(១៤) ៤. យោធាជីវវគ្គោ

១. យោធាជីវសុត្តវណ្ណនា

១៣៤. ចតុត្ថស្ស បឋមេ យុជ្ឈនំ យោធោ, សោ អាជីវោ ឯតស្សាតិ យោធាជីវោ. យុទ្ធមុបជីវតីតិ វា ឯតស្មិំ អត្ថេ យោធាជីវោតិ និរុត្តិនយេន បទសិទ្ធិ វេទិតព្ពា. តេនាហ ‘‘យុទ្ធំ ឧបជីវតីតិ យោធាជីវោ’’តិ. សហ…បេ… បស្សតីតិ បុព្ពភាគេ វិបស្សនាបញ្ញាយ សម្មសនវសេន, មគ្គក្ខណេ អភិសមយវសេន អត្តបច្ចក្ខេន ញាណេន បស្សតិ.

យោធាជីវសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. បរិសាសុត្តវណ្ណនា

១៣៥. ទុតិយេ អប្បដិបុច្ឆិត្វា វិនីតាតិ ‘‘តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, រូបំ និច្ចំ វា អនិច្ចំ វា’’តិអាទិនា អប្បដិបុច្ឆិត្វា កេវលំ ធម្មទេសនាវសេនេវ វិនីតបរិសា. ទុព្ពិនីតបរិសាតិ ទុក្ខេន វិនីតបរិសា. បុច្ឆិត្វា វិនីតាតិ ‘‘តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ’’តិអាទិនា បុច្ឆិត្វា អនុមតិគ្គហណវសេន វិនីតា. សុវិនីតបរិសាតិ សុខេន វិនីតបរិសា. អនុមតិគ្គហណវសេន វិនយនញ្ហិ ន ទុក្ករំ ហោតិ.

បរិសាសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. ឧប្បាទាសុត្តវណ្ណនា

១៣៧. ចតុត្ថេ ឧប្បាទា វា តថាគតានន្តិ តថាគតានំ ឧប្បាទេបិ វេនេយ្យបុគ្គលានំ មគ្គផលុប្បត្តិ វិយ សង្ខារានំ អនិច្ចាទិសភាវោ ន តថាគតុប្បាទាយត្តោ, អថ ខោ តថាគតានំ ឧប្បាទេបិ អនុប្បាទេបិ ហោតិមេវាតិ វុត្តំ ហោតិ. ឋិតាវ សា ធាតូតិ ឋិតោ ឯវ សោ អនិច្ចសភាវោ ព្យភិចារាភាវតោ ន កទាចិ សង្ខារា អនិច្ចា ន ហោតិ. កាមំ អសង្ខតា វិយ ធាតុ ន និច្ចោ សោ សភាវោ, តថាបិ សព្ពកាលិកោយេវាតិ អធិប្បាយោ.

អបរោ នយោ – ឋិតាវ សា ធាតូតិ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា’’តិ ឯសា ធាតុ ឯស សភាវោ តថាគតានំ ឧប្បាទតោ បុព្ពេ ឧទ្ធញ្ច អប្បដិវិជ្ឈិយមានោ ន តថាគតេហិ ឧប្បាទិតោ, អថ ខោ សព្ពកាលំ សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា, ឋិតាវ សា ធាតុ, កេវលំ បន សយម្ភុញាណេន អភិសម្ពុជ្ឈនតោ ‘‘អយំ ធម្មោ តថាគតេន អភិសម្ពុទ្ធោ’’តិ បវេទនតោ ច តថាគតោ ធម្មស្សាមីតិ វុច្ចតិ អបុព្ពស្ស តស្ស ឧប្បាទនតោ. តេន វុត្តំ ‘‘ឋិតាវ សា ធាតូ’’តិ.

អភិសម្ពុជ្ឈតីតិ ញាណេន អភិសម្ពុជ្ឈតិ. អភិសមេតីតិ ញាណេន អភិសមាគច្ឆតិ. អាចិក្ខតីតិ កថេតិ. ទេសេតីតិ ទស្សេតិ. បញ្ញាបេតីតិ ជានាបេតិ. បដ្ឋបេតីតិ ញាណមុខេ ឋបេតិ. វិវរតីតិ វិវរិត្វា ទស្សេតិ. វិភជតីតិ វិភាគតោ ទស្សេតិ. ឧត្តានីករោតីតិ បាកដំ ករោតិ.

អថ វា អភិសម្ពុជ្ឈតីតិ បច្ចក្ខករណេន អភិមុខំ ពុជ្ឈតិ, យាថាវតោ បដិវិជ្ឈតិ. តតោ ឯវ អភិសមេតិ អភិមុខំ សមាគច្ឆតិ. អាទិតោ កថេន្តោ អាចិក្ខតិ, ឧទ្ទិសតីតិ អត្ថោ. តមេវ ឧទ្ទេសំ បរិយោសាបេន្តោ ទេសេតិ. យថាឧទ្ទិដ្ឋមត្ថំ និទស្សនវសេន បការេហិ ញាបេន្តោ បញ្ញាបេតិ. បការេហិ ឯតមត្ថំ បតិដ្ឋបេន្តោ បដ្ឋបេតិ. យថាឧទ្ទិដ្ឋំ បដិនិទស្សនវសេន វិវរតិ វិភជតិ. វិវដំ វិភត្តញ្ច អត្ថំ ហេតូទាហរណទស្សនេហិ បាកដំ ករោន្តោ ឧត្តានីករោតិ.

ឧប្បាទាសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥-១០. កេសកម្ពលសុត្តាទិវណ្ណនា

១៣៨-១៤៣. បញ្ចមេ តន្តាវុតានំ វត្ថានន្តិ ឥទំ ‘‘យានិ កានិចី’’តិ ឥមិនា សមានាធិករណន្តិ អាហ ‘‘បច្ចត្តេ សាមិវចន’’ន្តិ. វាយិតានន្តិ វីតានំ. លាមកោតិ និហីនោ, មក្ខលិ មោឃបុរិសោតិ ឯត្ថ មក្ខលីតិ តស្ស នាមំ. តំ កិរ សកទ្ទមាយ ភូមិយា តេលឃដំ គហេត្វា គច្ឆន្តំ, ‘‘តាត, មា ខលី’’តិ សាមិកោ អាហ. សោ បមាទេន ខលិត្វា បតិត្វា សាមិកស្ស ភយេន បលាយិតុំ អារទ្ធោ. សាមិកោ ឧបធាវិត្វា នំ ទុស្សកណ្ណេ អគ្គហេសិ, សាដកំ ឆឌ្ឌេត្វា អចេលកោ ហុត្វា បលាយិ. សោ បណ្ណេន វា តិណេន វា បដិច្ឆាទេតុម្បិ អជានន្តោ ជាតរូបេនេវ ឯកំ គាមំ បាវិសិ. មនុស្សា តំ ទិស្វា ‘‘អយំ សមណោ អរហា អប្បិច្ឆោ, នត្ថិ ឥមិនា សទិសោ’’តិ បូវភត្តាទីនិ គហេត្វា ឧបសង្កមន្តិ. សោ ‘‘មយ្ហំ សាដកំ អនិវត្ថភាវេន ឥទំ ឧប្បន្ន’’ន្តិ តតោ បដ្ឋាយ សាដកំ លភិត្វាបិ ន និវាសេសិ, តទេវ ច បព្ពជ្ជំ អគ្គហេសិ. តស្ស សន្តិកេ អញ្ញេបិ អញ្ញេបីតិ បញ្ចសតា មនុស្សា បព្ពជិំសុ. តំ សន្ធាយាហ ‘‘មក្ខលិ មោឃបុរិសោ’’តិ. ឆដ្ឋាទីនិ ឧត្តានត្ថានិ ឯវ.

កេសកម្ពលសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១១-១៣. បឋមមោរនិវាបសុត្តាទិវណ្ណនា

១៤៤-១៤៦. ឯកាទសមេ អកុប្បធម្មតាយ ខយវយសង្ខាតំ អន្តំ អតីតាតិ អច្ចន្តា, ឯវំ អបរិហាយនសភាវត្តា អច្ចន្តា និដ្ឋា អស្សាតិ អច្ចន្តនិដ្ឋោ. តេនាហ ‘‘អន្តំ អតិក្កន្តនិដ្ឋោ’’តិអាទិ. ន ហិ បដិវិទ្ធស្ស លោកុត្តរធម្មស្ស ទស្សនំ កុប្បនំ នាម អត្ថិ. ធុវនិដ្ឋោតិ សតតនិដ្ឋោ. អច្ចន្តមេវ ចតូហិ យោគេហិ ខេមោ ឯតស្ស អត្ថីតិ អច្ចន្តយោគក្ខេមី, និច្ចយោគក្ខេមីតិ អត្ថោ. មគ្គព្រហ្មចរិយស្ស វុសិតត្តា តស្ស អវិហាយនសភាវត្តា អច្ចន្តំ ព្រហ្មចារីតិ អច្ចន្តព្រហ្មចារី, និច្ចព្រហ្មចារីតិ អត្ថោ. បរិយោសានន្តិ ព្រហ្មចរិយបរិយោសានំ វដ្ដទុក្ខបរិយោសានញ្ច. អច្ចន្តំ បរិយោសានមស្សាតិ អច្ចន្តបរិយោសានោ. ទ្វាទសមតេរសមានិ ឧត្តានត្ថានេវ.

បឋមមោរនិវាបសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

យោធាជីវវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១៤៧-១៥៦. មង្គលវគ្គោ ឧត្តានត្ថោយេវ.

តតិយបណ្ណាសកំ និដ្ឋិតំ.