៩-១០. បឋមកថាវត្ថុសុត្តាទិវណ្ណនា

៦៩-៧០. នវមេ (ទី. និ. ដី. ១.១៧; ទី. និ. អភិ. ដី. ១.១៧; សំ. និ. ដី. ២.៥.១០៨០) ទុគ្គតិតោ សំសារតោ ច និយ្យាតិ ឯតេនាតិ និយ្យានំ, សគ្គមគ្គោ, មោក្ខមគ្គោ ច. តំ និយ្យានំ អរហតិ, និយ្យានេ វា និយុត្តា, និយ្យានំ វា ផលភូតំ ឯតិស្សា អត្ថីតិ និយ្យានិកា. វចីទុច្ចរិតសំកិលេសតោ និយ្យាតីតិ វា ឦការស្ស រស្សត្តំ, យការស្ស ច កការំ កត្វា និយ្យានិកា, ចេតនាយ សទ្ធិំ សម្ផប្បលាបា វេរមណិ. តប្បដិបក្ខតោ អនិយ្យានិកា, តស្សា ភាវោ អនិយ្យានិកត្តំ, តស្មា អនិយ្យានិកត្តា. តិរច្ឆានភូតន្តិ តិរោករណភូតំ. គេហស្សិតកថាតិ គេហប្បដិសំយុត្តា. កម្មដ្ឋានភាវេតិ អនិច្ចតាបដិសំយុត្តចតុសច្ចកម្មដ្ឋានភាវេ.

សហ អត្ថេនាតិ សាត្ថកំ, ហិតប្បដិសំយុត្តន្តិ អត្ថោ. ‘‘សុរាកថា’’តិបិ បាឋោតិ អាហ ‘‘សុរាកថន្តិ បាឡិយំ បនា’’តិ. សា បនេសា កថា ‘‘ឯវរូបា នវសុរា បីតា រតិជននី ហោតី’’តិ អស្សាទវសេន ន វដ្ដតិ, អាទីនវវសេន បន ‘‘ឧម្មត្តកសំវត្តនិកា’’តិអាទិនា នយេន វដ្ដតិ. តេនាហ ‘‘អនេកវិធំ…បេ… អាទីនវវសេន វដ្ដតី’’តិ. វិសិខាតិ ឃរសន្និវេសោ. វិសិខាគហណេន ច តន្និវាសិនោ គហិតា ‘‘គាមោ អាគតោ’’តិអាទីសុ វិយ. តេនេវាហ ‘‘សូរា សមត្ថា’’តិ ច ‘‘សទ្ធា បសន្នា’’តិ ច. កុម្ភដ្ឋានប្បទេសេន កុម្ភទាសិយោ វុត្តាតិ អាហ ‘‘កុម្ភទាសិកថា វា’’តិ.

រាជកថាទិបុរិមកថាយ, លោកក្ខាយិកាទិបច្ឆិមកថាយ វា វិនិមុត្តា បុរិមបច្ឆិមកថា វិមុត្តា. ឧប្បត្តិឋិតិសំហារាទិវសេន លោកំ អក្ខាយតីតិ លោកក្ខាយិកា. អសុកេន នាមាតិ បជាបតិនា ព្រហ្មុនា, ឥស្សរេន វា. វិតណ្ឌសល្លាបកថាតិ ‘‘អដ្ឋីនំ សេតត្តា សេតោតិ ន វត្តព្ពោ, បត្តានំ កាឡត្តា កាឡោតិ បន វត្តព្ពោ’’តិ ឯវមាទិកា. អាទិ-សទ្ទេន ‘‘សេលបុប្ផលកានិ វិយ ជីវិទាវិរបារយត្តិវិសាលា នត្ថិ, យំ យោ កោចិ តិរិយាមានា កតត្តា’’តិ ឯវមាទីនំ សង្គហោ ទដ្ឋព្ពោ. សាគរទេវេនាតិ សាគរបុត្តរាជូហិ. ខតោតិ ឯតំ ឯកវចនំ តេហិ បច្ចេកំ ខតត្តា ‘‘សាគរទេវេន ខតត្តា’’តិ វុត្តំ. សហមុទ្ទា សមុទ្ទោតិ វុត្តោ. ភវតិ វទ្ធតិ ឯតេនាតិ ភវោ. ភវាភវា ហោន្តីតិ ឥតិភវាភវកថា. ឯត្ថ ច ភវោតិ សស្សតំ, អភវោតិ ឧច្ឆេទំ. ភវោតិ វុទ្ធិ, អភវោតិ ហានិ. ភវោតិ កាមសុខំ, អភវោតិ អត្តកិលមថោតិ ឥតិ ឥមាយ ឆព្ពិធាយ ឥតិភវាភវកថាយ សទ្ធិំ ពាត្តិំស តិរច្ឆានកថា នាម ហោន្តិ. អថ វា បាឡិយំ សរូបតោ អនាគតាបិ អរញ្ញបព្ពតនទីទីបកថា ឥតិសទ្ទេន សង្គណ្ហិត្វា ពាត្តិំស តិរច្ឆានកថា វុត្តា. ទសមេ នត្ថិ វត្តព្ពំ.

បឋមកថាវត្ថុសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

យមកវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.