២. បរិយាយសុត្តំ

២៣៣. អថ ខោ សម្ពហុលា ភិក្ខូ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ សាវត្ថិំ បិណ្ឌាយ បវិសិំសុ. អថ ខោ តេសំ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘អតិប្បគោ ខោ តាវ សាវត្ថិយំ បិណ្ឌាយ ចរិតុំ. យំនូន មយំ យេន អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ អារាមោ តេនុបសង្កមេយ្យាមា’’តិ.

អថ ខោ តេ ភិក្ខូ យេន អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ អារាមោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា តេហិ អញ្ញតិត្ថិយេហិ បរិព្ពាជកេហិ សទ្ធិំ សម្មោទិំសុ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នេ ខោ តេ ភិក្ខូ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា ឯតទវោចុំ –

‘‘សមណោ, អាវុសោ, គោតមោ សាវកានំ ឯវំ ធម្មំ ទេសេតិ – ‘ឯថ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, បញ្ច នីវរណេ បហាយ ចេតសោ ឧបក្កិលេសេ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណេ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ យថាភូតំ ភាវេថា’តិ. មយម្បិ ខោ, អាវុសោ, សាវកានំ ឯវំ ធម្មំ ទេសេម – ‘ឯថ តុម្ហេ, អាវុសោ, បញ្ច នីវរណេ បហាយ ចេតសោ ឧបក្កិលេសេ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណេ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ យថាភូតំ ភាវេថា’តិ. ឥធ នោ, អាវុសោ, កោ វិសេសោ, កោ អធិប្បយាសោ, កិំ នានាករណំ សមណស្ស វា គោតមស្ស អម្ហាកំ វា, យទិទំ – ធម្មទេសនាយ វា ធម្មទេសនំ, អនុសាសនិយា វា អនុសាសនិ’’ន្តិ?

អថ ខោ តេ ភិក្ខូ តេសំ អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ ភាសិតំ នេវ អភិនន្ទិំសុ នប្បដិក្កោសិំសុ; អនភិនន្ទិត្វា អប្បដិក្កោសិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កមិំសុ – ‘‘ភគវតោ សន្តិកេ ឯតស្ស ភាសិតស្ស អត្ថំ អាជានិស្សាមា’’តិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ សាវត្ថិំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ –

‘‘ឥធ មយំ, ភន្តេ, បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ សាវត្ថិំ បិណ្ឌាយ បវិសិម្ហ. តេសំ នោ, ភន្តេ, អម្ហាកំ ឯតទហោសិ – ‘អតិប្បគោ ខោ តាវ សាវត្ថិយំ បិណ្ឌាយ ចរិតុំ, យំនូន មយំ យេន អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ អារាមោ តេនុបសង្កមេយ្យាមា’តិ. អថ ខោ មយំ, ភន្តេ, យេន អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ អារាមោ តេនុបសង្កមិម្ហ; ឧបសង្កមិត្វា តេហិ អញ្ញតិត្ថិយេហិ បរិព្ពាជកេហិ សទ្ធិំ សម្មោទិម្ហ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិម្ហ. ឯកមន្តំ និសិន្នេ ខោ អម្ហេ, ភន្តេ, អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា ឯតទវោចុំ –

‘‘សមណោ, អាវុសោ, គោតមោ សាវកានំ ឯវំ ធម្មំ ទេសេតិ ‘ឯថ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, បញ្ច នីវរណេ បហាយ ចេតសោ ឧបក្កិលេសេ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណេ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ យថាភូតំ ភាវេថា’តិ. មយម្បិ ខោ, អាវុសោ, សាវកានំ ឯវំ ធម្មំ ទេសេម – ‘ឯថ តុម្ហេ, អាវុសោ, បញ្ច នីវរណេ បហាយ ចេតសោ ឧបក្កិលេសេ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណេ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ យថាភូតំ ភាវេថា’តិ. ឥធ នោ, អាវុសោ, កោ វិសេសោ, កោ អធិប្បយាសោ, កិំ នានាករណំ សមណស្ស វា គោតមស្ស អម្ហាកំ វា, យទិទំ – ធម្មទេសនាយ វា ធម្មទេសនំ, អនុសាសនិយា វា អនុសាសនិ’’ន្តិ?

‘‘អថ ខោ មយំ, ភន្តេ, តេសំ អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ ភាសិតំ នេវ អភិនន្ទិម្ហ នប្បដិក្កោសិម្ហ, អនភិនន្ទិត្វា អប្បដិក្កោសិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កមិម្ហ – ‘ភគវតោ សន្តិកេ ឯតស្ស ភាសិតស្ស អត្ថំ អាជានិស្សាមា’’’តិ.

‘‘ឯវំវាទិនោ, ភិក្ខវេ, អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា ឯវមស្សុ វចនីយា – ‘អត្ថិ បនាវុសោ, បរិយាយោ, យំ បរិយាយំ អាគម្ម បញ្ច នីវរណា ទស ហោន្តិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គា ចតុទ្ទសា’តិ. ឯវំ បុដ្ឋា, ភិក្ខវេ, អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា ន ចេវ សម្បាយិស្សន្តិ, ឧត្តរិញ្ច វិឃាតំ អាបជ្ជិស្សន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? យថា តំ, ភិក្ខវេ, អវិសយស្មិំ. ‘‘នាហំ តំ, ភិក្ខវេ, បស្សាមិ សទេវកេ លោកេ សមារកេ សព្រហ្មកេ សស្សមណព្រាហ្មណិយា បជាយ សទេវមនុស្សាយ, យោ ឥមេសំ បញ្ហានំ វេយ្យាករណេន ចិត្តំ អារាធេយ្យ, អញ្ញត្រ តថាគតេន វា តថាគតសាវកេន វា ឥតោ វា បន សុត្វា’’.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បរិយាយោ, យំ បរិយាយំ អាគម្ម បញ្ច នីវរណា ទស ហោន្តិ? យទបិ, ភិក្ខវេ, អជ្ឈត្តំ កាមច្ឆន្ទោ តទបិ នីវរណំ, យទបិ ពហិទ្ធា កាមច្ឆន្ទោ តទបិ នីវរណំ. ‘កាមច្ឆន្ទនីវរណ’ន្តិ ឥតិ ហិទំ ឧទ្ទេសំ គច្ឆតិ. តទមិនាបេតំ បរិយាយេន ទ្វយំ ហោតិ. យទបិ, ភិក្ខវេ, អជ្ឈត្តំ ព្យាបាទោ តទបិ នីវរណំ, យទបិ ពហិទ្ធា ព្យាបាទោ តទបិ នីវរណំ. ‘ព្យាបាទនីវរណ’ន្តិ ឥតិ ហិទំ ឧទ្ទេសំ គច្ឆតិ. តទមិនាបេតំ បរិយាយេន ទ្វយំ ហោតិ. យទបិ, ភិក្ខវេ, ថិនំ តទបិ នីវរណំ, យទបិ មិទ្ធំ តទបិ នីវរណំ. ‘ថិនមិទ្ធនីវរណ’ន្តិ ឥតិ ហិទំ ឧទ្ទេសំ គច្ឆតិ. តទមិនាបេតំ បរិយាយេន ទ្វយំ ហោតិ. យទបិ, ភិក្ខវេ, ឧទ្ធច្ចំ តទបិ នីវរណំ, យទបិ កុក្កុច្ចំ តទបិ នីវរណំ. ‘ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចនីវរណ’ន្តិ ឥតិ ហិទំ ឧទ្ទេសំ គច្ឆតិ. តទមិនាបេតំ បរិយាយេន ទ្វយំ ហោតិ. យទបិ, ភិក្ខវេ, អជ្ឈត្តំ ធម្មេសុ វិចិកិច្ឆា តទបិ នីវរណំ, យទបិ ពហិទ្ធា ធម្មេសុ វិចិកិច្ឆា តទបិ នីវរណំ. ‘វិចិកិច្ឆានីវរណ’ន្តិ ឥតិ ហិទំ ឧទ្ទេសំ គច្ឆតិ. តទមិនាបេតំ បរិយាយេន ទ្វយំ ហោតិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, បរិយាយោ, យំ បរិយាយំ អាគម្ម បញ្ច នីវរណា ទស ហោន្តិ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បរិយាយោ, យំ បរិយាយំ អាគម្ម សត្ត ពោជ្ឈង្គា ចតុទ្ទស ហោន្តិ? យទបិ, ភិក្ខវេ, អជ្ឈត្តំ ធម្មេសុ សតិ តទបិ សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ, យទបិ ពហិទ្ធា ធម្មេសុ សតិ តទបិ សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ. ‘សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ’តិ ឥតិ ហិទំ ឧទ្ទេសំ គច្ឆតិ. តទមិនាបេតំ បរិយាយេន ទ្វយំ ហោតិ.

‘‘យទបិ, ភិក្ខវេ, អជ្ឈត្តំ ធម្មេសុ បញ្ញាយ បវិចិនតិ [បវិចិនាតិ (ក.)] បវិចរតិ បរិវីមំសមាបជ្ជតិ តទបិ ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គោ, យទបិ ពហិទ្ធា ធម្មេសុ បញ្ញាយ បវិចិនតិ បវិចរតិ បរិវីមំសមាបជ្ជតិ តទបិ ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គោ. ‘ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គោ’តិ ឥតិ ហិទំ ឧទ្ទេសំ គច្ឆតិ. តទមិនាបេតំ បរិយាយេន ទ្វយំ ហោតិ.

‘‘យទបិ, ភិក្ខវេ, កាយិកំ វីរិយំ តទបិ វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គោ, យទបិ ចេតសិកំ វីរិយំ តទបិ វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គោ. ‘វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គោ’តិ ឥតិ ហិទំ ឧទ្ទេសំ គច្ឆតិ. តទមិនាបេតំ បរិយាយេន ទ្វយំ ហោតិ.

‘‘យទបិ, ភិក្ខវេ, សវិតក្កសវិចារា បីតិ តទបិ បីតិសម្ពោជ្ឈង្គោ, យទបិ អវិតក្កអវិចារា បីតិ តទបិ បីតិសម្ពោជ្ឈង្គោ. ‘បីតិសម្ពោជ្ឈង្គោ’តិ ឥតិ ហិទំ ឧទ្ទេសំ គច្ឆតិ. តទមិនាបេតំ បរិយាយេន ទ្វយំ ហោតិ.

‘‘យទបិ, ភិក្ខវេ, កាយប្បស្សទ្ធិ តទបិ បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គោ, យទបិ ចិត្តប្បស្សទ្ធិ តទបិ បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គោ. ‘បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គោ’តិ ឥតិ ហិទំ ឧទ្ទេសំ គច្ឆតិ. តទមិនាបេតំ បរិយាយេន ទ្វយំ ហោតិ.

‘‘យទបិ, ភិក្ខវេ, សវិតក្កោ សវិចារោ សមាធិ តទបិ សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គោ, យទបិ អវិតក្កអវិចារោ សមាធិ តទបិ សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គោ. ‘សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គោ’តិ ឥតិ ហិទំ ឧទ្ទេសំ គច្ឆតិ. តទមិនាបេតំ បរិយាយេន ទ្វយំ ហោតិ.

‘‘យទបិ, ភិក្ខវេ, អជ្ឈត្តំ ធម្មេសុ ឧបេក្ខា តទបិ ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ, យទបិ ពហិទ្ធា ធម្មេសុ ឧបេក្ខា តទបិ ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ. ‘ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ’តិ ឥតិ ហិទំ ឧទ្ទេសំ គច្ឆតិ. តទមិនាបេតំ បរិយាយេន ទ្វយំ ហោតិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, បរិយាយោ, យំ បរិយាយំ អាគម្ម សត្ត ពោជ្ឈង្គា ចតុទ្ទសា’’តិ. ទុតិយំ.