២. វិហារវគ្គោ

១. បឋមវិហារសុត្តំ

១១. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘ឥច្ឆាមហំ, ភិក្ខវេ, អឌ្ឍមាសំ បដិសល្លិយិតុំ. នម្ហិ កេនចិ ឧបសង្កមិតព្ពោ, អញ្ញត្រ ឯកេន បិណ្ឌបាតនីហារកេនា’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បដិស្សុត្វា នាស្សុធ កោចិ ភគវន្តំ ឧបសង្កមតិ, អញ្ញត្រ ឯកេន បិណ្ឌបាតនីហារកេន.

អថ ខោ ភគវា តស្ស អឌ្ឍមាសស្ស អច្ចយេន បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘យេន ស្វាហំ, ភិក្ខវេ, វិហារេន បឋមាភិសម្ពុទ្ធោ វិហរាមិ, តស្ស បទេសេន វិហាសិំ. សោ ឯវំ បជានាមិ – ‘មិច្ឆាទិដ្ឋិបច្ចយាបិ វេទយិតំ; សម្មាទិដ្ឋិបច្ចយាបិ វេទយិតំ…បេ… មិច្ឆាសមាធិបច្ចយាបិ វេទយិតំ; សម្មាសមាធិបច្ចយាបិ វេទយិតំ; ឆន្ទបច្ចយាបិ វេទយិតំ; វិតក្កបច្ចយាបិ វេទយិតំ; សញ្ញាបច្ចយាបិ វេទយិតំ; ឆន្ទោ ច អវូបសន្តោ ហោតិ, វិតក្កោ ច អវូបសន្តោ ហោតិ, សញ្ញា ច អវូបសន្តា ហោតិ, តប្បច្ចយាបិ វេទយិតំ; ឆន្ទោ ច វូបសន្តោ ហោតិ, វិតក្កោ ច វូបសន្តោ ហោតិ, សញ្ញា ច វូបសន្តា ហោតិ, តប្បច្ចយាបិ វេទយិតំ; អប្បត្តស្ស បត្តិយា អត្ថិ អាយាមំ [វាយាមំ (សី. ស្យា.)], តស្មិម្បិ ឋានេ អនុប្បត្តេ តប្បច្ចយាបិ វេទយិត’’’ន្តិ. បឋមំ.

២. ទុតិយវិហារសុត្តំ

១២. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘ឥច្ឆាមហំ, ភិក្ខវេ, តេមាសំ បដិសល្លិយិតុំ. នម្ហិ កេនចិ ឧបសង្កមិតព្ពោ, អញ្ញត្រ ឯកេន បិណ្ឌបាតនីហារកេនា’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បដិស្សុត្វា នាស្សុធ កោចិ ភគវន្តំ ឧបសង្កមតិ, អញ្ញត្រ ឯកេន បិណ្ឌបាតនីហារកេន.

អថ ខោ ភគវា តស្ស តេមាសស្ស អច្ចយេន បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘យេន ស្វាហំ, ភិក្ខវេ, វិហារេន បឋមាភិសម្ពុទ្ធោ វិហរាមិ, តស្ស បទេសេន វិហាសិំ. សោ ឯវំ បជានាមិ – ‘មិច្ឆាទិដ្ឋិបច្ចយាបិ វេទយិតំ; មិច្ឆាទិដ្ឋិវូបសមបច្ចយាបិ វេទយិតំ; សម្មាទិដ្ឋិបច្ចយាបិ វេទយិតំ; សម្មាទិដ្ឋិវូបសមបច្ចយាបិ វេទយិតំ…បេ… មិច្ឆាសមាធិបច្ចយាបិ វេទយិតំ; មិច្ឆាសមាធិវូបសមបច្ចយាបិ វេទយិតំ, សម្មាសមាធិបច្ចយាបិ វេទយិតំ; សម្មាសមាធិវូបសមបច្ចយាបិ វេទយិតំ; ឆន្ទបច្ចយាបិ វេទយិតំ; ឆន្ទវូបសមបច្ចយាបិ វេទយិតំ; វិតក្កបច្ចយាបិ វេទយិតំ; វិតក្កវូបសមបច្ចយាបិ វេទយិតំ; សញ្ញាបច្ចយាបិ វេទយិតំ; សញ្ញាវូបសមបច្ចយាបិ វេទយិតំ; ឆន្ទោ ច អវូបសន្តោ ហោតិ, វិតក្កោ ច អវូបសន្តោ ហោតិ, សញ្ញា ច អវូបសន្តា ហោតិ, តប្បច្ចយាបិ វេទយិតំ; ឆន្ទោ ច វូបសន្តោ ហោតិ, វិតក្កោ ច វូបសន្តោ ហោតិ, សញ្ញា ច វូបសន្តា ហោតិ, តប្បច្ចយាបិ វេទយិតំ; អប្បត្តស្ស បត្តិយា អត្ថិ អាយាមំ [វាយាមំ (សី. ស្យា.)], តស្មិម្បិ ឋានេ អនុប្បត្តេ តប្បច្ចយាបិ វេទយិត’’’ន្តិ. ទុតិយំ.

៣. សេក្ខសុត្តំ

១៣. សាវត្ថិនិទានំ. អថ ខោ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ…បេ… ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ ភិក្ខុ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘‘សេក្ខោ, សេក្ខោ’តិ, ភន្តេ, វុច្ចតិ. កិត្តាវតា នុ ខោ, ភន្តេ, សេក្ខោ ហោតី’’តិ?

‘‘ឥធ, ភិក្ខុ, សេក្ខាយ សម្មាទិដ្ឋិយា សមន្នាគតោ ហោតិ…បេ… សេក្ខេន សម្មាសមាធិនា សមន្នាគតោ ហោតិ. ឯត្តាវតា ខោ, ភិក្ខុ, សេក្ខោ ហោតី’’តិ. តតិយំ.

៤. បឋមឧប្បាទសុត្តំ

១៤. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘អដ្ឋិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា ភាវិតា ពហុលីកតា អនុប្បន្នា ឧប្បជ្ជន្តិ, នាញ្ញត្រ តថាគតស្ស បាតុភាវា អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស. កតមេ អដ្ឋ? សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋ ធម្មា ភាវិតា ពហុលីកតា អនុប្បន្នា ឧប្បជ្ជន្តិ, នាញ្ញត្រ តថាគតស្ស បាតុភាវា អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្សា’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. ទុតិយឧប្បាទសុត្តំ

១៥. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘អដ្ឋិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា ភាវិតា ពហុលីកតា អនុប្បន្នា ឧប្បជ្ជន្តិ, នាញ្ញត្រ សុគតវិនយា. កតមេ អដ្ឋ? សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋ ធម្មា ភាវិតា ពហុលីកតា អនុប្បន្នា ឧប្បជ្ជន្តិ, នាញ្ញត្រ សុគតវិនយា’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. បឋមបរិសុទ្ធសុត្តំ

១៦. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘អដ្ឋិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា បរិសុទ្ធា បរិយោទាតា អនង្គណា វិគតូបក្កិលេសា អនុប្បន្នា ឧប្បជ្ជន្តិ, នាញ្ញត្រ តថាគតស្ស បាតុភាវា អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស. កតមេ អដ្ឋ? សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋ ធម្មា បរិសុទ្ធា បរិយោទាតា អនង្គណា វិគតូបក្កិលេសា អនុប្បន្នា ឧប្បជ្ជន្តិ, នាញ្ញត្រ តថាគតស្ស បាតុភាវា អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្សា’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. ទុតិយបរិសុទ្ធសុត្តំ

១៧. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘អដ្ឋិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា បរិសុទ្ធា បរិយោទាតា អនង្គណា វិគតូបក្កិលេសា អនុប្បន្នា ឧប្បជ្ជន្តិ, នាញ្ញត្រ សុគតវិនយា. កតមេ អដ្ឋ? សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋ ធម្មា បរិសុទ្ធា បរិយោទាតា អនង្គណា វិគតូបក្កិលេសា អនុប្បន្នា ឧប្បជ្ជន្តិ, នាញ្ញត្រ សុគតវិនយា’’តិ. សត្តមំ.

៨. បឋមកុក្កុដារាមសុត្តំ

១៨. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ អាយស្មា ច អានន្ទោ អាយស្មា ច ភទ្ទោ បាដលិបុត្តេ វិហរន្តិ កុក្កុដារាមេ. អថ ខោ អាយស្មា ភទ្ទោ សាយន្ហសមយំ បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ យេនាយស្មា អានន្ទោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មតា អានន្ទេន សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា ភទ្ទោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ឯតទវោច –

‘‘‘អព្រហ្មចរិយំ, អព្រហ្មចរិយ’ន្តិ, អាវុសោ អានន្ទ, វុច្ចតិ. កតមំ នុ ខោ, អាវុសោ, អព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ? ‘‘សាធុ សាធុ, អាវុសោ ភទ្ទ! ភទ្ទកោ ខោ តេ, អាវុសោ ភទ្ទ, ឧម្មង្គោ, ភទ្ទកំ បដិភានំ, កល្យាណី បរិបុច្ឆា. ឯវញ្ហិ ត្វំ, អាវុសោ ភទ្ទ, បុច្ឆសិ – ‘អព្រហ្មចរិយំ, អព្រហ្មចរិយន្តិ, អាវុសោ អានន្ទ, វុច្ចតិ. កតមំ នុ ខោ, អាវុសោ, អព្រហ្មចរិយ’’’ន្តិ? ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ. ‘‘អយមេវ ខោ, អាវុសោ, អដ្ឋង្គិកោ មិច្ឆាមគ្គោ អព្រហ្មចរិយំ, សេយ្យថិទំ – មិច្ឆាទិដ្ឋិ…បេ… មិច្ឆាសមាធី’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ទុតិយកុក្កុដារាមសុត្តំ

១៩. បាដលិបុត្តនិទានំ. ‘‘‘ព្រហ្មចរិយំ, ព្រហ្មចរិយ’ន្តិ, អាវុសោ អានន្ទ, វុច្ចតិ. កតមំ នុ ខោ, អាវុសោ, ព្រហ្មចរិយំ, កតមំ ព្រហ្មចរិយបរិយោសាន’’ន្តិ? ‘‘សាធុ សាធុ, អាវុសោ ភទ្ទ! ភទ្ទកោ ខោ តេ, អាវុសោ ភទ្ទ, ឧម្មង្គោ, ភទ្ទកំ បដិភានំ, កល្យាណី បរិបុច្ឆា. ឯវញ្ហិ ត្វំ, អាវុសោ ភទ្ទ, បុច្ឆសិ – ‘ព្រហ្មចរិយំ, ព្រហ្មចរិយន្តិ, អាវុសោ អានន្ទ, វុច្ចតិ. កតមំ នុ ខោ, អាវុសោ, ព្រហ្មចរិយំ, កតមំ ព្រហ្មចរិយបរិយោសាន’’’ន្តិ? ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ. ‘‘អយមេវ ខោ, អាវុសោ, អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ព្រហ្មចរិយំ, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. យោ ខោ, អាវុសោ, រាគក្ខយោ ទោសក្ខយោ មោហក្ខយោ – ឥទំ ព្រហ្មចរិយបរិយោសាន’’ន្តិ. នវមំ.

១០. តតិយកុក្កុដារាមសុត្តំ

២០. បាដលិបុត្តនិទានំ. ‘‘‘ព្រហ្មចរិយំ, ព្រហ្មចរិយ’ន្តិ, អាវុសោ អានន្ទ, វុច្ចតិ. កតមំ នុ ខោ, អាវុសោ, ព្រហ្មចរិយំ, កតមោ ព្រហ្មចារី, កតមំ ព្រហ្មចរិយបរិយោសាន’’ន្តិ? ‘‘សាធុ សាធុ, អាវុសោ ភទ្ទ! ភទ្ទកោ ខោ តេ, អាវុសោ ភទ្ទ, ឧម្មង្គោ, ភទ្ទកំ បដិភានំ, កល្យាណី បរិបុច្ឆា. ឯវញ្ហិ ត្វំ, អាវុសោ ភទ្ទ, បុច្ឆសិ – ‘ព្រហ្មចរិយំ, ព្រហ្មចរិយន្តិ, អាវុសោ អានន្ទ, វុច្ចតិ. កតមំ នុ ខោ, អាវុសោ, ព្រហ្មចរិយំ, កតមោ ព្រហ្មចារី, កតមំ ព្រហ្មចរិយបរិយោសាន’’’ន្តិ? ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ. ‘‘អយមេវ ខោ, អាវុសោ, អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ព្រហ្មចរិយំ, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. យោ ខោ, អាវុសោ, ឥមិនា អរិយេន អដ្ឋង្គិកេន មគ្គេន សមន្នាគតោ – អយំ វុច្ចតិ ព្រហ្មចារី. យោ ខោ, អាវុសោ, រាគក្ខយោ ទោសក្ខយោ មោហក្ខយោ – ឥទំ ព្រហ្មចរិយបរិយោសាន’’ន្តិ. ទសមំ.

តីណិ សុត្តន្តានិ ឯកនិទានានិ.វិហារវគ្គោ ទុតិយោ.

តស្សុទ្ទានំ –

ទ្វេ វិហារា ច សេក្ខោ ច, ឧប្បាទា អបរេ ទុវេ;

បរិសុទ្ធេន ទ្វេ វុត្តា, កុក្កុដារាមេន តយោតិ.