឯវំ វត្តព្ពតំ អរហតីតិ អត្ថោ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ.

កាមសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. ចវនសុត្តវណ្ណនា

៨. អដ្ឋមេ សទ្ធាយាតិ ឥមិនា អធិគមសទ្ធា ទស្សិតា. ចតុព្ពិធា ហិ សទ្ធា – អាគមនីយសទ្ធា, អធិគមសទ្ធា, បសាទសទ្ធា, ឱកប្បនសទ្ធាតិ. តត្ថ អាគមនីយសទ្ធា សព្ពញ្ញុពោធិសត្តានំ បវត្តា ហោតិ. អាគមនីយប្បដិបទាយ អាគតា ហិ សទ្ធា សាតិសយា មហាពោធិសត្តានំ បរោបទេសេន វិនា សទ្ធេយ្យវត្ថុំ អវិបរីតតោ គហេត្វា អធិមុច្ចនតោ. សច្ចប្បដិវេធតោ អាគតសទ្ធា អធិគមសទ្ធា សុប្បពុទ្ធាទីនំ វិយ. ‘‘សម្មាសម្ពុទ្ធោ ភគវា’’តិអាទិនា ពុទ្ធាទីសុ ឧប្បជ្ជនកប្បសាទោ បសាទសទ្ធា មហាកប្បិនរាជាទីនំ វិយ. ‘‘ឯវមេត’’ន្តិ ឱក្កន្ទិត្វា បក្ខន្ទិត្វា សទ្ទហនវសេន កប្បនំ ឱកប្បនំ, តទេវ សទ្ធាតិ ឱកប្បនសទ្ធា. តត្ថ បសាទសទ្ធា បរនេយ្យរូបា ហោតិ, សវនមត្តេនបិ បសីទនតោ. ឱកប្បនសទ្ធា សទ្ធេយ្យំ វត្ថុំ ឱគាហិត្វា អនុបវិសិត្វា ‘‘ឯវមេត’’ន្តិ បច្ចក្ខំ ករោន្តី វិយ បវត្តតិ.

ចវនសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. បឋមអគារវសុត្តវណ្ណនា

៩. នវមេ អប្បតិស្សយោតិ អប្បតិស្សវោ វ-ការស្ស យ-ការំ កត្វា និទ្ទេសោ. គរុនា កិស្មិញ្ចិ វុត្តោ គារវវសេន បតិស្សវនំ, បតិស្សវោ, បតិស្សវភូតំ, តំសភាវញ្ច យំ កិញ្ចិ គារវំ. នត្ថិ ឯតស្មិំ បតិស្សវោតិ អប្បតិស្សវោ, គារវវិរហិតោ. តេនាហ ‘‘អជេដ្ឋកោ អនីចវុត្តី’’តិ.

បឋមអគារវសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. ទុតិយអគារវសុត្តវណ្ណនា

១០. ទសមេ វុទ្ធិន្តិអាទីសុ សីលេន វុទ្ធិំ, មគ្គេន វិរុឡ្ហិំ, និព្ពានេន វេបុល្លំ. សីលសមាធីហិ វា វុទ្ធិំ, វិបស្សនាមគ្គេហិ វិរុឡ្ហិំ, ផលនិព្ពានេហិ វេបុល្លំ. ឯត្ថ ច យស្ស ចតុព្ពិធំ សីលំ អខណ្ឌាទិភាវប្បវត្តិយា សុបរិសុទ្ធំ វិសេសភាគិយត្តា អប្បកសិរេនេវ មគ្គផលាវហំ សង្ឃរក្ខិតត្ថេរស្ស វិយ, សោ តាទិសេន សីលេន ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ អាបជ្ជិស្សតិ. តេន វុត្តំ – ‘‘សីលេន វុទ្ធិ’’ន្តិ. យស្ស បន អរិយមគ្គោ ឧប្បន្នោ, សោ វិរូឡ្ហមូលោ វិយ បាទបោ សុប្បតិដ្ឋិតត្តា សាសនេ វិរូឡ្ហិំ អាបន្នោ នាម ហោតិ. តេន វុត្តំ – ‘‘មគ្គេន វិរូឡ្ហិ’’ន្តិ. យោ សព្ពកិលេសនិព្ពានប្បត្តោ, សោ អរហា សីលាទិធម្មក្ខន្ធបារិបូរិយា សតិ វេបុល្លប្បត្តោ ហោតិ. តេន វុត្តំ ‘‘និព្ពានេន វេបុល្ល’’ន្តិ. ទុតិយវិកប្បេ អត្ថោ វុត្តនយានុសារេន វេទិតព្ពោ.

ទុតិយអគារវសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

សេខពលវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.