៤. គិលានសុត្តំ

១០៥០. ឯកំ សមយំ ភគវា សក្កេសុ វិហរតិ កបិលវត្ថុស្មិំ និគ្រោធារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ ភគវតោ ចីវរកម្មំ ករោន្តិ – ‘‘និដ្ឋិតចីវរោ ភគវា តេមាសច្ចយេន ចារិកំ បក្កមិស្សតី’’តិ. អស្សោសិ ខោ មហានាមោ សក្កោ – ‘‘សម្ពហុលា កិរ ភិក្ខូ ភគវតោ ចីវរកម្មំ ករោន្តិ – ‘និដ្ឋិតចីវរោ ភគវា តេមាសច្ចយេន ចារិកំ បក្កមិស្សតី’’’តិ. អថ ខោ មហានាមោ សក្កោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ មហានាមោ សក្កោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘សុតមេតំ, ភន្តេ – ‘សម្ពហុលា កិរ ភិក្ខូ ភគវតោ ចីវរកម្មំ ករោន្តិ – និដ្ឋិតចីវរោ ភគវា តេមាសច្ចយេន ចារិកំ បក្កមិស្សតី’តិ. ន ខោ នេតំ [ន ខោ តេ ឯតំ (សី. បី.)], ភន្តេ, ភគវតោ សម្មុខា សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ សប្បញ្ញេន ឧបាសកេន សប្បញ្ញោ ឧបាសកោ អាពាធិកោ ទុក្ខិតោ ពាឡ្ហគិលានោ ឱវទិតព្ពោ’’តិ.

‘‘សប្បញ្ញេន មហានាម, ឧបាសកេន សប្បញ្ញោ ឧបាសកោ អាពាធិកោ ទុក្ខិតោ ពាឡ្ហគិលានោ ចតូហិ អស្សាសនីយេហិ ធម្មេហិ អស្សាសេតព្ពោ – ‘អស្សាសតាយស្មា – អត្ថាយស្មតោ ពុទ្ធេ អវេច្ចប្បសាទោ ឥតិបិ សោ ភគវា…បេ… សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវាតិ. អស្សាសតាយស្មា – អត្ថាយស្មតោ ធម្មេ…បេ… សង្ឃេ…បេ… អរិយកន្តានិ សីលានិ អខណ្ឌានិ…បេ… សមាធិសំវត្តនិកានី’’’តិ.

‘‘សប្បញ្ញេន, មហានាម, ឧបាសកេន សប្បញ្ញោ ឧបាសកោ អាពាធិកោ ទុក្ខិតោ ពាឡ្ហគិលានោ ឥមេហិ ចតូហិ អស្សាសនីយេហិ ធម្មេហិ អស្សាសេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អត្ថាយស្មតោ មាតាបិតូសុ អបេក្ខា’តិ? សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អត្ថិ មេ មាតាបិតូសុ អបេក្ខា’តិ, សោ ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អាយស្មា ខោ មារិសោ មរណធម្មោ. សចេ បាយស្មា មាតាបិតូសុ អបេក្ខំ ករិស្សតិ, មរិស្សតេវ; នោ ចេ បាយស្មា មាតាបិតូសុ អបេក្ខំ ករិស្សតិ, មរិស្សតេវ. សាធាយស្មា, យា តេ មាតាបិតូសុ អបេក្ខា តំ បជហា’’’តិ.

‘‘សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘យា មេ មាតាបិតូសុ អបេក្ខា សា បហីនា’តិ, សោ ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អត្ថិ បនាយស្មតោ បុត្តទារេសុ អបេក្ខា’តិ? សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អត្ថិ មេ បុត្តទារេសុ អបេក្ខា’តិ, សោ ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អាយស្មា ខោ មារិសោ មរណធម្មោ. សចេ បាយស្មា បុត្តទារេសុ អបេក្ខំ ករិស្សតិ, មរិស្សតេវ; នោ ចេ បាយស្មា បុត្តទារេសុ អបេក្ខំ ករិស្សតិ, មរិស្សតេវ. សាធាយស្មា, យា តេ បុត្តទារេសុ អបេក្ខា តំ បជហា’’’តិ.

‘‘សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘យា មេ បុត្តទារេសុ អបេក្ខា សា បហីនា’តិ, សោ ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អត្ថិ បនាយស្មតោ មានុសកេសុ បញ្ចសុ កាមគុណេសុ អបេក្ខា’តិ? សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អត្ថិ មេ មានុសកេសុ បញ្ចសុ កាមគុណេសុ អបេក្ខា’តិ, សោ ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘មានុសកេហិ ខោ, អាវុសោ, កាមេហិ ទិព្ពា កាមា អភិក្កន្តតរា ច បណីតតរា ច. សាធាយស្មា, មានុសកេហិ កាមេហិ ចិត្តំ វុដ្ឋាបេត្វា ចាតុមហារាជិកេសុ [ចាតុម្មហារាជិកេសុ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ទេវេសុ ចិត្តំ អធិមោចេហី’’’តិ.

‘‘សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘មានុសកេហិ មេ កាមេហិ ចិត្តំ វុដ្ឋិតំ, ចាតុមហារាជិកេសុ ទេវេសុ ចិត្តំ អធិមោចិត’ន្តិ, សោ ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘ចាតុមហារាជិកេហិ ខោ, អាវុសោ, ទេវេហិ តាវតិំសា ទេវា អភិក្កន្តតរា ច បណីតតរា ច. សាធាយស្មា, ចាតុមហារាជិកេហិ ទេវេហិ ចិត្តំ វុដ្ឋាបេត្វា តាវតិំសេសុ ទេវេសុ ចិត្តំ អធិមោចេហី’’’តិ.

‘‘សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘ចាតុមហារាជិកេហិ មេ ទេវេហិ ចិត្តំ វុដ្ឋិតំ, តាវតិំសេសុ ទេវេសុ ចិត្តំ អធិមោចិត’ន្តិ, សោ ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘តាវតិំសេហិ ខោ, អាវុសោ, ទេវេហិ យាមា ទេវា…បេ… តុសិតា ទេវា…បេ… និម្មានរតី ទេវា…បេ… បរនិម្មិតវសវត្តី ទេវា…បេ… បរនិម្មិតវសវត្តីហិ ខោ, អាវុសោ, ទេវេហិ ព្រហ្មលោកោ អភិក្កន្តតរោ ច បណីតតរោ ច. សាធាយស្មា, បរនិម្មិតវសវត្តីហិ ទេវេហិ ចិត្តំ វុដ្ឋាបេត្វា ព្រហ្មលោកេ ចិត្តំ អធិមោចេហី’តិ. សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘បរនិម្មិតវសវត្តីហិ មេ ទេវេហិ ចិត្តំ វុដ្ឋិតំ, ព្រហ្មលោកេ ចិត្តំ អធិមោចិត’ន្តិ, សោ ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘ព្រហ្មលោកោបិ ខោ, អាវុសោ, អនិច្ចោ អទ្ធុវោ សក្កាយបរិយាបន្នោ. សាធាយស្មា, ព្រហ្មលោកា ចិត្តំ វុដ្ឋាបេត្វា សក្កាយនិរោធេ ចិត្តំ ឧបសំហរាហី’’’តិ.

‘‘សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘ព្រហ្មលោកា មេ ចិត្តំ វុដ្ឋិតំ, សក្កាយនិរោធេ ចិត្តំ ឧបសំហរាមី’តិ; ឯវំ វិមុត្តចិត្តស្ស ខោ, មហានាម, ឧបាសកស្ស អាសវា [វស្សសត (សី. ស្យា.)] វិមុត្តចិត្តេន ភិក្ខុនា ន កិញ្ចិ នានាករណំ វទាមិ, យទិទំ – វិមុត្តិយា វិមុត្ត’’ន្តិ. ចតុត្ថំ.