២. ឧណ្ណាភព្រាហ្មណសុត្តំ

៥១២. សាវត្ថិនិទានំ. អថ ខោ ឧណ្ណាភោ ព្រាហ្មណោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ឧណ្ណាភោ ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘បញ្ចិមានិ, ភោ គោតម, ឥន្ទ្រិយានិ នានាវិសយានិ នានាគោចរានិ, ន អញ្ញមញ្ញស្ស គោចរវិសយំ បច្ចនុភោន្តិ. កតមានិ បញ្ច? ចក្ខុន្ទ្រិយំ, សោតិន្ទ្រិយំ, ឃានិន្ទ្រិយំ, ជិវ្ហិន្ទ្រិយំ, កាយិន្ទ្រិយំ. ឥមេសំ នុ ខោ, ភោ គោតម, បញ្ចន្នំ ឥន្ទ្រិយានំ នានាវិសយានំ នានាគោចរានំ ន អញ្ញមញ្ញស្ស គោចរវិសយំ បច្ចនុភោន្តានំ កិំ បដិសរណំ, កោ ច នេសំ គោចរវិសយំ បច្ចនុភោតី’’តិ?

‘‘បញ្ចិមានិ, ព្រាហ្មណ, ឥន្ទ្រិយានិ នានាវិសយានិ នានាគោចរានិ ន អញ្ញមញ្ញស្ស គោចរវិសយំ បច្ចនុភោន្តិ. កតមានិ បញ្ច? ចក្ខុន្ទ្រិយំ, សោតិន្ទ្រិយំ, ឃានិន្ទ្រិយំ, ជិវ្ហិន្ទ្រិយំ, កាយិន្ទ្រិយំ. ឥមេសំ ខោ, ព្រាហ្មណ, បញ្ចន្នំ ឥន្ទ្រិយានំ នានាវិសយានំ នានាគោចរានំ ន អញ្ញមញ្ញស្ស គោចរវិសយំ បច្ចនុភោន្តានំ មនោ បដិសរណំ, មនោវ នេសំ គោចរវិសយំ បច្ចនុភោតី’’តិ.

‘‘មនស្ស បន, ភោ គោតម, កិំ បដិសរណ’’ន្តិ? ‘‘មនស្ស ខោ, ព្រាហ្មណ, សតិ បដិសរណ’’ន្តិ. ‘‘សតិយា បន, ភោ គោតម, កិំ បដិសរណ’’ន្តិ? ‘‘សតិយា ខោ, ព្រាហ្មណ, វិមុត្តិ បដិសរណ’’ន្តិ. ‘‘វិមុត្តិយា បន, ភោ គោតម, កិំ បដិសរណ’’ន្តិ? ‘‘វិមុត្តិយា ខោ, ព្រាហ្មណ, និព្ពានំ បដិសរណ’’ន្តិ. ‘‘និព្ពានស្ស បន, ភោ គោតម, កិំ បដិសរណ’’ន្តិ? ‘‘អច្ចយាសិ [អច្ចសរា (សី. ស្យា. កំ.), អជ្ឈបរំ (បី. ក.)], ព្រាហ្មណ, បញ្ហំ, នាសក្ខិ បញ្ហស្ស បរិយន្តំ គហេតុំ. និព្ពានោគធញ្ហិ, ព្រាហ្មណ, ព្រហ្មចរិយំ វុស្សតិ និព្ពានបរាយណំ និព្ពានបរិយោសាន’’ន្តិ.

អថ ខោ ឧណ្ណាភោ ព្រាហ្មណោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទិត្វា អនុមោទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ.

អថ ខោ ភគវា អចិរបក្កន្តេ ឧណ្ណាភេ ព្រាហ្មណេ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, កូដាគារេ វា កូដាគារសាលាយំ វា [រស្មិយោ (ស្យា. ក.)] បាចីនវាតបានា សូរិយេ ឧគ្គច្ឆន្តេ វាតបានេន រស្មិ [កូដាគារំ វា កូដាគារសាលំ វា ឧត្តរាយ (ក. សី.)] បវិសិត្វា ក្វាស្ស [កាយ (ស្យា. ក.)] បតិដ្ឋិតា’’តិ? ‘‘បច្ឆិមាយំ, ភន្តេ, ភិត្តិយ’’ន្តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ឧណ្ណាភស្ស ព្រាហ្មណស្ស តថាគតេ សទ្ធា និវិដ្ឋា មូលជាតា បតិដ្ឋិតា ទឡ្ហា អសំហារិយា សមណេន វា ព្រាហ្មណេន វា ទេវេន វា មារេន វា ព្រហ្មុនា វា កេនចិ វា លោកស្មិំ. ឥមម្ហិ ចេ, ភិក្ខវេ, សមយេ ឧណ្ណាភោ ព្រាហ្មណោ កាលង្ករេយ្យ, នត្ថិ សំយោជនំ យេន សំយោជនេន សំយុត្តោ ឧណ្ណាភោ ព្រាហ្មណោ បុន ឥមំ លោកំ អាគច្ឆេយ្យា’’តិ. ទុតិយំ.