(១១) ១. វលាហកវគ្គោ

១-២. វលាហកសុត្តទ្វយវណ្ណនា

១០១-២. តតិយបណ្ណាសកស្ស បឋមេ គជ្ជិតាតិ ថនិតា. តត្ថ គជ្ជិត្វា នោវស្សនភាវោ នាម បាបកោ. មនុស្សា ហិ យទា ទេវោ គជ្ជតិ, តទា ‘‘សុវុដ្ឋិតា ភវិស្សតី’’តិ ពីជានិ នីហរិត្វា វបន្តិ. អថ ទេវេ អវស្សន្តេ ខេត្តេ ពីជានិ ខេត្តេយេវ នស្សន្តិ, គេហេ ពីជានិ គេហេយេវ នស្សន្តីតិ ទុព្ភិក្ខំ ហោតិ. នោគជ្ជិត្វា វស្សនភាវោបិ បាបកោ. មនុស្សា ហិ ឥមស្មិំ កាលេ ‘‘ទុព្ពុដ្ឋិកា ភវិស្សតី’’តិ និន្នដ្ឋានេសុយេវ វប្បំ ករោន្តិ. អថ ទេវោ វស្សិត្វា សព្ពពីជានិ មហាសមុទ្ទំ បាបេតិ, ទុព្ភិក្ខមេវ ហោតិ. គជ្ជិត្វា វស្សនភាវោ បន ភទ្ទកោ. តទា ហិ សុភិក្ខំ ហោតិ. នោគជ្ជិត្វា នោវស្សនភាវោ ឯកន្តបាបកោវ. ភាសិតា ហោតិ នោ កត្តាតិ ‘‘ឥទានិ គន្ថធុរំ បូរេស្សាមិ, វាសធុរំ បូរេស្សាមី’’តិ កថេតិយេវ, ន ឧទ្ទេសំ គណ្ហាតិ, ន កម្មដ្ឋានំ ភាវេតិ.

កត្តា ហោតិ នោ ភាសិតាតិ ‘‘គន្ថធុរំ បូរេស្សាមិ, វាសធុរំ វា’’តិ ន ភាសតិ, សម្បត្តេ បន កាលេ សមត្តំ សម្បាទេតិ. ឥមិនា នយេន ឥតរេបិ វេទិតព្ពា. អថ វា សព្ពំ បនេតំ បច្ចយទាយកេហេវ កថិតំ. ឯកោ ហិ ‘‘អសុកទិវសេ នាម ទានំ ទស្សាមី’’តិ សង្ឃំ និមន្តេតិ, សម្បត្តេ កាលេ នោ ករោតិ. អយំ បុគ្គលោ បុញ្ញេន បរិហាយតិ, ភិក្ខុសង្ឃោ បន លាភេន បរិហាយតិ. អបរោ សង្ឃំ អនិមន្តេត្វា សក្ការំ កត្វា ‘‘ភិក្ខូ អានេស្សាមី’’តិ ន លភិ, សព្ពេ អញ្ញត្ថ និមន្តិតា ហោន្តិ. អយម្បិ បុញ្ញេន បរិហាយតិ, សង្ឃោបិ លាភេន បរិហាយតិ. អបរោ បឋមំ សង្ឃំ និមន្តេត្វា បច្ឆា សក្ការំ កត្វា ទានំ ទេតិ, អយំ កិច្ចការី ហោតិ. អបរោ នេវ សង្ឃំ និមន្តេតិ, ន ទានំ ទេតិ, អយំ បាបបុគ្គលោតិ វេទិតព្ពោ. ទុតិយំ ឧត្តានមេវ.

វលាហកសុត្តទ្វយវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. កុម្ភសុត្តវណ្ណនា

១០៣. តតិយេ រិត្តកោតិ អន្តោ រិត្តោ. បិហិតមុខោតិ បិទហិត្វា ឋបិតោ. អបារុតមុខោតិ វិវរិត្វា ឋបិតោ, ឧបមិតបុគ្គលេសុ បនេត្ថ អន្តោគុណសារវិរហិតោ ច តុច្ឆោ, ពាហិរសោភនតាយ បិហិតោ បុគ្គលោតិ វេទិតព្ពោ. សេសេសុបិ ឯសេវ នយោ.

កុម្ភសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. ឧទករហទសុត្តវណ្ណនា

១០៤. ចតុត្ថេ ឧទករហទោ ជណ្ណុកមត្តេបិ ឧទកេ សតិ បណ្ណរសសម្ភិន្នវណ្ណត្តា វា ពហលត្តា វា ឧទកស្ស អបញ្ញាយមានតលោ ឧត្តានោ គម្ភីរោភាសោ នាម ហោតីតិ អាហ ‘‘បុរាណបណ្ណរស…បេ… គម្ភីរោភាសោ នាមា’’តិ. តិបោរិសចតុបោរិសេ បន ឧទកេ សតិ អច្ឆត្តា ឧទកស្ស បញ្ញាយមានតលោ គម្ភីរោ ឧត្តានោភាសោ នាម ហោតីតិ អាហ ‘‘អច្ឆវិប្បសន្នមណិវណ្ណឧទកោ ឧត្តានោភាសោ នាមា’’តិ. ឧភយការណសម្ភវតោ បន ឥតរេ ទ្វេ វេទិតព្ពា. បុគ្គលេបិ កិលេសុស្សទភាវតោ គុណគម្ភីរតាយ ច អភាវតោ គុណគម្ភីរានំ សទិសេហិ អភិក្កមនាទីហិ យុត្តោ ឧត្តានោ គម្ភីរោភាសោ នាម. ឥមិនា នយេន សេសា វេទិតព្ពា.

ឧទករហទសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥-៦. អម្ពសុត្តាទិវណ្ណនា

១០៥-៦. បញ្ចមេ អាមកំ ហុត្វាតិ អន្តោ អាមំ ហុត្វា. បក្កំ អាមវណ្ណីតិ អន្តោ បក្កំ ពហិ អាមសទិសំ. តត្ថ យថា អម្ពេ អបក្កភាវោ អាមតា ហោតិ, ឯវំ បុគ្គលេបិ បុថុជ្ជនតា. យថា ច តត្ថ បក្កសទិសតា បក្កវណ្ណិតា, ឯវំ បុគ្គលេបិ អរិយានំ អភិក្កមនាទិសទិសតា បក្កវណ្ណិតាតិ ឥមិនា នយេន សេសា វេទិតព្ពា. ឆដ្ឋំ ឧត្តានមេវ.

អម្ពសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. មូសិកសុត្តវណ្ណនា

១០៧. សត្តមេ អាវាដំ ខនតីតិ អត្តនោ អាសយំ ពិលកូបំ ខនតិ. ន ច តត្ថ វសតីតិ តត្ថ អវសិត្វា កិស្មិញ្ចិទេវ ឋានេ វសតិ, ឯវំ ពិឡារាទិអមិត្តវសំ គច្ឆតិ. វសិតា នោ គាធំ កត្តាតិ សយំ ន ខនតិ, បរេន កតេ ពិលេ វសតិ, ឯវំ ជីវិតំ រក្ខតិ. តតិយា ទ្វេបិ ករោន្តី ជីវិតំ រក្ខតិ. ចតុត្ថី ទ្វេបិ អករោន្តី អមិត្តវសំ គច្ឆតិ. ឥមាយ បន ឧបមាយ ឧបមិតេសុ បុគ្គលេសុ បឋមោ យថា សា មូសិកា គាធំ ខនតិ, ឯវំ នវង្គំ សត្ថុសាសនំ ឧគ្គណ្ហាតិ. យថា បន សា តត្ថ ន វសតិ, កិស្មិញ្ចិទេវ ឋានេ វសន្តី អមិត្តវសំ គច្ឆតិ, តថា អយម្បិ បរិយត្តិវសេន ញាណំ បេសេត្វា ចតុសច្ចធម្មំ ន បដិវិជ្ឈតិ, លោកាមិសដ្ឋានេសុ វិចរន្តោ មច្ចុមារកិលេសមារទេវបុត្តមារសង្ខាតានំ វសំ គច្ឆតិ. ទុតិយោ យថា មូសិកា គាធំ ន ខនតិ, ឯវំ នវង្គំ សត្ថុសាសនំ ន ឧគ្គណ្ហាតិ. យថា បន បរេន ខនិតេ ពិលេ វសន្តី ជីវិតំ រក្ខតិ, ឯវំ បរស្ស កថំ សុត្វា ចតុសច្ចធម្មំ បដិវិជ្ឈិត្វា តិណ្ណំ មារានំ វសំ អតិក្កមតិ. ឥមិនា នយេន តតិយចតុត្ថេសុបិ ឱបម្មសំសន្ទនំ វេទិតព្ពំ.

មូសិកសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. ពលីពទ្ទសុត្តវណ្ណនា

១០៨. អដ្ឋមេ ពលីពទ្ទោ តាវ យោ អត្តនោ គោគណំ ឃដ្ដេតិ ឧព្ពេជេតិ, បរគោណេ បន សូរតោ សុខសីលោ ហោតិ, អយំ សគវចណ្ឌោ នោ បរគវចណ្ឌោ នាម. បុគ្គលោបិ អត្តនោ បរិសំ ឃដ្ដេន្តោ វិជ្ឈន្តោ ផរុសេ សមុទាចរន្តោ, បរបរិសាយ បន សោរច្ចំ និវាតវុត្តិតំ អាបជ្ជន្តោ សគវចណ្ឌោ នាមាតិ ឥមិនា នយេន សេសាបិ វេទិតព្ពា.

ពលីពទ្ទសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. រុក្ខសុត្តវណ្ណនា

១០៩. នវមេ រុក្ខោ តាវ ផេគ្គុ សារបរិវារោតិ វនជេដ្ឋករុក្ខោ សយំ ផេគ្គុ ហោតិ, បរិវាររុក្ខា បនស្ស សារា ហោន្តិ. ឥមិនា នយេន សេសា វេទិតព្ពា. បុគ្គលេសុ បន សីលសារវិរហិតតោ ផេគ្គុតា, សីលាចារសមន្នាគមេន ច សារតា វេទិតព្ពា.

រុក្ខសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. អាសីវិសសុត្តវណ្ណនា

១១០. ទសមេ យស្ស វិសំ បជ្ជលិតតិណុក្កាយ អគ្គិ វិយ សីឃំ អភិរុហិត្វា អក្ខីនិ គហេត្វា ខន្ធំ គហេត្វា សីសំ គហេត្វា ឋិតន្តិ វត្តព្ពតំ អាបជ្ជតិ មណិសប្បាទីនំ វិសំ វិយ, មន្តំ បន បរិវត្តេត្វា កណ្ណវាតំ ទត្វា ទណ្ឌកេន បហដមត្តេ ឱតរិត្វា ទដ្ឋដ្ឋានេយេវ តិដ្ឋតិ, អយំ អាគតវិសោ ន ឃោរវិសោ នាម. យស្ស បន វិសំ សណិកំ អភិរុហតិ, អារុឡ្ហារុឡ្ហដ្ឋានេ បន អាសិត្តឧទកំ វិយ ហោតិ ឧទកសប្បាទីនំ វិយ, ទ្វាទសវស្សច្ចយេនបិ កណ្ណវិទ្ធខន្ធបិដ្ឋិកាទីសុ បញ្ញាយតិ, មន្តបរិវត្តនាទីសុ ច ករិយមានេសុ សីឃំ ន ឱតរតិ, អយំ ឃោរវិសោ ន អាគតវិសោ នាម. យស្ស បន វិសំ សីឃំ អភិរុហតិ, ន សីឃំ ឱតរតិ អនេឡកសប្បាទីនំ វិសំ វិយ, អយំ អាគតវិសោ ច ឃោរវិសោ ច. អនេឡកសប្បោ នាម មហាអាសីវិសោ. យស្ស វិសំ មន្ទំ ហោតិ, ឱហារិយមានម្បិ សុខេនេវ ឱតរតិ នីលសប្បធមនិសប្បាទីនំ វិសំ វិយ, អយំ នេវ អាគតវិសោ ន ឃោរវិសោ. នីលសប្បោ នាម សាខវណ្ណោ រុក្ខគ្គាទីសុ វិចរណសប្បោ.

អាសីវិសសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

វលាហកវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.