៥. រូបសុត្តវណ្ណនា

៦៥. បញ្ចមេ បមិនោតិ ឧឡារតាទិវិសេសំ ឯតេនាតិ បមាណំ, រុបកាយោ បមាណំ ឯតស្សាតិ រូបប្បមាណោ. តតោ ឯវ រូបេ បសន្នោតិ រូបប្បសន្នោ. ឃោសោតិ ចេត្ថ ថុតិឃោសោ. លូខន្តិ បច្ចយលូខតា. ធម្មាតិ សីលាទយោ គុណធម្មា អធិប្បេតា. ឥមេសំ បន ចតុន្នំ បុគ្គលានំ នានាករណំ បាឡិយំយេវ អាគតំ. វុត្តញ្ហេតំ –

‘‘កតមោ ច បុគ្គលោ រូបប្បមាណោ រូបប្បសន្នោ? ឥធេកច្ចោ បុគ្គលោ អារោហំ វា បស្សិត្វា បរិណាហំ វា បស្សិត្វា សណ្ឋានំ វា បស្សិត្វា បារិបូរិំ វា បស្សិត្វា តត្ថ បមាណំ គហេត្វា បសាទំ ជនេតិ. អយំ វុច្ចតិ បុគ្គលោ រូបប្បមាណោ រូបប្បសន្នោ.

‘‘កតមោ ច បុគ្គលោ ឃោសប្បមាណោ ឃោសប្បសន្នោ? ឥធេកច្ចោ បុគ្គលោ បរវណ្ណនាយ បរថោមនាយ បរបសំសនាយ បរវណ្ណហារិកាយ តត្ថ បមាណំ គហេត្វា បសាទំ ជនេតិ. អយំ វុច្ចតិ បុគ្គលោ ឃោសប្បមាណោ ឃោសប្បសន្នោ.

‘‘កតមោ ច បុគ្គលោ លូខប្បមាណោ លូខប្បសន្នោ? ឥធេកច្ចោ បុគ្គលោ ចីវរលូខំ វា បស្សិត្វា បត្តលូខំ វា បស្សិត្វា សេនាសនលូខំ វា បស្សិត្វា វិវិធំ វា ទុក្ករការិកំ បស្សិត្វា តត្ថ បមាណំ គហេត្វា បសាទំ ជនេតិ. អយំ វុច្ចតិ បុគ្គលោ លូខប្បមាណោ លូខប្បសន្នោ.

‘‘កតមោ ច បុគ្គលោ ធម្មប្បមាណោ ធម្មប្បសន្នោ? ឥធេកច្ចោ បុគ្គលោ សីលំ វា បស្សិត្វា សមាធិំ វា បស្សិត្វា បញ្ញំ វា បស្សិត្វា តត្ថ បមាណំ គហេត្វា បសាទំ ជនេតិ. អយំ វុច្ចតិ បុគ្គលោ ធម្មប្បមាណោ ធម្មប្បសន្នោ’’តិ (បុ. ប. ១៧១-១៧២).

តត្ថ អារោហន្តិ ឧច្ចតំ. សា ច ខោ តស្មិំ តស្មិំ កាលេ បមាណយុត្តា ទដ្ឋព្ពា. បរិណាហន្តិ នាតិកិសថូលតាវសេន បីណតំ. សណ្ឋានន្តិ តេសំ តេសំ អង្គបច្ចង្គានំ សុសណ្ឋិតតំ ទីឃរស្សវដ្ដាទិយុត្តដ្ឋានេសុ តថាភាវំ. បារិបូរិន្តិ សព្ពេសំ សរីរាវយវានំ បរិបុណ្ណតំ អវិកលតំ. តត្ថ បមាណំ គហេត្វាតិ តស្មិំ រូបេ រូបសម្បត្តិយំ បមាណភាវំ ឧបាទាយ. បសាទំ ជនេតីតិ អធិមោក្ខំ ជនេតិ ឧប្បាទេតិ.

បរវណ្ណនាយាតិ ‘‘អសុកោ ឯទិសោ ច ឯទិសោ ចា’’តិ បរស្ស គុណវចនេន. បរថោមនាយាតិ បរម្មុខា បរស្ស សិលាឃុប្បាទកេន អភិត្ថវនេន បរេន ថុតិវសេន, គាថាទិឧបនិពន្ធនេន វុត្តាយ ថោមនាយាតិ វុត្តំ ហោតិ. បរបសំសនាយាតិ បរម្មុខា បរស្ស គុណសំកិត្តនេន. បរវណ្ណហារិកាយាតិ បរម្បរវណ្ណហារិកាយ បរម្បរាយ បរស្ស កិត្តនសទ្ទស្ស ឧបសំហារេន. តត្ថាតិ តស្មិំ ថុតិឃោសេ.

ចីវរលូខន្តិ ថូលជិណ្ណពហុតុន្នកតាទិចីវរស្ស លូខភាវំ. បត្តលូខន្តិ អនេកគន្ថិកាហដតាទិបត្តស្ស លូខភាវំ. វិវិធំ វា ទុក្ករការិកន្តិ ធុតង្គាទិវសេន បវត្តនានាវិធំ ទុក្ករចរិយំ. សីលំ វា បស្សិត្វាតិ សីលបារិបូរិវសេន វិសុទ្ធំ កាយវចីសុចរិតំ ញាណចក្ខុនា បស្សិត្វា, ឈានាទិអធិគមសុទ្ធិសមាធិំ វា វិបស្សនាភិញ្ញាសង្ខាតំ បញ្ញំ វា បស្សិត្វាតិ អត្ថោ.

ឯវមេតស្មិំ ចតុប្បមាណេ លោកសន្និវាសេ ពុទ្ធេសុ អប្បសន្នា មន្ទា, បសន្នា ពហុកា. រូបប្បមាណស្ស ហិ ពុទ្ធរូបតោ ឧត្តរិ បសាទាវហំ រូបំ នាម នត្ថិ. ឃោសប្បមាណស្ស ពុទ្ធានំ កិត្តិឃោសតោ ឧត្តរិ បសាទាវហោ ឃោសោ នាម នត្ថិ. លូខប្បមាណស្ស កាសិកានិ វត្ថានិ មហារហានិ កញ្ចនភាជនានិ តិណ្ណំ ឧតូនំ អនុច្ឆវិកេ សព្ពសម្បត្តិយុត្តេ បាសាទវរេ បហាយ បំសុកូលចីវរសេលមយបត្តរុក្ខមូលាទិសេនាសនសេវិនោ ពុទ្ធស្ស ភគវតោ លូខតោ ឧត្តរិ បសាទាវហំ អញ្ញំ លូខំ នាម នត្ថិ. ធម្មប្បមាណស្ស សទេវកេ លោកេ អសាធារណសីលាទិគុណស្ស តថាគតស្ស សីលាទិគុណតោ ឧត្តរិ បសាទាវហោ អញ្ញោ សីលាទិគុណោ នាម នត្ថិ. ឥតិ ភគវា ឥមំ ចតុប្បមាណិកំ លោកសន្និវាសំ មុដ្ឋិនា គហេត្វា វិយ ឋិតោតិ.

បមាណិំសូតិ បមាណំ អគ្គហេសុំ. និយកជ្ឈត្តេ តស្ស គុណំ ន ជានាតីតិ តស្ស អព្ភន្តរេ បវត្តមានំ សីលាទិគុណំ ន ជានាតិ. សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

រូបសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.