(១៦) ៦. អចេលកវគ្គវណ្ណនា

១៥៧-១៦៣. ឥតោ បរេសុ បន សុត្តបទេសុ ‘‘គាឡ្ហា’’តិ វុត្តមត្ថំ វិវរន្តោ ‘‘កក្ខឡា’’តិ អាហ. កក្ខឡចារោ ចស្សា ន លូខសភាវោ. អថ ខោ តណ្ហាវសេន ថិរគ្គហណន្តិ អាហ ‘‘លោភវសេន ថិរគ្គហណា’’តិ. អគាឡ្ហា បដិបទាតិ វា កាមានំ ឱគាហនំ បដិបត្តិ, កាមសុខានុយោគោតិ អត្ថោ. និជ្ឈាមា បដិបទាតិ កាយស្ស និជ្ឈាបនវសេន ខេបនវសេន បវត្តា បដិបត្តិ, អត្តកិលមថានុយោគោតិ អត្ថោ. និច្ចេលោតិ និស្សដ្ឋចេលោ សព្ពេន សព្ពំ បដិក្ខិត្តចេលោ. នគ្គិយវតសមាទានេន នគ្គោ. ឋិតកោវ ឧច្ចារំ ករោតីតិអាទិ និទស្សនមត្តំ វមិត្វា មុខវិក្ខាលនាទិអាចារស្សបិ តេន វិស្សដ្ឋត្តា. ជិវ្ហាយ ហត្ថំ អបលេខតិ អវលេខតិ ឧទកេន អធោវនតោ. ទុតិយវិកប្បេបិ ឯសេវ នយោ. ‘‘ឯហិ, ភទន្តេ’’តិ វុត្តេ ឧបគមនសង្ខាតោ វិធិ ឯហិភទន្តោ, តំ ចរតីតិ ឯហិភទន្តិកោ, តប្បដិក្ខេបេន ន ឯហិភទន្តិកោ. ន ករោតិ ‘‘សមណេន នាម បរស្ស វចនករេន ន ភវិតព្ព’’ន្តិ អធិប្បាយេន.

បុរេតរន្តិ តំ ឋានំ អត្តនោ ឧបគមនតោ បុរេតរំ. តំ កិរ សោ ‘‘ភិក្ខុនា នាម យទិច្ឆកា ឯវ ភិក្ខា គហេតព្ពា’’តិ អធិប្បាយេន ន គណ្ហាតិ. ឧទ្ទិស្ស កតំ មម និមិត្តភាវេន ពហូ ខុទ្ទកា បាណា សង្ឃាតំ អាបាទិតាតិ ន គណ្ហាតិ. និមន្តនំ ន សាទិយតិ ឯវំ តេសំ វចនំ កតំ ភវិស្សតីតិ. កុម្ភិ អាទីសុបិ សោ សត្តសញ្ញីតិ អាហ ‘‘កុម្ភិ-កឡោបិយោ’’តិអាទិ. កពឡន្តរាយោ ហោតីតិ ឧដ្ឋិតស្ស ទ្វិន្នម្បិ កពឡន្តរាយោ ហោតិ. គាមសភាគាទិវសេន សង្គម្ម កិត្តេន្តិ ឯតិស្សាតិ សង្កិត្តិ, យថាសំហតតណ្ឌុលាទិសញ្ចយោ. មានុសកានីតិ វេយ្យាវច្ចករា មនុស្សា.

សុរាបានមេវាតិ មជ្ជលក្ខណប្បត្តាយ សុរាយ បានមេវ. សុរាគហណេនេវេត្ថ មេរយម្បិ សង្គហិតំ. ឯកាគារមេវ ឧញ្ឆតីតិ ឯកាគារិកោ. ឯកាលោបេនេវ វត្តតីតិ ឯកាលោបិកោ. ទីយតិ ឯតាយាតិ ទត្តិ, ទ្វត្តិអាលោបមត្តគ្គាហិ ខុទ្ទកំ ភិក្ខាទានភាជនំ. តេនាហ ‘‘ខុទ្ទកបាតី’’តិ. អភុញ្ជនវសេន ឯកោ អហោ ឯតស្ស អត្ថីតិ ឯកាហិកោ, អាហារោ, តំ ឯកាហិកំ. សោ បន អត្ថតោ ឯកទិវសំ លង្ឃកោ ហោតីតិ អាហ ‘‘ឯកាទិវសន្តរិក’’ន្តិ. ទ្វាហិកន្តិអាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. ឯកាហំ អភុញ្ជិត្វា ឯកាហំ ភុញ្ជនំ ឯកាហវារោ, តំ ឯកាហិកមេវ អត្ថតោ. ទ្វីហំ អភុញ្ជិត្វា ទ្វីហំ ភុញ្ជនំ ទ្វីហវារោ. សេសបទទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. ឧក្កដ្ឋោ បន បរិយាយភត្តភោជនិកោ ទ្វីហំ អភុញ្ជិត្វា ឯកាហមេវ ភុញ្ជតិ. សេសទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ.

មិច្ឆាវាយាមវសេនេវ ឧក្កុដិកវតានុយោគោតិ អាហ ‘‘ឧក្កុដិកវីរិយមនុយុត្តោ’’តិ. អត្តកិលមថានុយោគន្តិ អត្តនោ កិលមថានុយោគំ, សរីរទុក្ខការណន្តិ អត្ថោ. សរីរបរិយាយោ ហិ ឥធ អត្តសទ្ទោ ‘‘អត្តន្តបោ’’តិអាទីសុ (ម. និ. ២.៤១៣) វិយ. ទ្វេ អន្តេតិ ឧភោ កោដិយោ, ឧភោ លាមកបដិបត្តិយោតិ អត្ថោ. លាមកម្បិ ហិ អន្តោតិ វុច្ចតិ ‘‘អន្តមិទំ, ភិក្ខវេ, ជីវិកានំ (សំ. និ. ៣.៨០; ឥតិវុ. ៦១), កោដ្ឋកោ អន្តោ’’តិ ឯវមាទីសុ. មជ្ឈិមបដិបទាយ ឧប្បថភាវេន អមនីយា គន្តព្ពា ញាតព្ពាតិ អន្តា. តតោ ឯវ លាមកា.

អចេលកវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

បេយ្យាលវគ្គវណ្ណនា

១៦៤-១៨៤. សមនុញ្ញោតិ សម្មទេវ កតានុញ្ញោ. តេនាហ ‘‘សមានជ្ឈាសយោ’’តិ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ.

ឥតិ មនោរថបូរណិយា អង្គុត្តរនិកាយ-អដ្ឋកថាយ

តិកនិបាតវណ្ណនាយ អនុត្តានត្ថទីបនា សមត្តា.