អាលម្ពណសង្គហវណ្ណនា

៤៨. អារម្មណានំ សរូបតោ, វិភាគតោ, តំវិសយចិត្តតោ ច សង្គហោ អាលម្ពណសង្គហោ. វណ្ណវិការំ អាបជ្ជមានំ រូបយតិ ហទយង្គតភាវំ បកាសេតីតិ រូបំ, តទេវ ទុព្ពលបុរិសេន ទណ្ឌាទិ វិយ ចិត្តចេតសិកេហិ អាលម្ពីយតិ, តានិ វា អាគន្ត្វា ឯត្ថ រមន្តីតិ អារម្មណន្តិ រូបារម្មណំ. សទ្ទីយតីតិ សទ្ទោ, សោយេវ អារម្មណន្តិ សទ្ទារម្មណំ. គន្ធយតិ អត្តនោ វត្ថុំ សូចេតិ ‘‘ឥទមេត្ថ អត្ថី’’តិ បេសុញ្ញំ ករោន្តំ វិយ ហោតីតិ គន្ធោ, សោយេវ អារម្មណំ គន្ធារម្មណំ. រសន្តិ តំ សត្តា អស្សាទេន្តីតិ រសោ, សោយេវ អារម្មណំ រសារម្មណំ. ផុសីយតីតិ ផោដ្ឋព្ពំ, តទេវ អារម្មណំ ផោដ្ឋព្ពារម្មណំ. ធម្មោយេវ អារម្មណំ ធម្មារម្មណំ.

៤៩. តត្ថាតិ តេសុ រូបាទិអារម្មណេសុ, រូបមេវាតិ វណ្ណាយតនសង្ខាតំ រូបមេវ. សទ្ទាទយោតិ សទ្ទាយតនាទិសង្ខាតា សទ្ទាទយោ, អាបោធាតុវជ្ជិតភូតត្តយសង្ខាតំ ផោដ្ឋព្ពាយតនញ្ច.

៥០. បញ្ចារម្មណបសាទានិ ឋបេត្វា សេសានិ សោឡស សុខុមរូបានិ.

៥១. បច្ចុប្បន្នន្តិ វត្តមានំ.

៥២. ឆព្ពិធម្បីតិ រូបាទិវសេន ឆព្ពិធម្បិ. វិនាសាភាវតោ អតីតាទិកាលវសេន នវត្តព្ពត្តា និព្ពានំ, បញ្ញត្តិ ច កាលវិមុត្តំ នាម. យថារហន្តិ កាមាវចរជវនអភិញ្ញាសេសមហគ្គតាទិជវនានំ អនុរូបតោ. កាមាវចរជវនានញ្ហិ ហសិតុប្បាទវជ្ជានំ ឆព្ពិធម្បិ តិកាលិកំ, កាលវិមុត្តញ្ច អារម្មណំ ហោតិ. ហសិតុប្បាទស្ស តិកាលិកមេវ. តថា ហិស្ស ឯកន្តបរិត្តារម្មណតំ វក្ខតិ. ទិព្ពចក្ខាទិវសប្បវត្តស្ស បន អភិញ្ញាជវនស្ស យថារហំ ឆព្ពិធម្បិ តិកាលិកំ, កាលវិមុត្តញ្ច អារម្មណំ ហោតិ. វិភាគោ បនេត្ថ នវមបរិច្ឆេទេ អាវិ ភវិស្សតិ. សេសានំ បន កាលវិមុត្តំ, អតីតញ្ច យថារហមារម្មណំ ហោតិ.

៥៣. ទ្វារ…បេ… សង្ខាតានំ ឆព្ពិធម្បិ អារម្មណំ ហោតីតិ សម្ពន្ធោ, តំ បន នេសំ អារម្មណំ ន អាវជ្ជនស្ស វិយ កេនចិ អគ្គហិតមេវ គោចរភាវំ គច្ឆតិ, ន ច បញ្ចទ្វារិកជវនានំ វិយ ឯកន្តបច្ចុប្បន្នំ, នាបិ មនោទ្វារិកជវនានំ វិយ តិកាលិកមេវ, អវិសេសេន កាលវិមុត្តំ វា, នាបិ មរណាសន្នតោ បុរិមភាគជវនានំ វិយ កម្មកម្មនិមិត្តាទិវសេន អាគមសិទ្ធិវោហារវិនិមុត្តន្តិ អាហ ‘‘យថាសម្ភវំ…បេ… សម្មត’’ន្តិ. តត្ថ យថាសម្ភវន្តិ តំតំភូមិកបដិសន្ធិភវង្គចុតីនំ តំតំទ្វារគ្គហិតាទិវសេន សម្ភវានុរូបតោ. កាមាវចរានញ្ហិ បដិសន្ធិភវង្គានំ តាវ រូបាទិបញ្ចារម្មណំ ឆទ្វារគ្គហិតំ យថារហំ បច្ចុប្បន្នមតីតញ្ច កម្មនិមិត្តសម្មតមារម្មណំ ហោតិ, តថា ចុតិចិត្តស្ស អតីតមេវ. ធម្មារម្មណំ បន តេសំ តិណ្ណន្នម្បិ មនោទ្វារគ្គហិតមេវ អតីតំ កម្មកម្មនិមិត្តសម្មតំ, តថា រូបារម្មណំ ឯកមេវ មនោទ្វារគ្គហិតំ ឯកន្តបច្ចុប្បន្នំ គតិនិមិត្តសម្មតន្តិ ឯវំ កាមាវចរបដិសន្ធាទីនំ យថាសម្ភវំ ឆទ្វារគ្គហិតំ បច្ចុប្បន្នមតីតញ្ច កម្មកម្មនិមិត្តគតិនិមិត្តសម្មតមារម្មណំ ហោតិ.

មហគ្គតបដិសន្ធាទីសុ បន រូបាវចរានំ, បឋមតតិយារុប្បានញ្ច ធម្មារម្មណមេវ មនោទ្វារគ្គហិតំ បញ្ញត្តិភូតំ កម្មនិមិត្តសម្មតំ, តថា ទុតិយចតុត្ថារុប្បានំ អតីតមេវាតិ ឯវំ មហគ្គតបដិសន្ធិភវង្គចុតីនំ មនោទ្វារគ្គហិតំ បញ្ញត្តិភូតំ, អតីតំ វា កម្មនិមិត្តសម្មតមេវ អារម្មណំ ហោតិ.

យេភុយ្យេន ភវន្តរេ ឆទ្វារគ្គហិតន្តិ ពាហុល្លេន អតីតានន្តរភវេ មរណាសន្នប្បវត្តឆទ្វារិកជវនេហិ គហិតំ. អសញ្ញីភវតោ ចុតានញ្ហិ បដិសន្ធិវិសយស្ស អនន្តរាតីតភវេ ន កេនចិ ទ្វារេន គហណំ អត្ថីតិ តទេវេត្ថ យេភុយ្យគ្គហណេន ព្យភិចារិតំ. កេវលញ្ហិ កម្មពលេនេវ តេសំ បដិសន្ធិយា កម្មនិមិត្តាទិកមារម្មណំ ឧបដ្ឋាតិ. តថា ហិ សច្ចសង្ខេបេ អសញ្ញីភវតោ ចុតស្ស បដិសន្ធិនិមិត្តំ បុច្ឆិត្វា –

‘‘ភវន្តរកតំ កម្មំ, យមោកាសំ លភេ តតោ;

ហោតិ សា សន្ធិ តេនេវ, ឧបដ្ឋាបិតគោចរេ’’តិ. (ស. ស. ១៧១) –

កេវលំ កម្មពលេនេវ បដិសន្ធិគោចរស្ស ឧបដ្ឋានំ វុត្តំ. ឥតរថា ហិ ជវនគ្គហិតស្សបិ អារម្មណស្ស កម្មពលេនេវ ឧបដ្ឋាបិយមានត្តា ‘‘តេនេវា’’តិ សាវធារណវចនស្ស អធិប្បាយសុញ្ញតា អាបជ្ជេយ្យាតិ. ននុ ច តេសម្បិ បដិសន្ធិគោចរោ កម្មភវេ កេនចិ ទ្វារេន ជវនគ្គហិតោ សម្ភវតីតិ? សច្ចំ សម្ភវតិ កម្មកម្មនិមិត្តសម្មតោ, គតិនិមិត្តសម្មតោ បន សព្ពេសម្បិ មរណកាលេយេវ ឧបដ្ឋាតីតិ កុតោ តស្ស កម្មភវេ គហណសម្ភវោ. អបិចេត្ថ មរណាសន្នបវត្តជវនេហិ គហិតមេវ សន្ធាយ ‘‘ឆទ្វារគ្គហិត’’ន្តិ វុត្តំ, ឯវញ្ច កត្វា អាចរិយេន ឥមស្មិំយេវ អធិការេ បរមត្ថវិនិច្ឆយេ វុត្តំ –

‘‘មរណាសន្នសត្តស្ស, យថោបដ្ឋិតគោចរំ;

ឆទ្វារេសុ តមារព្ភ, បដិសន្ធិ ភវន្តរេ’’តិ. (បរម. វិ. ៨៩);

‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្ត្យាទិនា អនាគតស្ស បដិសន្ធិគោចរភាវំ និវារេតិ. ន ហិ តំ អតីតកម្មកម្មនិមិត្តានិ វិយ អនុភូតំ, នាបិ បច្ចុប្បន្នកម្មនិមិត្តគតិនិមិត្តានិ វិយ អាបាថគតញ្ច ហោតីតិ, កម្មកម្មនិមិត្តាទីនញ្ច សរូបំ សយមេវ វក្ខតិ.

៥៤. តេសូតិ រូបាទិបច្ចុប្បន្នាទិកម្មាទិអារម្មណេសុ វិញ្ញាណេសុ. រូបាទីសុ ឯកេកំ អារម្មណំ ឯតេសន្តិ រូបាទិឯកេការម្មណានិ.

៥៥. រូបាទិកំ បញ្ចវិធម្បិ អារម្មណមេតស្សាតិ រូបាទិបញ្ចារម្មណំ.

៥៦. សេសានីតិ ទ្វិបញ្ចវិញ្ញាណសម្បដិច្ឆនេហិ អវសេសានិ ឯកាទស កាមាវចរវិបាកានិ. សព្ពថាបិ កាមាវចរារម្មណានីតិ សព្ពេនបិ ឆទ្វារិកទ្វារវិមុត្តឆឡារម្មណវសប្បវត្តាការេន និព្ពត្តានិបិ ឯកន្តកាមាវចរសភាវឆឡារម្មណគោចរានិ. ឯត្ថ ហិ វិបាកានិ តាវ សន្តីរណាទិវសេន រូបាទិបញ្ចារម្មណេ, បដិសន្ធាទិវសេន ឆឡារម្មណសង្ខាតេ កាមាវចរារម្មណេយេវ បវត្តន្តិ.

ហសនចិត្តម្បិ បធានសារុប្បដ្ឋានំ ទិស្វា តុស្សន្តស្ស រូបារម្មណេ, ភណ្ឌភាជនដ្ឋានេ មហាសទ្ទំ សុត្វា ‘‘ឯវរូបា លោលុប្បតណ្ហា មេ បហីនា’’តិ តុស្សន្តស្ស សទ្ទារម្មណេ, គន្ធាទីហិ ចេតិយបូជនកាលេ តុស្សន្តស្ស គន្ធារម្មណេ, រសសម្បន្នំ បិណ្ឌបាតំ សព្រហ្មចារីហិ ភាជេត្វា បរិភុញ្ជនកាលេ តុស្សន្តស្ស រសារម្មណេ, អាភិសមាចារិកវត្តបរិបូរណកាលេ តុស្សន្តស្ស ផោដ្ឋព្ពារម្មណេ, បុព្ពេនិវាសញាណាទីហិ គហិតកាមាវចរធម្មំ អារព្ភ តុស្សន្តស្ស ធម្មារម្មណេតិ ឯវំ បរិត្តធម្មបរិយាបន្នេស្វេវ ឆសុ អារម្មណេសុ បវត្តតិ.

៥៧. ទ្វាទសាកុសលអដ្ឋញាណវិប្បយុត្តជវនវសេន វីសតិ ចិត្តានិ អត្តនោ ជឡភាវតោ លោកុត្តរធម្មេ អារព្ភ បវត្តិតុំ ន សក្កោន្តីតិ នវវិធលោកុត្តរធម្មេ វជ្ជេត្វា តេភូមកានិ, បញ្ញត្តិញ្ច អារព្ភ បវត្តន្តីតិ អាហ ‘‘អកុសលានិ ចេវា’’ត្យាទិ. ឥមេសុ ហិ អកុសលតោ ចត្តារោ ទិដ្ឋិគតសម្បយុត្តចិត្តុប្បាទា បរិត្តធម្មេ អារព្ភ បរាមសនអស្សាទនាភិនន្ទនកាលេ កាមាវចរារម្មណា, តេនេវាការេន សត្តវីសតិ មហគ្គតធម្មេ អារព្ភ បវត្តិយំ មហគ្គតារម្មណា, សម្មុតិធម្មេ អារព្ភ បវត្តិយំ បញ្ញត្តារម្មណា. ទិដ្ឋិវិប្បយុត្តចិត្តុប្បាទាបិ តេយេវ ធម្មេ អារព្ភ កេវលំ អស្សាទនាភិនន្ទនវសេន បវត្តិយំ, បដិឃសម្បយុត្តា ច ទុស្សនវិប្បដិសារវសេន, វិចិកិច្ឆាសហគតោ អនិដ្ឋង្គមនវសេន, ឧទ្ធច្ចសហគតោ វិក្ខិបនវសេន, អវូបសមវសេន ច បវត្តិយំ បរិត្តមហគ្គតបញ្ញត្តារម្មណោ, កុសលតោ ចត្តារោ, កិរិយតោ ចត្តារោតិ អដ្ឋ ញាណវិប្បយុត្តចិត្តុប្បាទា សេក្ខបុថុជ្ជនខីណាសវានំ អសក្កច្ចទានបច្ចវេក្ខណធម្មស្សវនាទីសុ បរិត្តធម្មេ អារព្ភ បវត្តិកាលេ កាមាវចរារម្មណា, អតិបគុណជ្ឈានបច្ចវេក្ខណកាលេ មហគ្គតារម្មណា, កសិណនិមិត្តាទីសុ បរិកម្មាទិកាលេ បញ្ញត្តារម្មណាតិ ទដ្ឋព្ពំ.

៥៨. អរហត្តមគ្គផលវជ្ជិតសព្ពារម្មណានិ សេក្ខបុថុជ្ជនសន្តានេស្វេវ បវត្តនតោ. សេក្ខាបិ ហិ ឋបេត្វា លោកិយចិត្តំ អរហតោ មគ្គផលសង្ខាតំ បាដិបុគ្គលិកចិត្តំ ជានិតុំ ន សក្កោន្តិ អនធិគតត្តា, តថា បុថុជ្ជនាទយោបិ សោតាបន្នាទីនំ, សេក្ខានំ បន អត្តនោ អត្តនោ មគ្គផលបច្ចវេក្ខណេសុ បរសន្តានគតមគ្គផលារម្មណាយ អភិញ្ញាយ បរិកម្មកាលេ, អភិញ្ញាចិត្តេនេវ មគ្គផលានំ បរិច្ឆិន្ទនកាលេ ច អត្តនោ អត្តនោ សមានានំ, ហេដ្ឋិមានញ្ច មគ្គផលធម្មេ អារព្ភ កុសលជវនានំ បវត្តិ អត្ថីតិ អរហត្តមគ្គផលស្សេវ បដិក្ខេបោ កតោ. កាមាវចរមហគ្គតបញ្ញត្តិនិព្ពានានិ បន សេក្ខបុថុជ្ជនានំ សក្កច្ចទានបច្ចវេក្ខណធម្មស្សវនសង្ខារសម្មសនកសិណបរិកម្មាទីសុ តំតទារម្មណិកាភិញ្ញានំ បរិកម្មកាលេ, គោត្រភុវោទានកាលេ, ទិព្ពចក្ខាទីហិ រូបវិជាននាទិកាលេ ច កុសលជវនានំ គោចរភាវំ គច្ឆន្តិ.

៥៩. សព្ពថាបិ សព្ពារម្មណានីតិ កាមាវចរមហគ្គតសព្ពលោកុត្តរបញ្ញត្តិវសេន សព្ពថាបិ សព្ពារម្មណានិ, ន បន អកុសលាទយោ វិយ សប្បទេសសព្ពារម្មណានីត្យត្ថោ. កិរិយជវនានញ្ហិ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណាទិវសប្បវត្តិយំ, វោដ្ឋព្ពនស្ស ច តំតំបុរេចារិកវសប្បវត្តិយំ ន ច កិញ្ចិ អគោចរំ នាម អត្ថិ.

៦០. បឋមតតិយារុប្បារម្មណត្តា អារុប្បេសុ ទុតិយចតុត្ថានិ មហគ្គតារម្មណានិ.

៦១. សេសានិ…បេ… បញ្ញត្តារម្មណានីតិ បន្នរស រូបាវចរានិ, បឋមតតិយារុប្បានិ ចាតិ ឯកវីសតិ កសិណាទិបញ្ញត្តីសុ បវត្តនតោ បញ្ញត្តារម្មណានិ.

៦៣. តេវីសតិកាមាវចរវិបាកបញ្ចទ្វារាវជ្ជនហសនវសេន បញ្ចវីសតិ ចិត្តានិ បរិត្ថម្ហិ កាមាវចរារម្មណេ យេវ ភវន្តិ. កាមាវចរញ្ហិ មហគ្គតាទយោ ឧបាទាយ មន្ទានុភាវតាយ បរិសមន្តតោ អត្តំ ខណ្ឌិតំ វិយាតិ បរិត្តំ. ‘‘ឆ ចិត្តានិ មហគ្គតេយេវា’’ត្យាទិនា សព្ពត្ថ សាវធារណយោជនា ទដ្ឋព្ពា.

អាលម្ពណសង្គហវណ្ណនា និដ្ឋិតា.