១០. ឧប្បដិបាដិកសុត្តំ

៥១០. ‘‘បញ្ចិមានិ, ភិក្ខវេ, ឥន្ទ្រិយានិ. កតមានិ បញ្ច? ទុក្ខិន្ទ្រិយំ, ទោមនស្សិន្ទ្រិយំ, សុខិន្ទ្រិយំ, សោមនស្សិន្ទ្រិយំ, ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ. ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ អប្បមត្តស្ស អាតាបិនោ បហិតត្តស្ស វិហរតោ ឧប្បជ្ជតិ ទុក្ខិន្ទ្រិយំ. សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘ឧប្បន្នំ ខោ មេ ឥទំ ទុក្ខិន្ទ្រិយំ, តញ្ច ខោ សនិមិត្តំ សនិទានំ សសង្ខារំ សប្បច្ចយំ. តញ្ច អនិមិត្តំ អនិទានំ អសង្ខារំ អប្បច្ចយំ ទុក្ខិន្ទ្រិយំ ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ’. សោ ទុក្ខិន្ទ្រិយញ្ច បជានាតិ, ទុក្ខិន្ទ្រិយសមុទយញ្ច បជានាតិ, ទុក្ខិន្ទ្រិយនិរោធញ្ច បជានាតិ, យត្ថ ចុប្បន្នំ ទុក្ខិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ តញ្ច បជានាតិ. កត្ថ ចុប្បន្នំ ទុក្ខិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកជំ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, ឯត្ថ ចុប្បន្នំ ទុក្ខិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ‘ភិក្ខុ អញ្ញាសិ ទុក្ខិន្ទ្រិយស្ស និរោធំ, តទត្ថាយ ចិត្តំ ឧបសំហរតិ’’’.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ អប្បមត្តស្ស អាតាបិនោ បហិតត្តស្ស វិហរតោ ឧប្បជ្ជតិ ទោមនស្សិន្ទ្រិយំ. សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘ឧប្បន្នំ ខោ មេ ឥទំ ទោមនស្សិន្ទ្រិយំ, តញ្ច ខោ សនិមិត្តំ សនិទានំ សសង្ខារំ សប្បច្ចយំ. តញ្ច អនិមិត្តំ អនិទានំ អសង្ខារំ អប្បច្ចយំ ទោមនស្សិន្ទ្រិយំ ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ’. សោ ទោមនស្សិន្ទ្រិយញ្ច បជានាតិ, ទោមនស្សិន្ទ្រិយសមុទយញ្ច បជានាតិ, ទោមនស្សិន្ទ្រិយនិរោធញ្ច បជានាតិ, យត្ថ ចុប្បន្នំ ទោមនស្សិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ តញ្ច បជានាតិ. កត្ថ ចុប្បន្នំ ទោមនស្សិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា អជ្ឈត្តំ សម្បសាទនំ ចេតសោ ឯកោទិភាវំ អវិតក្កំ អវិចារំ សមាធិជំ បីតិសុខំ ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, ឯត្ថ ចុប្បន្នំ ទោមនស្សិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ‘ភិក្ខុ អញ្ញាសិ ទោមនស្សិន្ទ្រិយស្ស និរោធំ, តទត្ថាយ ចិត្តំ ឧបសំហរតិ’’’.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ អប្បមត្តស្ស អាតាបិនោ បហិតត្តស្ស វិហរតោ ឧប្បជ្ជតិ សុខិន្ទ្រិយំ. សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘ឧប្បន្នំ ខោ មេ ឥទំ សុខិន្ទ្រិយំ, តញ្ច ខោ សនិមិត្តំ សនិទានំ សសង្ខារំ សប្បច្ចយំ. តញ្ច អនិមិត្តំ អនិទានំ អសង្ខារំ អប្បច្ចយំ សុខិន្ទ្រិយំ ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ’. សោ សុខិន្ទ្រិយញ្ច បជានាតិ, សុខិន្ទ្រិយសមុទយញ្ច បជានាតិ, សុខិន្ទ្រិយនិរោធញ្ច បជានាតិ, យត្ថ ចុប្បន្នំ សុខិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ តញ្ច បជានាតិ. កត្ថ ចុប្បន្នំ សុខិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បីតិយា ច វិរាគា ឧបេក្ខកោ ច វិហរតិ សតោ ច សម្បជានោ សុខញ្ច កាយេន បដិសំវេទេតិ យំ តំ អរិយា អាចិក្ខន្តិ ‘ឧបេក្ខកោ សតិមា សុខវិហារី’តិ តតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, ឯត្ថ ចុប្បន្នំ សុខិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ‘ភិក្ខុ អញ្ញាសិ សុខិន្ទ្រិយស្ស និរោធំ, តទត្ថាយ ចិត្តំ ឧបសំហរតិ’’’.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ អប្បមត្តស្ស អាតាបិនោ បហិតត្តស្ស វិហរតោ ឧប្បជ្ជតិ សោមនស្សិន្ទ្រិយំ. សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘ឧប្បន្នំ ខោ មេ ឥទំ សោមនស្សិន្ទ្រិយំ, តញ្ច ខោ សនិមិត្តំ សនិទានំ សសង្ខារំ សប្បច្ចយំ. តញ្ច អនិមិត្តំ អនិទានំ អសង្ខារំ អប្បច្ចយំ សោមនស្សិន្ទ្រិយំ ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ’. សោ សោមនស្សិន្ទ្រិយញ្ច បជានាតិ, សោមនស្សិន្ទ្រិយសមុទយញ្ច បជានាតិ, សោមនស្សិន្ទ្រិយនិរោធញ្ច បជានាតិ, យត្ថ ចុប្បន្នំ សោមនស្សិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ តញ្ច បជានាតិ. កត្ថ ចុប្បន្នំ សោមនស្សិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សុខស្ស ច បហានា ទុក្ខស្ស ច បហានា បុព្ពេវ សោមនស្សទោមនស្សានំ អត្ថង្គមា អទុក្ខមសុខំ ឧបេក្ខាសតិបារិសុទ្ធិំ ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, ឯត្ថ ចុប្បន្នំ សោមនស្សិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ‘ភិក្ខុ អញ្ញាសិ សោមនស្សិន្ទ្រិយស្ស និរោធំ, តទត្ថាយ ចិត្តំ ឧបសំហរតិ’’’.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ អប្បមត្តស្ស អាតាបិនោ បហិតត្តស្ស វិហរតោ ឧប្បជ្ជតិ ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ. សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘ឧប្បន្នំ ខោ មេ ឥទំ ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ, តញ្ច ខោ សនិមិត្តំ សនិទានំ សសង្ខារំ សប្បច្ចយំ. តញ្ច អនិមិត្តំ អនិទានំ អសង្ខារំ អប្បច្ចយំ ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ’. សោ ឧបេក្ខិន្ទ្រិយញ្ច បជានាតិ, ឧបេក្ខិន្ទ្រិយសមុទយញ្ច បជានាតិ, ឧបេក្ខិន្ទ្រិយនិរោធញ្ច បជានាតិ, យត្ថ ចុប្បន្នំ ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ តញ្ច បជានាតិ. កត្ថ ចុប្បន្នំ ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សព្ពសោ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, ឯត្ថ ចុប្បន្នំ ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ‘ភិក្ខុ អញ្ញាសិ ឧបេក្ខិន្ទ្រិយស្ស និរោធំ, តទត្ថាយ ចិត្តំ ឧបសំហរតី’’’តិ. ទសមំ.

សុខិន្ទ្រិយវគ្គោ ចតុត្ថោ.

តស្សុទ្ទានំ –

សុទ្ធិកញ្ច សោតោ អរហា, ទុវេ សមណព្រាហ្មណា;

វិភង្គេន តយោ វុត្តា, កដ្ឋោ ឧប្បដិបាដិកន្តិ.