១០. ភិក្ខុនុបស្សយសុត្តំ

៣៧៦. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុនុបស្សយោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. អថ ខោ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ យេនាយស្មា អានន្ទោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តា ភិក្ខុនិយោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ឯតទវោចុំ –

‘‘ឥធ, ភន្តេ អានន្ទ, សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ចតូសុ សតិបដ្ឋានេសុ សុប្បតិដ្ឋិតចិត្តា [សុបដ្ឋិតចិត្តា (សី. បី. ក.)] វិហរន្តិយោ ឧឡារំ បុព្ពេនាបរំ វិសេសំ សញ្ជានន្តី’’តិ [សម្បជានន្តីតិ (ក.)]. ‘‘ឯវមេតំ, ភគិនិយោ, ឯវមេតំ, ភគិនិយោ! យោ ហិ កោចិ, ភគិនិយោ, ភិក្ខុ វា ភិក្ខុនី វា ចតូសុ សតិបដ្ឋានេសុ សុប្បតិដ្ឋិតចិត្តោ វិហរតិ, តស្សេតំ បាដិកង្ខំ – ‘ឧឡារំ បុព្ពេនាបរំ វិសេសំ សញ្ជានិស្សតី’’’តិ.

អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ តា ភិក្ខុនិយោ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេត្វា សមាទបេត្វា សមុត្តេជេត្វា សម្បហំសេត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កាមិ. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ សាវត្ថិយំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘ឥធាហំ, ភន្តេ, បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុនុបស្សយោ តេនុបសង្កមិំ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិំ. អថ ខោ, ភន្តេ, សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ យេនាហំ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា មំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ, ភន្តេ, តា ភិក្ខុនិយោ មំ ឯតទវោចុំ – ‘ឥធ, ភន្តេ អានន្ទ, សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ចតូសុ សតិបដ្ឋានេសុ សុប្បតិដ្ឋិតចិត្តា វិហរន្តិយោ ឧឡារំ បុព្ពេនាបរំ វិសេសំ សញ្ជានន្តី’តិ. ឯវំ វុត្តាហំ, ភន្តេ, តា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោចំ – ‘ឯវមេតំ, ភគិនិយោ, ឯវមេតំ, ភគិនិយោ! យោ ហិ កោចិ, ភគិនិយោ, ភិក្ខុ វា ភិក្ខុនី វា ចតូសុ សតិបដ្ឋានេសុ សុប្បតិដ្ឋិតចិត្តោ វិហរតិ, តស្សេតំ បាដិកង្ខំ – ឧឡារំ បុព្ពេនាបរំ វិសេសំ សញ្ជានិស្សតី’’’តិ.

‘‘ឯវមេតំ, អានន្ទ, ឯវមេតំ, អានន្ទ! យោ ហិ កោចិ, អានន្ទ, ភិក្ខុ វា ភិក្ខុនី វា ចតូសុ សតិបដ្ឋានេសុ សុប្បតិដ្ឋិតចិត្តោ វិហរតិ, តស្សេតំ បាដិកង្ខំ – ‘ឧឡារំ បុព្ពេនាបរំ វិសេសំ សញ្ជានិស្សតិ’’’ [សញ្ជានិស្សតីតិ (ពហូសុ)].

‘‘កតមេសុ ចតូសុ? ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. តស្ស កាយេ កាយានុបស្សិនោ វិហរតោ កាយារម្មណោ វា ឧប្បជ្ជតិ កាយស្មិំ បរិឡាហោ, ចេតសោ វា លីនត្តំ, ពហិទ្ធា វា ចិត្តំ វិក្ខិបតិ. តេនានន្ទ [តេនហានន្ទ (សី.)], ភិក្ខុនា កិស្មិញ្ចិទេវ បសាទនីយេ និមិត្តេ ចិត្តំ បណិទហិតព្ពំ. តស្ស កិស្មិញ្ចិទេវ បសាទនីយេ និមិត្តេ ចិត្តំ បណិទហតោ បាមោជ្ជំ ជាយតិ. បមុទិតស្ស បីតិ ជាយតិ. បីតិមនស្ស កាយោ បស្សម្ភតិ. បស្សទ្ធកាយោ សុខំ វេទយតិ [វេទិយតិ (សី.)]. សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ. សោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យស្ស ខ្វាហំ អត្ថាយ ចិត្តំ បណិទហិំ, សោ មេ អត្ថោ អភិនិប្ផន្នោ. ហន្ទ, ទានិ បដិសំហរាមី’តិ. សោ បដិសំហរតិ ចេវ ន ច វិតក្កេតិ ន ច វិចារេតិ. ‘អវិតក្កោម្ហិ អវិចារោ, អជ្ឈត្តំ សតិមា សុខមស្មី’តិ បជានាតិ’’.

‘‘បុន ចបរំ, អានន្ទ, ភិក្ខុ វេទនាសុ…បេ… ចិត្តេ…បេ… ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. តស្ស ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សិនោ វិហរតោ ធម្មារម្មណោ វា ឧប្បជ្ជតិ កាយស្មិំ បរិឡាហោ, ចេតសោ វា លីនត្តំ, ពហិទ្ធា វា ចិត្តំ វិក្ខិបតិ. តេនានន្ទ, ភិក្ខុនា កិស្មិញ្ចិទេវ បសាទនីយេ និមិត្តេ ចិត្តំ បណិទហិតព្ពំ. តស្ស កិស្មិញ្ចិទេវ បសាទនីយេ និមិត្តេ ចិត្តំ បណិទហតោ បាមោជ្ជំ ជាយតិ. បមុទិតស្ស បីតិ ជាយតិ. បីតិមនស្ស កាយោ បស្សម្ភតិ. បស្សទ្ធកាយោ សុខំ វេទយតិ. សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ. សោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យស្ស ខ្វាហំ អត្ថាយ ចិត្តំ បណិទហិំ, សោ មេ អត្ថោ អភិនិប្ផន្នោ. ហន្ទ, ទានិ បដិសំហរាមី’តិ. សោ បដិសំហរតិ ចេវ ន ច វិតក្កេតិ ន ច វិចារេតិ. ‘អវិតក្កោម្ហិ អវិចារោ, អជ្ឈត្តំ សតិមា សុខមស្មី’តិ បជានាតិ. ឯវំ ខោ, អានន្ទ, បណិធាយ ភាវនា ហោតិ.

‘‘កថញ្ចានន្ទ, អប្បណិធាយ ភាវនា ហោតិ? ពហិទ្ធា, អានន្ទ, ភិក្ខុ ចិត្តំ អប្បណិធាយ ‘អប្បណិហិតំ មេ ពហិទ្ធា ចិត្ត’ន្តិ បជានាតិ. អថ បច្ឆាបុរេ ‘អសំខិត្តំ វិមុត្តំ អប្បណិហិត’ន្តិ បជានាតិ. អថ ច បន ‘កាយេ កាយានុបស្សី វិហរាមិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា សុខមស្មី’តិ បជានាតិ. ពហិទ្ធា, អានន្ទ, ភិក្ខុ ចិត្តំ អប្បណិធាយ ‘អប្បណិហិតំ មេ ពហិទ្ធា ចិត្ត’ន្តិ បជានាតិ. អថ បច្ឆាបុរេ ‘អសំខិត្តំ វិមុត្តំ អប្បណិហិត’ន្តិ បជានាតិ. អថ ច បន ‘វេទនាសុ វេទនានុបស្សី វិហរាមិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា សុខមស្មី’តិ បជានាតិ. ពហិទ្ធា, អានន្ទ, ភិក្ខុ ចិត្តំ អប្បណិធាយ ‘អប្បណិហិតំ មេ ពហិទ្ធា ចិត្ត’ន្តិ បជានាតិ. អថ បច្ឆាបុរេ ‘អសំខិត្តំ វិមុត្តំ អប្បណិហិត’ន្តិ បជានាតិ. អថ ច បន ‘ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សី វិហរាមិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា សុខមស្មី’តិ បជានាតិ. ពហិទ្ធា, អានន្ទ, ភិក្ខុ ចិត្តំ អប្បណិធាយ ‘អប្បណិហិតំ មេ ពហិទ្ធា ចិត្ត’ន្តិ បជានាតិ. អថ បច្ឆាបុរេ ‘អសំខិត្តំ វិមុត្តំ អប្បណិហិត’ន្តិ បជានាតិ. អថ ច បន ‘ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរាមិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា សុខមស្មី’តិ បជានាតិ. ឯវំ ខោ, អានន្ទ, អប្បណិធាយ ភាវនា ហោតិ.

‘‘ឥតិ ខោ, អានន្ទ, ទេសិតា មយា បណិធាយ ភាវនា, ទេសិតា អប្បណិធាយ ភាវនា. យំ, អានន្ទ, សត្ថារា ករណីយំ សាវកានំ ហិតេសិនា អនុកម្បកេន អនុកម្បំ ឧបាទាយ, កតំ វោ តំ មយា. ឯតានិ, អានន្ទ, រុក្ខមូលានិ, ឯតានិ សុញ្ញាគារានិ! ឈាយថានន្ទ, មា បមាទត្ថ; មា បច្ឆា វិប្បដិសារិនោ អហុវត្ថ! អយំ វោ អម្ហាកំ អនុសាសនី’’តិ.

ឥទមវោច ភគវា. អត្តមនោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទីតិ. ទសមំ.

អម្ពបាលិវគ្គោ បឋមោ.

តស្សុទ្ទានំ –

អម្ពបាលិ សតោ ភិក្ខុ, សាលា កុសលរាសិ ច;

សកុណគ្ធិ មក្កដោ សូទោ, គិលានោ ភិក្ខុនុបស្សយោតិ.