(៩) ៤. ថេរវគ្គោ

១-៨. វាហនសុត្តាទិវណ្ណនា

៨១-៨៨. ចតុត្ថស្ស បឋមេ វិមរិយាទីកតេនាតិ និម្មរិយាទីកតេន. ចេតសាតិ ឯវំវិធេន ចិត្តេន វិហរតិ. តត្ថ ទ្វេ មរិយាទា កិលេសមរិយាទា ច អារម្មណមរិយាទា ច. សចេ ហិស្ស រូបាទិកេ អារព្ភ រាគាទយោ ឧប្បជ្ជេយ្យុំ, កិលេសមរិយាទា តេន កតា ភវេយ្យ. តេសុ បនស្ស ឯកោបិ ន ឧប្បន្នោតិ កិលេសមរិយាទា នត្ថិ. សចេ បនស្ស រូបាទិធម្មេ អាវជ្ជេន្តស្ស ឯកច្ចេ អាបាថំ នាគច្ឆេយ្យុំ, ឯវមស្ស អារម្មណមរិយាទា ភវេយ្យ. តេ បនស្ស ធម្មេ អាវជ្ជេន្តស្ស អាបាថំ អនាគតធម្មោ នាម នត្ថីតិ អារម្មណមរិយាទាបិ នត្ថិ. ឥធ បន កិលេសមរិយាទា អធិប្បេតាតិ អាហ ‘‘កិលេសមរិយាទំ ភិន្ទិត្វា’’តិអាទិ. តតិយាទីសុ នត្ថិ វត្តព្ពំ.

វាហនសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩-១០. កោកាលិកសុត្តាទិវណ្ណនា

៨៩-៩០. នវមេ (សំ. និ. ដី. ១.១.១៨១) កោកាលិកនាមកា ទ្វេ ភិក្ខូ. តតោ ឥធាធិប្បេតំ និទ្ធារេត្វា ទស្សេតុំ ‘‘កោយំ កោកាលិកោ’’តិ បុច្ឆា. សុត្តស្ស អដ្ឋុប្បត្តិំ ទស្សេតុំ ‘‘កស្មា ច ឧបសង្កមី’’តិ បុច្ឆា. អយំ កិរាតិអាទិ យថាក្កមំ តាសំ វិស្សជ្ជនំ. វិវេកវាសំ វសិតុកាមត្តា អប្បិច្ឆតាយ ច មា នោ កស្សចិ…បេ… វសិំសុ. អាឃាតំ ឧប្បាទេសិ អត្តនោ ឥច្ឆាវិឃាតនតោ. ថេរា ភិក្ខុសង្ឃស្ស និយ្យាទយិំសុ បយុត្តវាចាយ អកតត្តា ថេរេហិ ច អទាបិតត្តា. បុព្ពេបិ…បេ… មញ្ញេតិ ឥមិនា ថេរានំ កោហញ្ញេ ឋិតភាវំ អាសង្កតិ អវណេ វណំ បស្សន្តោ វិយ, សុបរិសុទ្ធេ អាទាសតលេ ជល្លំ ឧដ្ឋាបេន្តោ វិយ ច.

អបរជ្ឈិត្វាតិ ភគវតោ សម្មុខា ‘‘បាបភិក្ខូ ជាតា’’តិ វត្វា. មហាសាវជ្ជទស្សនត្ថន្តិ មហាសាវជ្ជភាវទស្សនត្ថំ, អយមេវ វា បាឋោ. មាហេវន្តិ មា ឯវមាហ, មា ឯវំ ភណិ. សទ្ធាយ អយោ ឧប្បាទោ សទ្ធាយោ, តំ អាវហតីតិ សទ្ធាយិកោតិ អាហ ‘‘សទ្ធាយ អាគមករោ’’តិ. សទ្ធាយិកោតិ វា សទ្ធាយ អយិតព្ពោ, សទ្ធេយ្យោតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘សទ្ធាតព្ពវចនោ វា’’តិ.

បីឡកា នាម ពាហិរតោ បដ្ឋាយ អដ្ឋីនិ ភិន្ទន្តិ, ឥមា បន បឋមំយេវ អដ្ឋីនិ ភិន្ទិត្វា ឧគ្គតា. តេនាហ ‘‘អដ្ឋីនិ ភិន្ទិត្វា ឧគ្គតាហិ បិឡកាហី’’តិ. តរុណពេលុវមត្តិយោតិ តរុណពិល្លផលមត្តិយោ. វិសគិលិតោតិ ខិត្តបហរណោ. តញ្ច ពឡិសំ វិសសមញ្ញា លោកេ. អារក្ខទេវតានំ សទ្ទំ សុត្វាតិ បទំ អានេត្វា សម្ពន្ធោ.

ព្រហ្មលោកេតិ សុទ្ធាវាសលោកេ. វរាកោតិ អនុគ្គហវចនមេតំ. ហីនបរិយាយោតិ កេចិ. បិយសីលាតិ ឥមិនា ឯតស្មិំ អត្ថេ និរុត្តិនយេន បេសលាតិ បទសិទ្ធីតិ ទស្សេតិ. កពរក្ខីនីតិ ព្យាធិពលេន បរិភិន្នវណ្ណតាយ កពរភូតានិ អក្ខីនិ. យត្តកន្តិ ភគវតោ វចនំ អញ្ញថា ករោន្តេន យត្តកំ តយា អបរទ្ធំ, តស្ស បមាណំ នត្ថីតិ អត្ថោ. យស្មា អនាគាមិនោ នាម បហីនកាមច្ឆន្ទព្យាបាទា ហោន្តិ, ត្វញ្ច ទិដ្ឋិកាមច្ឆន្ទព្យាបាទវសេន ឥធាគតោ, តស្មា យាវញ្ច តេ ឥទំ អបរទ្ធន្តិ ឯវមេត្ថ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ.

អទិដ្ឋិប្បត្តោតិ អប្បត្តទិដ្ឋិកោ. គិលិតវិសោ វិយ វិសំ គិលិត្វា ឋិតោ វិយ. កុឋារិសទិសា មូលបច្ឆិន្ទនដ្ឋេន. ឧត្តមត្ថេតិ អរហត្តេ. ខីណាសវោតិ វទតិ សុនក្ខត្តោ វិយ អចេលំ កោរក្ខត្តិយំ. យោ អគ្គសាវកោ វិយ បសំសិតព្ពោ ខីណាសវោ, តំ ‘‘ទុស្សីលោ អយ’’ន្តិ វទតិ. វិចិនាតីតិ អាចិនោតិ បសវតិ. បសំសិយនិន្ទា តាវ សម្បន្នគុណបរិធំសនវសេន បវត្តិយា សាវជ្ជតាយ កដុកវិបាកា, និន្ទិយប្បសំសា បន កថំ តាយ សមវិបាកាតិ? តត្ថ អវិជ្ជមានគុណសមារោបនេន អត្តនោ បរេសញ្ច មិច្ឆាបដិបត្តិហេតុភាវតោ បសំសិយេន តស្ស សមភាវករណតោ ច. លោកេបិ ហិ អសូរំ សូរេន សមំ ករោន្តោ គារយ្ហោ ហោតិ, បគេវ ទុប្បដិបន្នំ សុប្បដិបន្នេន សមំ ករោន្តោតិ.

សកេន ធនេនាតិ អត្តនោ សាបតេយ្យេន. អយំ អប្បមត្តកោ អបរាធោ ទិដ្ឋធម្មិកត្តា សប្បតិការត្តា ច តស្ស. អយំ មហន្តតរោ កលិ កតូបចិតស្ស សម្បរាយិកត្តា អប្បតិការត្តា ច.

និរព្ពុទោតិ គណនាវិសេសោ ឯសោតិ អាហ ‘‘និរព្ពុទគណនាយា’’តិ, សតសហស្សំ និរព្ពុទានន្តិ អត្ថោ. យមរិយគរហី និរយំ ឧបេតីតិ ឯត្ថ យថាវុត្តអាយុប្បមាណំ បាកតិកវសេន អរិយូបវាទិនា វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. អគ្គសាវកានំ បន គុណមហន្តតាយ តតោបិ អតិវិយ មហន្តតរមេវាតិ វទន្តិ.

អថ ខោ ព្រហ្មា សហម្បតីតិ កោ អយំ ព្រហ្មា, កស្មា ច បន ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោចាតិ? អយំ កស្សបស្ស ភគវតោ សាសនេ សហកោ នាម ភិក្ខុ អនាគាមី ហុត្វា សុទ្ធាវាសេសុ ឧប្បន្នោ, តត្ថ សហម្បតិ ព្រហ្មាតិ សញ្ជានន្តិ. សោ បនាហំ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា ‘‘បទុមនិរយំ កិត្តេស្សាមិ, តតោ ភគវា ភិក្ខូនំ អារោចេស្សតិ, អថានុសន្ធិកុសលា ភិក្ខូ តត្ថាយុប្បមាណំ បុច្ឆិស្សន្តិ, ភគវា អាចិក្ខន្តោ អរិយូបវាទេ អាទីនវំ បកាសេស្សតី’’តិ ឥមិនា ការណេន ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោច.

មគធរដ្ឋេ សំវោហារតោ មាគធកោ បត្ថោ, តេន. បច្ចិតព្ពដ្ឋានស្សាតិ និរយទុក្ខេន បច្ចិតព្ពប្បទេសស្ស ឯតំ អព្ពុទោតិ នាមំ. វស្សគណនាតិ ឯកតោ បដ្ឋាយ ទសគុណិតំ អព្ពុទអាយុម្ហិ តតោ អបរំ វីសតិគុណិតំ និរព្ពុទាទីសុ វស្សគណនា វេទិតព្ពា. អយញ្ច គណនា អបរិចិតានំ ទុក្ករាតិ វុត្តំ ‘‘ន តំ សុករំ សង្ខាតុ’’ន្តិ. កេចិ បន ‘‘តត្ថ តត្ថ បរិទេវនានត្តេន កម្មការណនានត្តេនបិ ឥមានិ នាមានិ លទ្ធានី’’តិ វទន្តិ, អបរេ ‘‘សីតនរកា ឯតេ’’តិ. សព្ពត្ថាតិ អពពាទីសុ បទុមបរិយោសានេសុ សព្ពេសុ និរយេសុ. ឯស នយោតិ ហេដ្ឋិមតោ ឧបរិមស្ស វីសតិគុណតំ អតិទិសតិ. ទសមេ នត្ថិ វត្តព្ពំ.

កោកាលិកសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ថេរវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.