៦. សូករខតវគ្គោ

១. សាលសុត្តំ

៥២១. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា កោសលេសុ វិហរតិ សាលាយ ព្រាហ្មណគាមេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យេ កេចិ តិរច្ឆានគតា បាណា, សីហោ មិគរាជា តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ, យទិទំ – ថាមេន ជវេន សូរេន [សូរិយេន (សី. ស្យា. កំ.)]; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យេ កេចិ ពោធិបក្ខិយា ធម្មា, បញ្ញិន្ទ្រិយំ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ, យទិទំ – ពោធាយ’’.

‘‘កតមេ ច, ភិក្ខវេ, ពោធិបក្ខិយា ធម្មា? សទ្ធិន្ទ្រិយំ, ភិក្ខវេ, ពោធិបក្ខិយោ ធម្មោ, តំ ពោធាយ សំវត្តតិ; វីរិយិន្ទ្រិយំ ពោធិបក្ខិយោ ធម្មោ, តំ ពោធាយ សំវត្តតិ; សតិន្ទ្រិយំ ពោធិបក្ខិយោ ធម្មោ, តំ ពោធាយ សំវត្តតិ; សមាធិន្ទ្រិយំ ពោធិបក្ខិយោ ធម្មោ, តំ ពោធាយ សំវត្តតិ; បញ្ញិន្ទ្រិយំ ពោធិបក្ខិយោ ធម្មោ, តំ ពោធាយ សំវត្តតិ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យេ កេចិ តិរច្ឆានគតា បាណា, សីហោ មិគរាជា តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ, យទិទំ – ថាមេន ជវេន សូរេន; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យេ កេចិ ពោធិបក្ខិយា ធម្មា, បញ្ញិន្ទ្រិយំ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ, យទិទំ – ពោធាយា’’តិ. បឋមំ.

២. មល្លិកសុត្តំ

៥២២. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា មល្លេសុ [មល្លកេសុ (សី. ស្យា. កំ.), មល្លិកេសុ (ក.)] វិហរតិ ឧរុវេលកប្បំ នាម មល្លានំ និគមោ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកស្ស អរិយញាណំ ន ឧប្បន្នំ ហោតិ នេវ តាវ ចតុន្នំ ឥន្ទ្រិយានំ សណ្ឋិតិ ហោតិ, នេវ តាវ ចតុន្នំ ឥន្ទ្រិយានំ អវដ្ឋិតិ ហោតិ. យតោ ច ខោ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកស្ស អរិយញាណំ ឧប្បន្នំ ហោតិ, អថ ចតុន្នំ ឥន្ទ្រិយានំ សណ្ឋិតិ ហោតិ, អថ ចតុន្នំ ឥន្ទ្រិយានំ អវដ្ឋិតិ ហោតិ’’.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យាវកីវញ្ច កូដាគារស្ស កូដំ ន ឧស្សិតំ ហោតិ, នេវ តាវ គោបានសីនំ សណ្ឋិតិ ហោតិ, នេវ តាវ គោបានសីនំ អវដ្ឋិតិ ហោតិ. យតោ ច ខោ, ភិក្ខវេ, កូដាគារស្ស កូដំ ឧស្សិតំ ហោតិ, អថ គោបានសីនំ សណ្ឋិតិ ហោតិ, អថ គោបានសីនំ អវដ្ឋិតិ ហោតិ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យាវកីវញ្ច អរិយសាវកស្ស អរិយញាណំ ន ឧប្បន្នំ ហោតិ, នេវ តាវ ចតុន្នំ ឥន្ទ្រិយានំ សណ្ឋិតិ ហោតិ, នេវ តាវ ចតុន្នំ ឥន្ទ្រិយានំ អវដ្ឋិតិ ហោតិ. យតោ ច ខោ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកស្ស អរិយញាណំ ឧប្បន្នំ ហោតិ, អថ ចតុន្នំ ឥន្ទ្រិយានំ…បេ… អវដ្ឋិតិ ហោតិ.

‘‘កតមេសំ ចតុន្នំ? សទ្ធិន្ទ្រិយស្ស, វីរិយិន្ទ្រិយស្ស, សតិន្ទ្រិយស្ស, សមាធិន្ទ្រិយស្ស. បញ្ញវតោ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកស្ស តទន្វយា សទ្ធា សណ្ឋាតិ, តទន្វយំ វីរិយំ សណ្ឋាតិ, តទន្វយា សតិ សណ្ឋាតិ, តទន្វយោ សមាធិ សណ្ឋាតី’’តិ. ទុតិយំ.

៣. សេខសុត្តំ

៥២៣. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា កោសម្ពិយំ វិហរតិ ឃោសិតារាមេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អត្ថិ នុ ខោ, ភិក្ខវេ, បរិយាយោ យំ បរិយាយំ អាគម្ម សេខោ ភិក្ខុ សេខភូមិយំ ឋិតោ ‘សេខោស្មី’តិ បជានេយ្យ, អសេខោ ភិក្ខុ អសេខភូមិយំ ឋិតោ ‘អសេខោស្មី’តិ បជានេយ្យា’’តិ?

ភគវំមូលកា នោ, ភន្តេ, ធម្មា…បេ… ‘‘អត្ថិ, ភិក្ខវេ, បរិយាយោ យំ បរិយាយំ អាគម្ម សេខោ ភិក្ខុ សេខភូមិយំ ឋិតោ ‘សេខោស្មី’តិ បជានេយ្យ, អសេខោ ភិក្ខុ អសេខភូមិយំ ឋិតោ ‘អសេខោស្មី’តិ បជានេយ្យ’’.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បរិយាយោ យំ បរិយាយំ អាគម្ម សេខោ ភិក្ខុ សេខភូមិយំ ឋិតោ ‘សេខោស្មី’តិ បជានាតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, សេខោ ភិក្ខុ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ, ‘អយំ ទុក្ខសមុទយោ’តិ យថាភូតំ បជានាតិ, ‘អយំ ទុក្ខនិរោធោ’តិ យថាភូតំ បជានាតិ, ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ – អយម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, បរិយាយោ យំ បរិយាយំ អាគម្ម សេខោ ភិក្ខុ សេខភូមិយំ ឋិតោ ‘សេខោស្មី’តិ បជានាតិ’’.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, សេខោ ភិក្ខុ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘អត្ថិ នុ ខោ ឥតោ ពហិទ្ធា អញ្ញោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា យោ ឯវំ ភូតំ តច្ឆំ តថំ ធម្មំ ទេសេតិ យថា ភគវា’តិ? សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘នត្ថិ ខោ ឥតោ ពហិទ្ធា អញ្ញោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា យោ ឯវំ ភូតំ តច្ឆំ តថំ ធម្មំ ទេសេតិ យថា ភគវា’តិ. អយម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, បរិយាយោ យំ បរិយាយំ អាគម្ម សេខោ ភិក្ខុ សេខភូមិយំ ឋិតោ ‘សេខោស្មី’តិ បជានាតិ’’.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, សេខោ ភិក្ខុ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ បជានាតិ – សទ្ធិន្ទ្រិយំ, វីរិយិន្ទ្រិយំ, សតិន្ទ្រិយំ, សមាធិន្ទ្រិយំ, បញ្ញិន្ទ្រិយំ – យំគតិកានិ យំបរមានិ យំផលានិ យំបរិយោសានានិ. ន ហេវ ខោ កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ; បញ្ញាយ ច អតិវិជ្ឈ បស្សតិ. អយម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, បរិយាយោ យំ បរិយាយំ អាគម្ម សេខោ ភិក្ខុ សេខភូមិយំ ឋិតោ ‘សេខោស្មី’តិ បជានាតិ’’.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បរិយាយោ យំ បរិយាយំ អាគម្ម អសេខោ ភិក្ខុ អសេខភូមិយំ ឋិតោ ‘អសេខោស្មី’តិ បជានាតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, អសេខោ ភិក្ខុ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ បជានាតិ – សទ្ធិន្ទ្រិយំ, វីរិយិន្ទ្រិយំ, សតិន្ទ្រិយំ, សមាធិន្ទ្រិយំ, បញ្ញិន្ទ្រិយំ – យំគតិកានិ យំបរមានិ យំផលានិ យំបរិយោសានានិ. កាយេន ច ផុសិត្វា វិហរតិ; បញ្ញាយ ច អតិវិជ្ឈ បស្សតិ. អយម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, បរិយាយោ យំ បរិយាយំ អាគម្ម អសេខោ ភិក្ខុ អសេខភូមិយំ ឋិតោ ‘អសេខោស្មី’តិ បជានាតិ’’.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, អសេខោ ភិក្ខុ ឆ ឥន្ទ្រិយានិ បជានាតិ. ‘ចក្ខុន្ទ្រិយំ, សោតិន្ទ្រិយំ, ឃានិន្ទ្រិយំ, ជិវ្ហិន្ទ្រិយំ, កាយិន្ទ្រិយំ, មនិន្ទ្រិយំ – ឥមានិ ខោ ឆ ឥន្ទ្រិយានិ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈិស្សន្តិ, អញ្ញានិ ច ឆ ឥន្ទ្រិយានិ ន កុហិញ្ចិ កិស្មិញ្ចិ ឧប្បជ្ជិស្សន្តី’តិ បជានាតិ. អយម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, បរិយាយោ យំ បរិយាយំ អាគម្ម អសេខោ ភិក្ខុ អសេខភូមិយំ ឋិតោ ‘អសេខោស្មី’តិ បជានាតី’’តិ. តតិយំ.

៤. បទសុត្តំ

៥២៤. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យានិ កានិចិ ជង្គលានំ [ជង្គមានំ (សី. បី.)] បាណានំ បទជាតានិ សព្ពានិ តានិ ហត្ថិបទេ សមោធានំ គច្ឆន្តិ, ហត្ថិបទំ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ, យទិទំ – មហន្តត្តេន; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យានិ កានិចិ បទានិ ពោធាយ សំវត្តន្តិ, បញ្ញិន្ទ្រិយំ បទំ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ, យទិទំ – ពោធាយ. កតមានិ ច, ភិក្ខវេ, បទានិ ពោធាយ សំវត្តន្តិ? សទ្ធិន្ទ្រិយំ, ភិក្ខវេ, បទំ, តំ ពោធាយ សំវត្តតិ; វីរិយិន្ទ្រិយំ បទំ, តំ ពោធាយ សំវត្តតិ; សតិន្ទ្រិយំ បទំ, តំ ពោធាយ សំវត្តតិ; សមាធិន្ទ្រិយំ បទំ, តំ ពោធាយ សំវត្តតិ; បញ្ញិន្ទ្រិយំ បទំ, តំ ពោធាយ សំវត្តតិ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យានិ កានិចិ ជង្គលានំ បាណានំ បទជាតានិ សព្ពានិ តានិ ហត្ថិបទេ សមោធានំ គច្ឆន្តិ, ហត្ថិបទំ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ, យទិទំ – មហន្តត្តេន; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យានិ កានិចិ បទានិ ពោធាយ សំវត្តន្តិ, បញ្ញិន្ទ្រិយំ បទំ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ, យទិទំ – ពោធាយា’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. សារសុត្តំ

៥២៥. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យេ កេចិ សារគន្ធា, លោហិតចន្ទនំ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ; ឯវមេវ ខោ ភិក្ខវេ, យេ កេចិ ពោធិបក្ខិយា ធម្មា, បញ្ញិន្ទ្រិយំ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ, យទិទំ – ពោធាយ. កតមេ ច, ភិក្ខវេ, ពោធិបក្ខិយា ធម្មា? សទ្ធិន្ទ្រិយំ, ភិក្ខវេ, ពោធិបក្ខិយោ ធម្មោ, តំ ពោធាយ សំវត្តតិ. វីរិយិន្ទ្រិយំ…បេ… សតិន្ទ្រិយំ …បេ… សមាធិន្ទ្រិយំ…បេ… បញ្ញិន្ទ្រិយំ ពោធិបក្ខិយោ ធម្មោ, តំ ពោធាយ សំវត្តតិ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យេ កេចិ សារគន្ធា, លោហិតចន្ទនំ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យេ កេចិ ពោធិបក្ខិយា ធម្មា, បញ្ញិន្ទ្រិយំ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ, យទិទំ – ពោធាយា’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. បតិដ្ឋិតសុត្តំ

៥២៦. ‘‘ឯកធម្មេ បតិដ្ឋិតស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ ភាវិតានិ ហោន្តិ សុភាវិតានិ. កតមស្មិំ ឯកធម្មេ? អប្បមាទេ. កតមោ ច ភិក្ខវេ, អប្បមាទោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ចិត្តំ រក្ខតិ អាសវេសុ ច សាសវេសុ ច ធម្មេសុ. តស្ស ចិត្តំ រក្ខតោ អាសវេសុ ច សាសវេសុ ច ធម្មេសុ សទ្ធិន្ទ្រិយម្បិ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ. វីរិយិន្ទ្រិយម្បិ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ. សតិន្ទ្រិយម្បិ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ. សមាធិន្ទ្រិយម្បិ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ. បញ្ញិន្ទ្រិយម្បិ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ. ឯវម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, ឯកធម្មេ បតិដ្ឋិតស្ស ភិក្ខុនោ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ ភាវិតានិ ហោន្តិ សុភាវិតានី’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. សហម្បតិព្រហ្មសុត្តំ

៥២៧. ឯកំ សមយំ ភគវា ឧរុវេលាយំ វិហរតិ នជ្ជា នេរញ្ជរាយ តីរេ អជបាលនិគ្រោធេ បឋមាភិសម្ពុទ្ធោ. អថ ខោ ភគវតោ រហោគតស្ស បដិសល្លីនស្ស ឯវំ ចេតសោ បរិវិតក្កោ ឧទបាទិ – ‘‘បញ្ចិន្ទ្រិយានិ ភាវិតានិ ពហុលីកតានិ អមតោគធានិ ហោន្តិ អមតបរាយណានិ អមតបរិយោសានានិ. កតមានិ បញ្ច? សទ្ធិន្ទ្រិយំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ អមតោគធំ ហោតិ អមតបរាយណំ អមតបរិយោសានំ. វីរិយិន្ទ្រិយំ…បេ… សតិន្ទ្រិយំ…បេ… សមាធិន្ទ្រិយំ…បេ… បញ្ញិន្ទ្រិយំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ អមតោគធំ ហោតិ អមតបរាយណំ អមតបរិយោសានំ. ឥមានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ ភាវិតានិ ពហុលីកតានិ អមតោគធានិ ហោន្តិ អមតបរាយណានិ អមតបរិយោសានានី’’តិ.

អថ ខោ ព្រហ្មា សហម្បតិ ភគវតោ ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ – សេយ្យថាបិ នាម ពលវា បុរិសោ សមិញ្ជិតំ វា ពាហំ បសារេយ្យ, បសារិតំ វា ពាហំ សមិញ្ជេយ្យ; ឯវមេវ ព្រហ្មលោកេ អន្តរហិតោ ភគវតោ បុរតោ បាតុរហោសិ. អថ ខោ ព្រហ្មា សហម្បតិ ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា យេន ភគវា តេនញ្ជលិំ បណាមេត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឯវមេតំ, ភគវា, ឯវមេតំ សុគត! បញ្ចិន្ទ្រិយានិ ភាវិតានិ ពហុលីកតានិ អមតោគធានិ ហោន្តិ អមតបរាយណានិ អមតបរិយោសានានិ. កតមានិ បញ្ច? សទ្ធិន្ទ្រិយំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ អមតោគធំ ហោតិ អមតបរាយណំ អមតបរិយោសានំ…បេ… បញ្ញិន្ទ្រិយំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ អមតោគធំ ហោតិ អមតបរាយណំ អមតបរិយោសានំ. ឥមានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ ភាវិតានិ ពហុលីកតានិ អមតោគធានិ ហោន្តិ អមតបរាយណានិ អមតបរិយោសានានិ’’.

‘‘ភូតបុព្ពាហំ, ភន្តេ, កស្សបេ សម្មាសម្ពុទ្ធេ ព្រហ្មចរិយំ អចរិំ. តត្របិ មំ ឯវំ ជានន្តិ – ‘សហកោ ភិក្ខុ, សហកោ ភិក្ខូ’តិ. សោ ខ្វាហំ, ភន្តេ, ឥមេសំយេវ បញ្ចន្នំ ឥន្ទ្រិយានំ ភាវិតត្តា ពហុលីកតត្តា កាមេសុ កាមច្ឆន្ទំ វិរាជេត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ ព្រហ្មលោកំ ឧបបន្នោ. តត្របិ មំ ឯវំ ជានន្តិ – ‘ព្រហ្មា សហម្បតិ, ព្រហ្មា សហម្បតី’’’តិ. ‘‘ឯវមេតំ, ភគវា, ឯវមេតំ សុគត! អហមេតំ ជានាមិ, អហមេតំ បស្សាមិ យថា ឥមានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ ភាវិតានិ ពហុលីកតានិ អមតោគធានិ ហោន្តិ អមតបរាយណានិ អមតបរិយោសានានី’’តិ. សត្តមំ.

៨. សូករខតសុត្តំ

៥២៨. ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ សូករខតាយំ. តត្រ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ អាមន្តេសិ – ‘‘កិំ នុ ខោ, សារិបុត្ត, អត្ថវសំ សម្បស្សមានោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ តថាគតេ វា តថាគតសាសនេ វា បរមនិបច្ចការំ បវត្តមានោ បវត្តតី’’តិ [បវត្តេតីតិ (សី.)]? ‘‘អនុត្តរញ្ហិ, ភន្តេ, យោគក្ខេមំ សម្បស្សមានោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ តថាគតេ វា តថាគតសាសនេ វា បរមនិបច្ចការំ បវត្តមានោ បវត្តតី’’តិ. ‘‘សាធុ សាធុ, សារិបុត្ត! អនុត្តរញ្ហិ, សារិបុត្ត, យោគក្ខេមំ សម្បស្សមានោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ តថាគតេ វា តថាគតសាសនេ វា បរមនិបច្ចការំ បវត្តមានោ បវត្តតី’’តិ.

‘‘កតមោ ច, សារិបុត្ត, អនុត្តរោ យោគក្ខេមោ យំ សម្បស្សមានោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ តថាគតេ វា តថាគតសាសនេ វា បរមនិបច្ចការំ បវត្តមានោ បវត្តតី’’តិ? ‘‘ឥធ, ភន្តេ, ខីណាសវោ ភិក្ខុ សទ្ធិន្ទ្រិយំ ភាវេតិ ឧបសមគាមិំ សម្ពោធគាមិំ, វីរិយិន្ទ្រិយំ ភាវេតិ…បេ… សតិន្ទ្រិយំ ភាវេតិ…បេ… សមាធិន្ទ្រិយំ ភាវេតិ…បេ… បញ្ញិន្ទ្រិយំ ភាវេតិ ឧបសមគាមិំ សម្ពោធគាមិំ. អយំ ខោ, ភន្តេ, អនុត្តរោ យោគក្ខេមោ យំ សម្បស្សមានោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ តថាគតេ វា តថាគតសាសនេ វា បរមនិបច្ចការំ បវត្តមានោ បវត្តតី’’តិ. ‘‘សាធុ សាធុ, សារិបុត្ត! ឯសោ ហិ, សារិបុត្ត, អនុត្តរោ យោគក្ខេមោ យំ សម្បស្សមានោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ តថាគតេ វា តថាគតសាសនេ វា បរមនិបច្ចការំ បវត្តមានោ បវត្តតី’’តិ.

‘‘កតមោ ច, សារិបុត្ត, បរមនិបច្ចការោ យំ ខីណាសវោ ភិក្ខុ តថាគតេ វា តថាគតសាសនេ វា បរមនិបច្ចការំ បវត្តមានោ បវត្តតី’’តិ? ‘‘ឥធ, ភន្តេ, ខីណាសវោ ភិក្ខុ សត្ថរិ សគារវោ វិហរតិ សប្បតិស្សោ [សប្បដិស្សោ (ស្យា. កំ. ក.)], ធម្មេ សគារវោ វិហរតិ សប្បតិស្សោ, សង្ឃេ សគារវោ វិហរតិ សប្បតិស្សោ, សិក្ខាយ សគារវោ វិហរតិ សប្បតិស្សោ, សមាធិស្មិំ សគារវោ វិហរតិ សប្បតិស្សោ. អយំ ខោ, ភន្តេ, បរមនិបច្ចការោ យំ ខីណាសវោ ភិក្ខុ តថាគតេ វា តថាគតសាសនេ វា បរមនិបច្ចការំ បវត្តមានោ បវត្តតី’’តិ. ‘‘សាធុ សាធុ, សារិបុត្ត! ឯសោ ហិ, សារិបុត្ត, បរមនិបច្ចការោ យំ ខីណាសវោ ភិក្ខុ តថាគតេ វា តថាគតសាសនេ វា បរមនិបច្ចការំ បវត្តមានោ បវត្តតី’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. បឋមឧប្បាទសុត្តំ

៥២៩. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘បញ្ចិមានិ, ភិក្ខវេ, ឥន្ទ្រិយានិ ភាវិតានិ ពហុលីកតានិ អនុប្បន្នានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, នាញ្ញត្រ តថាគតស្ស បាតុភាវា អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស. កតមានិ បញ្ច? សទ្ធិន្ទ្រិយំ, វីរិយិន្ទ្រិយំ, សតិន្ទ្រិយំ, សមាធិន្ទ្រិយំ, បញ្ញិន្ទ្រិយំ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចិន្ទ្រិយានិ ភាវិតានិ ពហុលីកតានិ អនុប្បន្នានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, នាញ្ញត្រ តថាគតស្ស បាតុភាវា អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្សា’’តិ. នវមំ.

១០. ទុតិយឧប្បាទសុត្តំ

៥៣០. ‘‘បញ្ចិមានិ, ភិក្ខវេ, ឥន្ទ្រិយានិ ភាវិតានិ ពហុលីកតានិ អនុប្បន្នានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, នាញ្ញត្រ សុគតវិនយា. កតមានិ បញ្ច? សទ្ធិន្ទ្រិយំ, វីរិយិន្ទ្រិយំ, សតិន្ទ្រិយំ, សមាធិន្ទ្រិយំ, បញ្ញិន្ទ្រិយំ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចិន្ទ្រិយានិ ភាវិតានិ ពហុលីកតានិ អនុប្បន្នានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, នាញ្ញត្រ សុគតវិនយា’’តិ. ទសមំ.

សូករខតវគ្គោ ឆដ្ឋោ.

តស្សុទ្ទានំ –

សាលំ មល្លិកំ សេខោ ច, បទំ សារំ បតិដ្ឋិតំ;

ព្រហ្មសូករខតាយោ, ឧប្បាទា អបរេ ទុវេតិ.