៣. ចុន្ទសុត្តំ

៣៧៩. ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា សារិបុត្តោ មគធេសុ វិហរតិ នាលកគាមកេ អាពាធិកោ ទុក្ខិតោ ពាឡ្ហគិលានោ. ចុន្ទោ ច សមណុទ្ទេសោ អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស ឧបដ្ឋាកោ ហោតិ.

អថ ខោ អាយស្មា សារិបុត្តោ តេនេវ អាពាធេន បរិនិព្ពាយិ. អថ ខោ ចុន្ទោ សមណុទ្ទេសោ អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស បត្តចីវរមាទាយ យេន សាវត្ថិ ជេតវនំ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមោ យេនាយស្មា អានន្ទោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ចុន្ទោ សមណុទ្ទេសោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ឯតទវោច – ‘‘អាយស្មា, ភន្តេ, សារិបុត្តោ បរិនិព្ពុតោ. ឥទមស្ស បត្តចីវរ’’ន្តិ.

‘‘អត្ថិ ខោ ឥទំ, អាវុសោ ចុន្ទ, កថាបាភតំ ភគវន្តំ ទស្សនាយ. អាយាមាវុសោ ចុន្ទ, យេន ភគវា តេនុបសង្កមិស្សាម; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេស្សាមា’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ ចុន្ទោ សមណុទ្ទេសោ អាយស្មតោ អានន្ទស្ស បច្ចស្សោសិ.

អថ ខោ អាយស្មា ច អានន្ទោ ចុន្ទោ ច សមណុទ្ទេសោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អយំ, ភន្តេ, ចុន្ទោ សមណុទ្ទេសោ ឯវមាហ – ‘អាយស្មា, ភន្តេ, សារិបុត្តោ បរិនិព្ពុតោ; ឥទមស្ស បត្តចីវរ’ន្តិ. អបិ ច មេ, ភន្តេ, មធុរកជាតោ វិយ កាយោ, ទិសាបិ មេ ន បក្ខាយន្តិ, ធម្មាបិ មំ នប្បដិភន្តិ ‘អាយស្មា សារិបុត្តោ បរិនិព្ពុតោ’តិ សុត្វា’’.

‘‘កិំ នុ ខោ តេ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ សីលក្ខន្ធំ វា អាទាយ បរិនិព្ពុតោ, សមាធិក្ខន្ធំ វា អាទាយ បរិនិព្ពុតោ, បញ្ញាក្ខន្ធំ វា អាទាយ បរិនិព្ពុតោ, វិមុត្តិក្ខន្ធំ វា អាទាយ បរិនិព្ពុតោ, វិមុត្តិញាណទស្សនក្ខន្ធំ វា អាទាយ បរិនិព្ពុតោ’’តិ? ‘‘ន ច ខោ មេ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ សីលក្ខន្ធំ វា អាទាយ បរិនិព្ពុតោ, សមាធិក្ខន្ធំ វា…បេ… បញ្ញាក្ខន្ធំ វា… វិមុត្តិក្ខន្ធំ វា… វិមុត្តិញាណទស្សនក្ខន្ធំ វា អាទាយ បរិនិព្ពុតោ. អបិ ច មេ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ ឱវាទកោ អហោសិ ឱតិណ្ណោ វិញ្ញាបកោ សន្ទស្សកោ សមាទបកោ សមុត្តេជកោ សម្បហំសកោ, អកិលាសុ ធម្មទេសនាយ, អនុគ្គាហកោ សព្រហ្មចារីនំ. តំ មយំ អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស ធម្មោជំ ធម្មភោគំ ធម្មានុគ្គហំ អនុស្សរាមា’’តិ.

‘‘ននុ តំ, អានន្ទ, មយា បដិកច្ចេវ [បដិគច្ចេវ (សី. បី.)] អក្ខាតំ – ‘សព្ពេហិ បិយេហិ មនាបេហិ នានាភាវោ វិនាភាវោ អញ្ញថាភាវោ. តំ កុតេត្ថ, អានន្ទ, លព្ភា! យំ តំ ជាតំ ភូតំ សង្ខតំ បលោកធម្មំ, តំ វត មា បលុជ្ជីតិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ. សេយ្យថាបិ, អានន្ទ, មហតោ រុក្ខស្ស តិដ្ឋតោ សារវតោ យោ មហន្តតរោ ខន្ធោ សោ បលុជ្ជេយ្យ; ឯវមេវ ខោ អានន្ទ, មហតោ ភិក្ខុសង្ឃស្ស តិដ្ឋតោ សារវតោ សារិបុត្តោ បរិនិព្ពុតោ. តំ កុតេត្ថ, អានន្ទ, លព្ភា! យំ តំ ជាតំ ភូតំ សង្ខតំ បលោកធម្មំ, តំ វត មា បលុជ្ជី’តិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ. តស្មាតិហានន្ទ, អត្តទីបា វិហរថ អត្តសរណា អនញ្ញសរណា, ធម្មទីបា ធម្មសរណា អនញ្ញសរណា.

‘‘កថញ្ចានន្ទ, ភិក្ខុ អត្តទីបោ វិហរតិ អត្តសរណោ អនញ្ញសរណោ, ធម្មទីបោ ធម្មសរណោ អនញ្ញសរណោ? ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ; វេទនាសុ…បេ… ចិត្តេ…បេ… ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. ឯវំ ខោ, អានន្ទ, ភិក្ខុ អត្តទីបោ វិហរតិ អត្តសរណោ អនញ្ញសរណោ, ធម្មទីបោ ធម្មសរណោ អនញ្ញសរណោ. យេ ហិ កេចិ, អានន្ទ, ឯតរហិ វា មមច្ចយេ វា អត្តទីបា វិហរិស្សន្តិ អត្តសរណា អនញ្ញសរណា, ធម្មទីបា ធម្មសរណា អនញ្ញសរណា; តមតគ្គេ មេតេ, អានន្ទ, ភិក្ខូ ភវិស្សន្តិ យេ កេចិ សិក្ខាកាមា’’តិ. តតិយំ.