៨. គូថភាណីសុត្តវណ្ណនា

២៨. អដ្ឋមេ គូថភាណីតិ គូថសទិសវចនត្តា គូថភាណី. យថា ហិ គូថំ នាម មហាជនស្ស អនិដ្ឋំ ហោតិ, ឯវមេវ ឥមស្ស បុគ្គលស្ស វចនំ ទេវមនុស្សានំ អនិដ្ឋំ ហោតិ. ទុគ្គន្ធកថន្តិ កិលេសាសុចិសំកិលិដ្ឋតាយ គូថំ វិយ ទុគ្គន្ធវាយនកថំ. បុប្ផភាណីតិ សុបុប្ផសទិសវចនត្តា បុប្ផភាណី. យថា ហិ ផុល្លានិ វស្សិកានិ វា អធិមុត្តិកានិ វា មហាជនស្ស ឥដ្ឋានិ កន្តានិ ហោន្តិ, ឯវមេវ ឥមស្ស បុគ្គលស្ស វចនំ ទេវមនុស្សានំ ឥដ្ឋំ ហោតិ កន្តំ. បុប្ផានិ វិយាតិ ចម្បកសុមនាទិសុគន្ធបុប្ផានិ វិយ. សុគន្ធកថន្តិ សុចិគន្ធវាយនកថំ កិលេសទុគ្គន្ធាភាវតោ. មធុភាណីតិ ឯត្ថ ‘‘មុទុភាណី’’តិបិ បឋន្តិ. ឧភយត្ថាបិ ហិ មធុរវចនោតិ អត្ថោ. យថា ហិ ចតុមធុរំ នាម មធុរំ បណីតំ, ឯវមេវ ឥមស្ស បុគ្គលស្ស វចនំ ទេវមនុស្សានំ មធុរំ ហោតិ. មធុរកថន្តិ កណ្ណសុខតាយ បេមនីយតាយ ច សទ្ទតោ អត្ថតោ ច មធុរសភាវកថំ. អត្តហេតុ វាតិ អត្តនោ វា ហត្ថបាទាទិច្ឆេទនហរណហេតុ. បរហេតុ វាតិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ. តេនាហ ‘‘អត្តនោ វា’’តិអាទិ.

‘‘នេលង្គោតិ ខោ, ភន្តេ, សីលានមេតំ អធិវចន’’ន្តិ សុត្តេ (សំ. និ. ៤.៣៤៧) អាគតត្តា វុត្តំ ‘‘ឯត្ថ វុត្តសីលំ វិយា’’តិ. បូរេតិ គុណានំ បារិបូរិយំ. សុកុមារាតិ អផរុសតាយ មុទុកា កោមលា. បុរស្សាតិ ឯត្ថ បុរ-សទ្ទោ តន្និវាសិវាចកោ ទដ្ឋព្ពោ ‘‘គាមោ អាគតោ’’តិអាទីសុ វិយ. តេនាហ ‘‘នគរវាសីន’’ន្តិ. មនំ អប្បាយតិ វឌ្ឍេតីតិ មនាបា. តេនាហ ‘‘ចិត្តវុទ្ធិករា’’តិ.

គូថភាណីសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.