១៩. ឯកូនវីសតិមោ បរិច្ឆេទោ

កង្ខាវិតរណវិសុទ្ធិនិទ្ទេសោ

១២២៧. ឯតស្ស នាមរូបស្ស, ជានិត្វា ហេតុបច្ចយេ;

កង្ខា តីសុ បនទ្ធាសុ, វិតរិត្វា ឋិតំ បន.

១២២៨. កង្ខាវិតរណំ នាម, ញាណំ តំ សមុទីរិតំ;

តំ សម្បាទេតុកាមេន, អត្ថកាមេន ភិក្ខុនា.

១២២៩. នាមរូបស្ស កោ ហេតុ, កោនុ វា បច្ចយោ ភវេ;

អាវជ្ជិត្វា តមិច្ចេវំ, រូបកាយស្ស តាវទេ.

១២៣០. កេសា លោមា នខា ទន្តា, តចោ មំសំ នហារុ ច;

អដ្ឋិមិញ្ជញ្ច វក្កញ្ច, ហទយំ យកនម្បិ ច.

១២៣១. ឥច្ចេវមាទិពាត្តិំស-កោដ្ឋាសបច្ចយស្ស ហិ;

បរិគ្គណ្ហតិ កាយស្ស, មនសា ហេតុបច្ចយេ.

១២៣២. អវិជ្ជា តណ្ហុបាទានំ, កម្មំ ហេតុ ចតុព្ពិធោ;

ឯតស្ស រូបកាយស្ស, អាហារោ បច្ចយោ មតោ.

១២៣៣. ជនកោ ហេតុ អក្ខាតោ,

បច្ចយោ អនុបាលកោ;

ហេត្វង្កុរស្ស ពីជំ តុ,

បច្ចយា បថវាទយោ.

១២៣៤. ឥតិមេ បញ្ច ធម្មា ហិ, ហេតុបច្ចយតំ គតា;

អវិជ្ជាទយោ តយោ តត្ថ, មាតាវ ឧបនិស្សយា.

១២៣៥. ជនកំ បន កម្មំ តុ, បុត្តស្ស ហិ បិតា វិយ;

ធាតី វិយ កុមារស្ស, អាហារោ ធារកោ ភវេ.

១២៣៦. ឥច្ចេវំ រូបកាយស្ស, សោ បច្ចយបរិគ្គហំ;

កត្វា បុនបិ ‘‘ចក្ខុញ្ច, រូបមាលោកមេវ ច.

១២៣៧. បដិច្ច ចក្ខុវិញ្ញាណំ, ហោតិ’’ឥច្ចេវមាទិនា;

នយេន នាមកាយស្ស, បច្ចយំ បរិគណ្ហតិ.

១២៣៨. សោ ឯវំ នាមរូបស្ស, វុត្តិំ ទិស្វាន បច្ចយា;

យថា ឯតរហិទំ តុ, អតីតេបិ តថេវិទំ.

១២៣៩. បច្ចយា ច បវត្តិត្ថ, តថេវានាគតេបិ ច;

បវត្តិស្សតិ អទ្ធាសុ, តីស្វេវំ អនុបស្សតិ.

១២៤០. តស្សេវំ បស្សតោ យា សា, បុព្ពន្តេ បញ្ចធា តថា;

អបរន្តេ សិយា កង្ខា, បញ្ចធា សមុទីរិតា.

១២៤១. បច្ចុប្បន្នេបិ អទ្ធានេ, ឆព្ពិធា បរិកិត្តិតា;

សព្ពា ចានវសេសាវ, យោគិនោ សា បហិយ្យតិ.

១២៤២. ឯកោ កម្មវិបាកានំ, វសេនាបិ ច បណ្ឌិតោ;

ឯតស្ស នាមរូបស្ស, បច្ចយំ បរិគណ្ហតិ.

១២៤៣. កម្មំ ចតុព្ពិធំ ទិដ្ឋ-ធម្មវេទនិយំ តថា;

ឧបបជ្ជាបរាបរិយា-ហោសិកម្មវសា បន.

តត្ថ ឯកជវនវីថិយំ សត្តសុ ចិត្តេសុ កុសលា វា អកុសលា វា បឋមជវនចេតនា ទិដ្ឋធម្មវេទនីយកម្មំ នាម. តំ ឥមស្មិំយេវ អត្តភាវេ វិបាកំ ទេតិ, តថា អសក្កោន្តំ បន ‘‘អហោសិកម្មំ នាហោសិ កម្មវិបាកោ, ន ភវិស្សតិ កម្មវិបាកោ, នត្ថិ កម្មវិបាកោ’’តិ ឥមស្ស តិកស្ស វសេន អហោសិកម្មំ នាម ហោតិ. អត្ថសាធិកា បន សត្តមជវនចេតនា ឧបបជ្ជវេទនីយកម្មំ នាម. តមនន្តរេ អត្តភាវេ វិបាកំ ទេតិ, តថា អសក្កោន្តំ វុត្តនយេន អហោសិកម្មំ នាម ហោតិ. ឧភិន្នមន្តរេ បញ្ចជវនចេតនា អបរាបរិយវេទនីយកម្មំ នាម. តមនាគតេ យទា ឱកាសំ លភតិ, តទា វិបាកំ ទេតិ, សតិ សំសារប្បវត្តិយា អហោសិកម្មំ នាម ន ហោតិ.

១២៤៤. អបរំ ចតុព្ពិធំ កម្មំ, គរុកំ ពហុលម្បិ ច;

អាសន្នញ្ច កដត្តា ច, កម្មន្តិ សមុទីរិតំ.

១២៤៥. អញ្ញំ ចតុព្ពិធំ កម្មំ, ជនកំ ឧបថម្ភកំ;

តថូបបីឡកំ កម្ម-មុបឃាតកមេវ ច.

តត្ថ ជនកំ នាម កុសលំ វា អកុសលំ វា កម្មំ បដិសន្ធិយម្បិ បវត្តេបិ រូបារូបវិបាកក្ខន្ធេ ជនេតិ. ឧបត្ថម្ភកំ បន វិបាកំ ជនេតុំ ន សក្កោតិ, អញ្ញេន កម្មេន ទិន្នាយ បដិសន្ធិយា ជនិតេ វិបាកេ ឧប្បជ្ជនកសុខទុក្ខំ ឧបត្ថម្ភេតិ, អទ្ធានំ បវត្តេតិ. ឧបបីឡកំ បន អញ្ញេន កម្មេន ទិន្នាយ បដិសន្ធិយា ជនិតេ វិបាកេ ឧប្បជ្ជនកសុខទុក្ខំ បីឡេតិ ពាធតិ, អទ្ធានំ បវត្តិតុំ ន ទេតិ. ឧបឃាតកំ បន សយំ កុសលម្បិ អកុសលម្បិ សមានំ អញ្ញំ ទុព្ពលកម្មំ ឃាតេត្វា តស្ស វិបាកំ បដិពាហិត្វា អត្តនោ វិបាកស្ស ឱកាសំ ករោតិ. ឯវំ បន កម្មេន ឱកាសេ កតេ តំវិបាកមុប្បន្នំ នាម ហោតិ. ឥតិ ឥមំ ទ្វាទសវិធំ កម្មំ កម្មវដ្ដេ បក្ខិបិត្វា ឯវមេកោ កម្មវិបាកវសេន នាមរូបស្ស បច្ចយបរិគ្គហំ ករោតិ.

ឥតិ ឯវំ កម្មវិបាកវដ្ដវសេន នាមរូបស្ស បវត្តិំ ទិស្វា ‘‘យថា ឥទំ ឯតរហិ, ឯវមតីតេបិ អទ្ធានេ កម្មវិបាកវសេន បច្ចយតោ បវត្តិត្ថ, អនាគតេបិ បវត្តិស្សតី’’តិ ឥតិ កម្មញ្ចេវ វិបាកោ ចាតិ កម្មវិបាកវសេន លោកោ បវត្តតីតិ តំ សមនុបស្សតិ. តស្សេវំ សមនុបស្សតោ សព្ពា សោឡសវិធា កង្ខា បហិយ្យតិ.

១២៤៦. ហេតុផលស្ស សម្ពន្ធវសេនេវ បវត្តតិ;

កេវលំ នាមរូបន្តិ, សម្មា សមនុបស្សតិ.

១២៤៧. ឯវំ ការណតោ ឧទ្ធំ, ការណំ ន ច បស្សតិ;

បាកបវត្តិតោ ឧទ្ធំ, ន បាកបដិវេទកំ.

តេនាហុ បោរាណា –

១២៤៨. ‘‘កម្មស្ស ការកោ នត្ថិ, វិបាកស្ស ច វេទកោ;

សុទ្ធធម្មា បវត្តន្តិ, ឯវេតំ សម្មទស្សនំ.

១២៤៩. ឯវំ កម្មេ វិបាកេ ច, វត្តមានេ សហេតុកេ;

ពីជរុក្ខាទិកានំវ, បុព្ពា កោដិ ន នាយតិ.

១២៥០. អនាគតេបិ សំសារេ, អប្បវត្តិ ន ទិស្សតិ;

ឯតមត្ថមនញ្ញាយ, តិត្ថិយា អសយំវសី.

១២៥១. សត្តសញ្ញំ គហេត្វាន, សស្សតុច្ឆេទទស្សិនោ;

ទ្វាសដ្ឋិទិដ្ឋិំ គណ្ហន្តិ, អញ្ញមញ្ញវិរោធិនោ.

១២៥២. ទិដ្ឋិពន្ធនពទ្ធា តេ, តណ្ហាសោតេន វុយ្ហរេ;

តណ្ហាសោតេន វុយ្ហន្តា, ន តេ ទុក្ខា បមុច្ចរេ.

១២៥៣. ឯវមេតំ អភិញ្ញាយ, ភិក្ខុ ពុទ្ធស្ស សាវកោ;

គម្ភីរំ និបុណំ សុញ្ញំ, បច្ចយំ បដិវិជ្ឈតិ.

១២៥៤. កម្មំ នត្ថិ វិបាកម្ហិ, បាកោ កម្មេ ន វិជ្ជតិ;

អញ្ញមញ្ញំ ឧភោ សុញ្ញា, ន ច កម្មំ វិនា ផលំ.

១២៥៥. យថា ន សូរិយេ អគ្គិ, ន មណិម្ហិ ន គោមយេ;

ន តេសំ ពហិ សោ អត្ថិ, សម្ភារេហិ ច ជាយតិ.

១២៥៦. តថា ន អន្តោ កម្មស្ស, វិបាកោ ឧបលព្ភតិ;

ពហិទ្ធាបិ ន កម្មស្ស, ន កម្មំ តត្ថ វិជ្ជតិ.

១២៥៧. ផលេន សុញ្ញំ តំ កម្មំ, ផលំ កម្មេ ន វិជ្ជតិ;

កម្មញ្ច ខោ ឧបាទាយ, តតោ និព្ពត្តតេ ផលំ.

១២៥៨. ន ហេត្ថ ទេវោ ព្រហ្មា វា,

សំសារស្សត្ថិ ការកោ;

សុទ្ធធម្មា បវត្តន្តិ,

ហេតុសម្ភារបច្ចយា’’តិ.

១២៥៩. ឯវំ នានប្បការេហិ, នាមរូបស្ស បច្ចយំ;

បរិគ្គហេត្វា អទ្ធាសុ, តរិត្វា កង្ខមុដ្ឋិតំ.

១២៦០. កង្ខាវិតរណំ នាម, ញាណំ តំ សមុទីរិតំ;

ធម្មដ្ឋិតិ យថាភូតំ, តំ សម្មាទស្សនន្តិបិ.

១២៦១. ឥមិនា បន ញាណេន,

សំយុត្តោ ពុទ្ធសាសនេ;

ហោតិ លទ្ធបតិដ្ឋោវ,

សោតាបន្នោ ហិ ចូឡកោ.

១២៦២. តស្មា សបញ្ញោ បន អត្ថកាមោ,

យោ នាមរូបស្ស ហេតុបច្ចយានិ;

បរិគ្គហំ សាធុ ករោតិ ធីរោ,

ខិប្បំ ស និព្ពានបុរំ ឧបេតិ.

ឥតិ អភិធម្មាវតារេ កង្ខាវិតរណវិសុទ្ធិនិទ្ទេសោ នាម

ឯកូនវីសតិមោ បរិច្ឆេទោ.