៩. បឋមសេខសុត្តវណ្ណនា

៨៩. នវមេ អារមិតព្ពដ្ឋេន កម្មំ អារាមោ ឯតស្សាតិ កម្មារាមោ, តស្ស ភាវោ កម្មារាមតា. តត្ថ កម្មន្តិ ឥតិកត្តព្ពំ កម្មំ វុច្ចតិ. សេយ្យថិទំ – ចីវរវិចារណំ ចីវរកម្មករណំ ឧបត្ថម្ភនំ បត្តត្ថវិកអំសពទ្ធកកាយពន្ធនធម្មករណអាធារកបាទកថលិកសម្មជ្ជនិអាទីនំ ករណន្តិ. ឯកច្ចោ ហិ ឯតានិ ករោន្តោ សកលទិវសំ ឯតានេវ ករោតិ, តំ សន្ធាយេស បដិក្ខេបោ. យោ បន ឯតេសំ ករណវេលាយមេវ តានិ ករោតិ, ឧទ្ទេសវេលាយ ឧទ្ទេសំ គណ្ហាតិ, សជ្ឈាយវេលាយ សជ្ឈាយតិ, ចេតិយង្គណវត្តវេលាយ ចេតិយង្គណវត្តំ ករោតិ, មនសិការវេលាយ មនសិការំ ករោតិ, ន សោ កម្មារាមោ នាម. ភស្សារាមតាតិ ឯត្ថ យោ ឥត្ថិវណ្ណបុរិសវណ្ណាទិវសេន អាលាបសល្លាបំ ករោន្តោយេវ ទិវសញ្ច រត្តិញ្ច វីតិនាមេតិ, ឯវរូបោ ភស្សេ បរិយន្តការី ន ហោតិ, អយំ ភស្សារាមោ នាម. យោ បន រត្តិម្បិ ទិវសម្បិ ធម្មំ កថេតិ, បញ្ហំ វិស្សជ្ជេតិ, អយំ អប្បភស្សោ ភស្សេ បរិយន្តការីយេវ. កស្មា? ‘‘សន្និបតិតានំ វោ, ភិក្ខវេ, ទ្វយំ ករណីយំ ធម្មី វា កថា, អរិយោ វា តុណ្ហីភាវោ’’តិ (ម. និ. ១.២៧៣; ឧទា. ១២, ២៨, ២៩) វុត្តត្តា.

និទ្ទារាមតាតិ ឯត្ថ យោ គច្ឆន្តោបិ និសិន្នោបិ និបន្នោបិ ថិនមិទ្ធាភិភូតោ និទ្ទាយតិយេវ, អយំ និទ្ទារាមោ នាម. យស្ស បន ករជកាយេ គេលញ្ញេន ចិត្តំ ភវង្គេ ឱតរតិ, នាយំ និទ្ទារាមោ. តេនេវាហ – ‘‘អភិជានាមិ ខោ បនាហំ, អគ្គិវេស្សន, គិម្ហានំ បច្ឆិមេ មាសេ បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតប្បដិក្កន្តោ ចតុគ្គុណំ សង្ឃាដិំ បញ្ញាបេត្វា ទក្ខិណេន បស្សេន សតោ សម្បជានោ និទ្ទំ ឱក្កមិតា’’តិ (ម. និ. ១.៣៨៧). សង្គណិការាមតាតិ ឯត្ថ យោ ឯកស្ស ទុតិយោ, ទ្វិន្នំ តតិយោ, តិណ្ណំ ចតុត្ថោតិ ឯវំ សំសដ្ឋោវ វិហរតិ, ឯកកោ អស្សាទំ ន លភតិ, អយំ សង្គណិការាមោ. យោ បន ចតូសុ ឥរិយាបថេសុ ឯកកោវ អស្សាទំ លភតិ, នាយំ សង្គណិការាមោ វេទិតព្ពោ. សេខានំ បដិលទ្ធគុណស្ស បរិហានាសម្ភវតោ ‘‘ឧបរិគុណេហី’’តិអាទិ វុត្តំ.

បឋមសេខសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.