(១៣) ៣. ភយវគ្គោ

១. អត្តានុវាទសុត្តវណ្ណនា

១២១. តតិយស្ស បឋមេ អត្តានំ អនុវទន្តស្ស ឧប្បជ្ជនកភយន្តិ អត្តានំ អនុវទន្តស្ស បាបកម្មិនោ ឧប្បជ្ជនកភយំ. ទ្វត្តិំសកម្មការណេ បដិច្ច ឧប្បជ្ជនកភយន្តិ អគារិកានំ វសេន វុត្តំ, អនគារិកានំ បន វិនយទណ្ឌំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជនកភយម្បិ ទណ្ឌភយន្តេវ សង្ខំ គច្ឆតិ. សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

អត្តានុវាទសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. ឩមិភយសុត្តវណ្ណនា

១២២. ទុតិយេ កោធូបាយាសស្សេតំ អធិវចនន្តិ ឯត្ថ កុជ្ឈនដ្ឋេន កោធោ, ស្វេវ ចិត្តស្ស កាយស្ស ច អតិប្បមទ្ទនមថនុប្បាទនេហិ ទឡ្ហអាយាសដ្ឋេន ឧបាយាសោ. អនេកវារំ បវត្តិត្វា អត្តនា សមវេតំ សត្តំ អជ្ឈោត្ថរិត្វា សីសំ ឧក្ខិបិតុំ អទត្វា ឩមិសទិសតា ទដ្ឋព្ពា. យថា ហិ ពាហិរំ ឧទកំ ឱតិណ្ណោ ឩមីសុ ឱសីទិត្វា មរតិ, ឯវំ ឥមស្មិំ សាសនេ កោធូបាយាសេ ឱសីទិត្វា វិព្ភមតិ, តស្មា កោធូបាយាសោ ‘‘ឩមិភយ’’ន្តិ វុត្តោ. ឱទរិកត្តស្សេតំ អធិវចនន្តិ យថា ហិ ពាហិរំ ឧទកំ ឱតិណ្ណោ កុម្ភីលេន ខាទិតោ មរតិ, ឯវំ ឥមស្មិំ សាសនេ ឱទរិកត្តេន ឱទរិកភាវេន អាមិសគេធេន មិច្ឆាជីវេន ជីវិកកប្បនេន នាសិតសីលាទិគុណតាយ ខាទិតធម្មសរីរោ វិព្ភមតិ, តស្មា ឱទរិកត្តំ ‘‘កុម្ភីលភយ’’ន្តិ វុត្តំ.

អនុបដ្ឋិតាយ សតិយាតិ កាយគតំ សតិំ អនុដ្ឋាបេត្វា. អសំវុតេហីតិ អបិហិតេហិ. បញ្ចន្នេតំ កាមគុណានំ អធិវចនន្តិ យថា ហិ ពាហិរំ ឧទកំ ឱតិណ្ណោ អាវដ្ដេ និមុជ្ជិត្វា មរតិ, ឯវំ ឥមស្មិំ សាសនេ បព្ពជិតោ បញ្ចកាមគុណាវដ្ដេ និមុជ្ជិត្វា វិព្ភមតិ. កាមរាគាភិភូតោ ហិ សត្តោ ឥតោ ច ឯត្តោ, ឯត្តោ ច ឥតោតិ ឯវំ មនាបិយរូបាទិវិសយសង្ខាតេ អាវដ្ដេ អត្តានំ សំសារេត្វា យថា តតោ ពហិភូតេ នេក្ខម្មេ ចិត្តម្បិ ន ឧប្បាទេតិ, ឯវំ អាវដ្ដេត្វា ព្យសនាបាទនេន កាមគុណានំ អាវដ្ដសទិសតា ទដ្ឋព្ពា.

អនុទ្ធំសេតីតិ កិលមេតិ វិលោលតិ. រាគានុទ្ធំសិតេនាតិ រាគេន អនុទ្ធំសិតេន. មាតុគាមស្សេតំ អធិវចនន្តិ. យថា ហិ ពាហិរំ ឧទកំ ឱតិណ្ណោ ចណ្ឌមច្ឆំ អាគម្ម លទ្ធប្បហារោ មរតិ, ឯវំ ឥមស្មិំ សាសនេ មាតុគាមំ អារព្ភ ឧប្បន្នកាមរាគោ វិព្ភមតិ, តស្មា មាតុគាមោ ‘‘សុសុកាភយ’’ន្តិ វុត្តោ. មាតុគាមោ ហិ យោនិសោមនសិការរហិតំ អធីរបុរិសំ ឥត្ថិកុត្តភូតេហិ អត្តនោ ហាសភាវវិលាសេហិ អភិភុយ្យ គហេត្វា ធីរជាតិកម្បិ អត្តនោ រូបាទីហិ សម្បលោភនវសេន អនវសេសំ អត្តនោ ឧបការធម្មេ សីលាទិកេ សម្បាទេតុំ អសមត្ថំ ករោន្តោ អនយព្យសនំ បាបេតិ.

ឥមានិ បន ចត្តារិ ភយានិ ភាយិត្វា យថា ឧទកំ អនោរោហន្តស្ស ឧទកំ និស្សាយ ឧទកបិបាសាវិនយនំ សរីរសុទ្ធិបរិឡាហូបសមោ កាយឧតុគ្គាហាបនន្តិ, ឯវមាទិ អានិសំសោ នត្ថិ, ឯវមេវំ ឥមានិ ចត្តារិ ភយានិ ភាយិត្វា សាសនេ អបព្ពជន្តស្សបិ ឥមំ សាសនំ និស្សាយ សង្ខេបតោ វដ្ដទុក្ខូបសមោ, វិត្ថារតោ បន សីលានិសំសាទិវសេន អនេកវិធោ អានិសំសោ នត្ថិ. យថា បន ឥមានិ ចត្តារិ ភយានិ អភាយិត្វា ឧទកំ ឱរោហន្តស្ស វុត្តប្បការោ អានិសំសោ ហោតិ, ឯវំ ឥមានិ អភាយិត្វា សាសនេ បព្ពជន្តស្សបិ វុត្តប្បការោ អានិសំសោ ហោតិ. មហាធម្មរក្ខិតត្ថេរោ បនាហ ‘‘ចត្តារិ ភយានិ ភាយិត្វា ឧទកំ អនោតរន្តោ សោតំ ឆិន្ទិត្វា បរតីរំ បាបុណិតុំ ន សក្កោតិ, អភាយិត្វា ឱតរន្តោ សក្កោតិ, ឯវមេវំ ភាយិត្វា សាសនេ អបព្ពជន្តោបិ តណ្ហាសោតំ ឆិន្ទិត្វា និព្ពានបារំ ទដ្ឋុំ ន សក្កោតិ, អភាយិត្វា បព្ពជន្តោ សក្កោតី’’តិ.

ឩមិភយសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. បឋមនានាករណសុត្តវណ្ណនា

១២៣. តតិយេ ព្រហ្មកាយិកានំ ទេវានន្តិ ឯត្ថ ព្រហ្មានំ កាយោ សមូហោតិ ព្រហ្មកាយោ, តប្បរិយាបន្នតាយ តត្ថ គតាតិ ព្រហ្មកាយិកា. ឯតាយ ច សព្ពស្សបិ ព្រហ្មកាយស្ស សមញ្ញាយ ភវិតព្ពំ. អាភស្សរានំ ទេវានន្តិអាទិនា បន ទុតិយជ្ឈានភូមិកាទីនំ ឧបរិ គហិតត្តា គោពលីពទ្ទញ្ញាយេន តទវសិដ្ឋានំ អយំ សមញ្ញា, តស្មា ‘‘ព្រហ្មកាយិកានំ ទេវាន’’ន្តិ បឋមជ្ឈានភូមិកានំយេវ គហណំ វេទិតព្ពំ. សហ ព្យយតិ គច្ឆតីតិ សហព្យោ, សហវត្តនកោ. តស្ស ភាវោ សហព្យតា, សហបវត្តីតិ អាហ ‘‘សហភាវំ ឧបគច្ឆតី’’តិ. កប្បោ អាយុប្បមាណន្តិ ឯត្ថ យទិបិ ព្រហ្មបារិសជ្ជាទីនំ អាយុនោ អន្តរំ អត្ថិ, ឧក្កដ្ឋបរិច្ឆេទេន បនេតំ វុត្តន្តិ ទស្សេន្តោ ‘‘បឋមជ្ឈានំ អត្ថិ ហីន’’ន្តិអាទិមាហ.

ទ្វេ កប្បា អាយុប្បមាណន្តិ ឯត្ថ បន ហីនជ្ឈានេន និព្ពត្តានំ វសេន អយំ បរិច្ឆេទោ កតោតិ ទស្សេតុំ ‘‘ទុតិយជ្ឈានំ វុត្តនយេនេវ តិវិធំ ហោតី’’តិអាទិ អារទ្ធំ. ចត្តារោ កប្បាតិ ឯត្ថ បន ឧក្កដ្ឋបរិច្ឆេទេន ចតុសដ្ឋិ កប្បា វត្តព្ពាតិ ទស្សេន្តោ ‘‘យំ ហេដ្ឋា វុត្តំ ‘កប្បោ ទ្វេ កប្បា’តិ, កម្បិ អាហរិត្វា អត្ថោ វេទិតព្ពោ’’តិ អាហ. កថំ បនេត្ថ អយមត្ថោ លព្ភតីតិ អាហ ‘‘កប្បោតិ ច គុណស្សបិ នាម’’ន្តិ. តត្ថ បឋមំ វុត្តោ កប្បោ, តតោ ឯកេន គុណេន, ឯកស្មិំ វារេ គណនាយាតិ អត្ថោ. ទ្វេ កប្បា ហោន្តីតិ ឯកវារគណនាយ កប្បស្ស ទ្វិគុណិតត្តា ទ្វេ មហាកប្បា ហោន្តីតិ អត្ថោ. ទុតិយេនាតិ ទុតិយវារគណនាយ. ចត្តារោតិ ទុតិយវារគណនាយ ទ្វីសុ កប្បេសុ ទ្វិគុណិតេសុ ចត្តារោ មហាកប្បា ហោន្តីតិ អត្ថោ. បុន តេ ចត្តារោ កប្បាតិ វុត្តនយេន ទ្វេ វារេ គុណេត្វា យេ ចត្តារោ កប្បា ទស្សិតា, បុន តេ ចត្តារោ កប្បា ចតុគ្គុណា ហោន្តីតិ អត្ថោ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – ទ្វេ វារេ គុណេត្វា យេ ចត្តារោ កប្បា ទស្សិតា, តេសុ ចតុក្ខត្តុំ គុណិតេសុ ចតុសដ្ឋិ កប្បា សម្បជ្ជន្តីតិ. តថា ហិ ចត្តារោ ឯកស្មិំ វារេ គុណិតា អដ្ឋ ហោន្តិ, បុន តេ អដ្ឋ ទុតិយវារេ គុណិតា សោឡស ហោន្តិ, បុន តេ សោឡស តតិយវារេ គុណិតា ទ្វត្តិំស ហោន្តិ, បុន តេ ទ្វត្តិំស ចតុត្ថវារេ គុណិតា ចតុសដ្ឋិ ហោន្តិ. តេនេវាហ ‘‘ឥមេហិ ចតូហិ គុណេហិ គុណិតា ឯកេន គុណេន អដ្ឋ ហោន្តី’’តិអាទិ. ឯត្ថ ច ហេដ្ឋា ឧបោសថសុត្តេ (អ. និ. ៣.៧១) –

‘‘យានិ មានុសកានិ បញ្ញាស វស្សានិ, ចាតុមហារាជិកានំ ទេវានំ ឯសោ ឯកោ រត្តិន្ទិវោ’’តិ –

អាទិនា កាមាវចរទេវានមេវ អាយុប្បមាណំ ទស្សិតំ. ហេដ្ឋាយេវ –

‘‘តយោមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ តយោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ សព្ពសោ រូបសញ្ញានំ សមតិក្កមា…បេ… អាកាសានញ្ចាយតនូបគានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតិ. អាកាសានញ្ចាយតនូបគានំ, ភិក្ខវេ, ទេវានំ វីសតិ កប្បសហស្សានិ អាយុប្បមាណ’’ន្តិ (អ. និ. ៣.១១៧) –

អាទិនា អរូបាវចរានំយេវ អាយុប្បមាណំ វុត្តំ. ឥធ បន រូបាវចរានមេវ អាយុប្បមាណំ ទស្សិតំ. វិភង្គបាឡិយំ (វិភ. ១០២២) បន ‘‘មនុស្សានំ កិត្តកំ អាយុប្បមាណំ, វស្សសតំ អប្បំ វា ភិយ្យោ’’តិអាទិនា ទេវមនុស្សានញ្ចេវ រូបារូបាវចរសត្តានញ្ច អាយុប្បមាណំ ទស្សិតំ.

តត្ថ សម្មាសម្ពុទ្ធេន មនុស្សានំ ទេវានញ្ច អាយុំ បរិច្ឆិន្ទមានេន ចតូសុ អបាយេសុ ភុម្មទេវេសុ ច អាយុ ន បរិច្ឆិន្នំ. តំ កស្មាតិ? និរយេ តាវ កម្មមេវ បមាណំ. យាវ កម្មំ ន ខីយតិ, តាវ បច្ចន្តិ. តថា សេសអបាយេសុ. ភុម្មទេវានម្បិ កម្មមេវ បមាណំ. តត្ថ និព្ពត្តា ហិ កេចិ សត្តាហមត្តំ តិដ្ឋន្តិ, កេចិ អឌ្ឍមាសំ, កប្បំ តិដ្ឋមានាបិ អត្ថិយេវ. តត្ថ មនុស្សេសុ គិហិភាវេ ឋិតាយេវ សោតាបន្នាបិ ហោន្តិ, សកទាគាមិផលំ អនាគាមិផលំ អរហត្តម្បិ បាបុណន្តិ, តេសុ សោតាបន្នាទយោ យាវជីវំ តិដ្ឋន្តិ, ខីណាសវា បន បរិនិព្ពាយន្តិ វា បព្ពជន្តិ វា. កស្មា? អរហត្តំ នាម សេដ្ឋគុណំ, គិហិលិង្គំ ហីនំ, តំ ហីនតាយ ឧត្តមំ គុណំ ធារេតុំ ន សក្កោតិ, តស្មា តេ បរិនិព្ពាតុកាមា វា ហោន្តិ បព្ពជិតុកាមា វា. ភុម្មទេវា បន អរហត្តំ បត្តាបិ យាវជីវំ តិដ្ឋន្តិ, ឆសុ កាមាវចរេសុ ទេវេសុ សោតាបន្នសកទាគាមិនោ យាវជីវំ តិដ្ឋន្តិ, អនាគាមិនា រូបភវំ គន្តុំ វដ្ដតិ ខីណាសវេន បរិនិព្ពាតុំ. កស្មា? និលីយនោកាសស្ស អភាវា. រូបាវចរារូបាវចរេសុ សព្ពេបិ យាវជីវំ តិដ្ឋន្តិ, តត្ថ រូបាវចរេ និព្ពត្តា សោតាបន្នសកទាគាមិនោ ន បុន ឥធាគច្ឆន្តិ, តត្ថេវ បរិនិព្ពាយន្តិ. ឯតេ ហិ ឈានអនាគាមិនោ នាម.

អដ្ឋសមាបត្តិលាភីនំ បន កិំ និយមេតិ? បគុណជ្ឈានំ. យទេវស្ស បគុណំ ហោតិ, តេន ឧបបជ្ជតិ. សព្ពេសុ បគុណេសុ កិំ និយមេតិ? នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសមាបត្តិ. ឯកំសេនេវ ហិ សោ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ ឧបបជ្ជតិ. នវសុ ព្រហ្មលោកេសុ និព្ពត្តអរិយសាវកានំ តត្រូបបត្តិបិ ឧបរូបបត្តិបិ, ន ហេដ្ឋូបបត្តិ. បុថុជ្ជនានំ បន តត្រូបបត្តិបិ ហោតិ, ឧបរូបបត្តិបិ, ហេដ្ឋូបបត្តិបិ. បញ្ចសុ សុទ្ធាវាសេសុ ចតូសុ ច អរូបេសុ អរិយសាវកានំ តត្រូបបត្តិបិ ហោតិ ឧបរូបបត្តិបិ. បឋមជ្ឈានភូមិយំ និព្ពត្តោ អនាគាមី នវ ព្រហ្មលោកេ សោធេត្វា មត្ថកេ ឋិតោ បរិនិព្ពាតិ. វេហប្ផលំ, អកនិដ្ឋំ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនន្តិ ឥមេ តយោ ទេវលោកា សេដ្ឋភវា នាម. ឥមេសុ តីសុ ឋានេសុ និព្ពត្តអនាគាមិនោ នេវ ឧទ្ធំ គច្ឆន្តិ, ន អធោ, តត្ថ តត្ថេវ បរិនិព្ពាយន្តីតិ ឥទំ បកិណ្ណកំ វេទិតព្ពំ.

បឋមនានាករណសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤-៦. ទុតិយនានាករណសុត្តាទិវណ្ណនា

១២៤-៦. ចតុត្ថេ តេ ធម្មេតិ តេ ‘‘រូបគត’’ន្តិអាទិនា នយេន វុត្តេ រូបាទយោ ធម្មេ. អនិច្ចតោតិ ឥមិនា និច្ចប្បដិក្ខេបតោ តេសំ អនិច្ចតមាហ, តតោ ឯវ ច ឧទយវយវន្តតោ វិបរិណាមតោ តាវកាលិកតោ ច តេ អនិច្ចាតិ ជោតិតំ ហោតិ. យញ្ហិ និព្ពត្តំ ហោតិ, តំ ឧទយវយបរិច្ឆិន្នំ. ជរាយ មរណេន ច តទេវ វិបរីតំ, ឥត្តរក្ខណមេវ ច ហោតីតិ. ទុក្ខតោតិ ឥមិនា សុខប្បដិក្ខេបតោ តេសំ ទុក្ខតមាហ. តតោ ឯវ ច អភិណ្ហប្បដិបីឡនតោ ទុក្ខវត្ថុតោ ច តេ ទុក្ខាតិ ជោតិតំ ហោតិ. ឧទយវយវន្តតាយ ហិ តេ អភិណ្ហប្បដិបីឡនតោ និរន្តរទុក្ខតាយ ទុក្ខស្សេវ ច អធិដ្ឋានភូតា. បច្ចយយាបនីយតាយ រោគមូលតាយ ច រោគតោ. ទុក្ខតាសូលយោគតោ កិលេសាសុចិបគ្ឃរណតោ ឧប្បាទជរាភង្គេហិ ឧទ្ធុមាតបរិបក្កបភិន្នតោ ច គណ្ឌតោ. បីឡាជននតោ, អន្តោតុទនតោ, ទុន្នីហរណតោ ច សល្លតោ. អវឌ្ឍិអាវហនតោ អឃវត្ថុតោ ច អឃតោ. អសេរិភាវជននតោ អាពាធបទដ្ឋានតាយ ច អាពាធតោ. អវសវត្តនតោ អវិធេយ្យតាយ ច បរតោ. ព្យាធិជរាមរណេហិ បលុជ្ជនីយតាយ បលោកតោ. សាមិនិវាសិការកវេទកអធិដ្ឋាយកវិរហតោ សុញ្ញតោ. អត្តប្បដិក្ខេបដ្ឋេន អនត្តតោ. រូបាទិធម្មា ហិ ន ឯត្ថ អត្តា អត្ថីតិ អនត្តា. ឯវំ សយម្បិ អត្តា ន ហោន្តីតិ អនត្តា. តេន អព្យាបារតោ និរីហតោ តុច្ឆតោ អនត្តាតិ ទីបិតំ ហោតិ. លក្ខណត្តយមេវ សុខាវពោធនត្ថំ ឯកាទសហិ បទេហិ វិភជិត្វា គហិតន្តិ ទស្សេតុំ ‘‘តត្ថា’’តិអាទិ វុត្តំ. បញ្ចមឆដ្ឋានិ ឧត្តានត្ថានេវ.

ទុតិយនានាករណសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. បឋមតថាគតអច្ឆរិយសុត្តវណ្ណនា

១២៧. សត្តមេ វត្តមានសមីបេ វត្តមានេ វិយ វោហរិតព្ពន្តិ ‘‘ឱក្កមតី’’តិ អាហ ‘‘ឱក្កន្តោ ហោតីតិ អត្ថោ’’តិ. ទសសហស្សចក្កវាឡបត្ថរណោ សមុជ្ជលភាវេន ឧឡារោ. ទេវានុភាវន្តិ ទេវានំ បភានុភាវំ. ទេវានញ្ហិ បភំ សោ ឱភាសោ អធិភវតិ, ន ទេវេ. តេនាហ ‘‘ទេវាន’’ន្តិអាទិ. រុក្ខគច្ឆាទិនា កេនចិ ន ហញ្ញតីតិ អឃា, អសម្ពាធា. តេនាហ ‘‘និច្ចវិវរា’’តិ. អសំវុតាតិ ហេដ្ឋា ឧបរិ កេនចិ អបិហិតា. តេនាហ ‘‘ហេដ្ឋាបិ អប្បតិដ្ឋា’’តិ. តត្ថ បិ-សទ្ទេន យថា ហេដ្ឋា ឧទកស្ស បិធាយិកា សន្ធារិកា បថវី នត្ថិ អសំវុតា លោកន្តរិកា, ឯវំ ឧបរិបិ ចក្កវាឡេសុ ទេវវិមានានំ អភាវតោ អសំវុតា អប្បតិដ្ឋាតិ ទស្សេតិ. អន្ធការោ ឯត្ថ អត្ថីតិ អន្ធការា. ចក្ខុវិញ្ញាណំ ន ជាយតិ អាលោកស្ស អភាវតោ, ន ចក្ខុនោ. តថា ហិ ‘‘តេនោភាសេន អញ្ញមញ្ញំ សញ្ជានន្តី’’តិ វុត្តំ. ជម្ពុទីបេ ឋិតមជ្ឈន្ហិកវេលាយ បុព្ពវិទេហវាសីនំ អត្ថង្គមវសេន ឧបឌ្ឍំ សូរិយមណ្ឌលំ បញ្ញាយតិ, អបរគោយានវាសីនំ ឧគ្គមនវសេន. ឯវំ សេសទីបេសុបីតិ អាហ ‘‘ឯកប្បហារេនេវ តីសុ ទីបេសុ បញ្ញាយន្តី’’តិ. ឥតោ អញ្ញថា ទ្វីសុ ឯវ ទីបេសុ បញ្ញាយន្តិ. ឯកេកាយ ទិសាយ នវនវយោជនសតសហស្សានិ អន្ធការវិធមនម្បិ ឥមិនាវ នយេន ទដ្ឋព្ពំ. បភាយ នប្បហោន្តីតិ អត្តនោ បភាយ ឱភាសិតុំ នាភិសម្ភុណន្តិ. យុគន្ធរបព្ពតមត្ថកសមប្បមាណេ អាកាសេ វិចរណតោ ‘‘ចក្កវាឡបព្ពតស្ស វេមជ្ឈេន ចរន្តី’’តិ វុត្តំ.

ព្យាវដាតិ ខាទនត្ថំ គណ្ហិតុំ ឧបក្កមន្តា. វិបរិវត្តិត្វាតិ វិវដ្ដិត្វា. ឆិជ្ជិត្វាតិ មុច្ឆាបវត្តិយា ឋិតដ្ឋានតោ មុច្ចិត្វា, អង្គបច្ចង្គឆេទនវសេន វា ឆិជ្ជិត្វា. អច្ចន្តខារេតិ អាតបសន្តបាភាវេន អតិសីតភាវំ សន្ធាយ អច្ចន្តខារតា វុត្តា សិយា. ន ហិ តំ កប្បសណ្ឋានឧទកំ សម្បត្តិករមហាមេឃវុដ្ឋំ បថវិសន្ធារកំ កប្បវិនាសកឧទកំ វិយ ខារំ ភវិតុមរហតិ, តថា សតិ បថវីបិ វិលីយេយ្យ, តេសំ វា បាបកម្មផលេន បេតានំ បកតិឧទកស្ស បុព្ពខេឡភាវាបត្តិ វិយ តស្ស ឧទកស្ស ខារភាវាបត្តិ ហោតីតិ វុត្តំ ‘‘អច្ចន្តខារេ ឧទកេ’’តិ.

បឋមតថាគតអច្ឆរិយសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. ទុតិយតថាគតអច្ឆរិយសុត្តវណ្ណនា

១២៨. អដ្ឋមេ អាលីយន្តិ អារមិតព្ពដ្ឋេន សេវីយន្តីតិ អាលយា, បញ្ច កាមគុណា. អារមន្តីតិ រតិំ វិន្ទន្តិ កីឡន្តិ លឡន្តិ. អាលីយន្តិ វា អល្លីយន្តា អភិរមណវសេន សេវន្តីតិ អាលយា, តណ្ហាវិចរិតានិ. តេហិ អាលយេហិ រមន្តីតិ អាលយារាមា. យថេវ ហិ សុសជ្ជិតំ បុប្ផផលភរិតរុក្ខាទិសម្បន្នឧយ្យានំ បវិដ្ឋោ រាជា តាយ សម្បត្តិយា រមតិ, សម្មុទិតោ អាមោទិតប្បមោទិតោ ហោតិ, ន ឧក្កណ្ឋេតិ, សាយម្បិ និក្ខមិតុំ ន ឥច្ឆតិ, ឯវមិមេហិ កាមាលយតណ្ហាលយេហិ សត្តា រមន្តិ, សំសារវដ្ដេ បមុទិតា អនុក្កណ្ឋិតា វសន្តិ. តេន តេសំ ភគវា ទុវិធម្បិ អាលយំ ឧយ្យានភូមិំ វិយ ទស្សេន្តោ ‘‘អាលយារាមា’’តិអាទិមាហ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ.

ទុតិយតថាគតអច្ឆរិយសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩-១០. អានន្ទអច្ឆរិយសុត្តាទិវណ្ណនា

១២៩-១៣០. នវមេ បដិសន្ថារធម្មន្តិ បកតិចារិត្តវសេន វុត្តំ, ឧបគតានំ បន ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនញ្ច បុច្ឆាវិស្សជ្ជនវសេន ចេវ ចិត្តរុចិវសេន ច យថាកាលំ ធម្មំ ទេសេតិយេវ, ឧបាសកឧបាសិកានំ បន ឧបនិសិន្នកកថាវសេន. ទសមំ ឧត្តានមេវ.

អានន្ទអច្ឆរិយសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ភយវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.