១១. បញ្ចគតិបេយ្យាលវគ្គោ

១. មនុស្សចុតិនិរយសុត្តំ

១១៧២. អថ ខោ ភគវា បរិត្តំ នខសិខាយំ បំសុំ អារោបេត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, កតមំ នុ ខោ ពហុតរំ – យោ វាយំ មយា បរិត្តោ នខសិខាយំ បំសុ អារោបិតោ, អយំ វា មហាបថវី’’តិ? ‘‘ឯតទេវ, ភន្តេ, ពហុតរំ, យទិទំ – មហាបថវី; អប្បមត្តកាយំ ភគវតា បរិត្តោ នខសិខាយំ បំសុ អារោបិតោ. សង្ខម្បិ ន ឧបេតិ, ឧបនិធម្បិ ន ឧបេតិ, កលភាគម្បិ ន ឧបេតិ មហាបថវិំ ឧបនិធាយ ភគវតា បរិត្តោ នខសិខាយំ បំសុ អារោបិតោ’’តិ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ មនុស្សា ចុតា មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ មនុស្សា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ…. បឋមំ.

២. មនុស្សចុតិតិរច្ឆានសុត្តំ

១១៧៣. …បេ… ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ មនុស្សា ចុតា មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ មនុស្សា ចុតា តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ…បេ…. ទុតិយំ.

៣. មនុស្សចុតិបេត្តិវិសយសុត្តំ

១១៧៤. …បេ… ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ មនុស្សា ចុតា មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ មនុស្សា ចុតា បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ…. តតិយំ.

៤-៥-៦. មនុស្សចុតិទេវនិរយាទិសុត្តំ

១១៧៥-១១៧៧. …បេ… ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ មនុស្សា ចុតា ទេវេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ មនុស្សា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ…បេ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ…. ឆដ្ឋំ.

៧-៩. ទេវចុតិនិរយាទិសុត្តំ

១១៧៨-១១៨០. …បេ… ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ ទេវា ចុតា ទេវេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ ទេវា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ…បេ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ…. នវមំ.

១០-១២. ទេវមនុស្សនិរយាទិសុត្តំ

១១៨១-១១៨៣. …បេ… ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ ទេវា ចុតា មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ ទេវា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ…បេ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ…. ទ្វាទសមំ.

១៣-១៥. និរយមនុស្សនិរយាទិសុត្តំ

១១៨៤-១១៨៦. …បេ… ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ និរយា ចុតា មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ និរយា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ…បេ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ…. បន្នរសមំ.

១៦-១៨. និរយទេវនិរយាទិសុត្តំ

១១៨៧-១១៨៩. …បេ… ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ និរយា ចុតា ទេវេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ និរយា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ…បេ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ…. អដ្ឋារសមំ.

១៩-២១. តិរច្ឆានមនុស្សនិរយាទិសុត្តំ

១១៩០-១១៩២. …បេ… ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ តិរច្ឆានយោនិយា ចុតា មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ តិរច្ឆានយោនិយា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ…បេ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ…. ឯកវីសតិមំ.

២២-២៤. តិរច្ឆានទេវនិរយាទិសុត្តំ

១១៩៣-១១៩៥. …បេ… ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ តិរច្ឆានយោនិយា ចុតា ទេវេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ តិរច្ឆានយោនិយា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ…បេ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ…. ចតុវីសតិមំ.

២៥-២៧. បេត្តិមនុស្សនិរយាទិសុត្តំ

១១៩៦-១១៩៨. …បេ… ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ បេត្តិវិសយា ចុតា មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ បេត្តិវិសយា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ…បេ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ…. សត្តវីសតិមំ.

២៨-២៩. បេត្តិទេវនិរយាទិសុត្តំ

១១៩៩-១២០០. …បេ… ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ បេត្តិវិសយា ចុតា ទេវេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ បេត្តិវិសយា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ… ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ បេត្តិវិសយា ចុតា ទេវេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ បេត្តិវិសយា ចុតា តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ…បេ…. ឯកូនតិំសតិមំ.

៣០. បេត្តិទេវបេត្តិវិសយសុត្តំ

១២០១. …បេ… ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ បេត្តិវិសយា ចុតា ទេវេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ ពហុតរា សត្តា យេ បេត្តិវិសយា ចុតា បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? អទិដ្ឋត្តា ភិក្ខវេ, ចតុន្នំ អរិយសច្ចានំ. កតមេសំ ចតុន្នំ? ទុក្ខស្ស អរិយសច្ចស្ស, ទុក្ខសមុទយស្ស អរិយសច្ចស្ស, ទុក្ខនិរោធស្ស អរិយសច្ចស្ស, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ អរិយសច្ចស្ស’’.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យោគោ ករណីយោ, ‘អយំ ទុក្ខសមុទយោ’តិ យោគោ ករណីយោ, ‘អយំ ទុក្ខនិរោធោ’តិ យោគោ ករណីយោ, ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យោគោ ករណីយោ’’តិ. ឥទមវោច ភគវា. អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ. តិំសតិមំ.

បញ្ចគតិបេយ្យាលវគ្គោ ឯកាទសមោ.

តស្សុទ្ទានំ –

មនុស្សតោ ចុតា ឆាបិ, ទេវា ចុតា និរយតោ;

តិរច្ឆានបេត្តិវិសយា, តិំសមត្តោ គតិវគ្គោតិ.

សច្ចសំយុត្តំ ទ្វាទសមំ.