១. សំយោជនសុត្តំ

៣៤៣. ឯកំ សមយំ សម្ពហុលា ថេរា ភិក្ខូ មច្ឆិកាសណ្ឌេ វិហរន្តិ អម្ពាដកវនេ. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលានំ ថេរានំ ភិក្ខូនំ បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តានំ មណ្ឌលមាឡេ សន្និសិន្នានំ សន្និបតិតានំ អយមន្តរាកថា ឧទបាទិ – ‘‘‘សំយោជន’ន្តិ វា, អាវុសោ, ‘សំយោជនិយា ធម្មា’តិ វា ឥមេ ធម្មា នានត្ថា នានាព្យញ្ជនា ឧទាហុ ឯកត្ថា ព្យញ្ជនមេវ នាន’’ន្តិ? តត្រេកច្ចេហិ ថេរេហិ ភិក្ខូហិ ឯវំ ព្យាកតំ ហោតិ – ‘‘‘សំយោជន’ន្តិ វា, អាវុសោ, ‘សំយោជនិយា ធម្មា’តិ វា ឥមេ ធម្មា នានត្ថា ចេវ នានាព្យញ្ជនា ចា’’តិ. ឯកច្ចេហិ ថេរេហិ ភិក្ខូហិ ឯវំ ព្យាកតំ ហោតិ – ‘‘‘សំយោជន’ន្តិ វា, អាវុសោ, ‘សំយោជនិយា ធម្មា’តិ វា ឥមេ ធម្មា ឯកត្ថា ព្យញ្ជនមេវ នាន’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ចិត្តោ គហបតិ មិគបថកំ អនុប្បត្តោ ហោតិ កេនចិទេវ ករណីយេន. អស្សោសិ ខោ ចិត្តោ គហបតិ សម្ពហុលានំ កិរ ថេរានំ ភិក្ខូនំ បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តានំ មណ្ឌលមាឡេ សន្និសិន្នានំ សន្និបតិតានំ អយមន្តរាកថា ឧទបាទិ – ‘‘‘សំយោជន’ន្តិ វា, អាវុសោ, ‘សំយោជនិយា ធម្មា’តិ វា ឥមេ ធម្មា នានត្ថា នានាព្យញ្ជនា ឧទាហុ ឯកត្ថា ព្យញ្ជនមេវ នាន’’ន្តិ? តត្រេកច្ចេហិ ថេរេហិ ភិក្ខូហិ ឯវំ ព្យាកតំ – ‘‘‘សំយោជន’ន្តិ វា, អាវុសោ, ‘សំយោជនិយា ធម្មា’តិ វា ឥមេ ធម្មា នានត្ថា ចេវ នានាព្យញ្ជនា ចា’’តិ. ឯកច្ចេហិ ថេរេហិ ភិក្ខូហិ ឯវំ ព្យាកតំ ‘សំយោជន’ន្តិ វា, អាវុសោ ‘សំយោជនិយា ធម្មា’តិ វា ឥមេ ធម្មា ឯកត្ថា ព្យញ្ជនមេវ នានន្តិ. អថ ខោ ចិត្តោ គហបតិ យេន ថេរា ភិក្ខូ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ថេរេ ភិក្ខូ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ចិត្តោ គហបតិ ថេរេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ, សម្ពហុលានំ កិរ ថេរានំ ភិក្ខូនំ បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តានំ មណ្ឌលមាឡេ សន្និសិន្នានំ សន្និបតិតានំ អយមន្តរាកថា ឧទបាទិ – ‘សំយោជន’ន្តិ វា, អាវុសោ, ‘សំយោជនិយា ធម្មា’តិ វា ឥមេ ធម្មា នានត្ថា នានាព្យញ្ជនា ឧទាហុ ឯកត្ថា ព្យញ្ជនមេវ នាន’’ន្តិ? ឯកច្ចេហិ ថេរេហិ ភិក្ខូហិ ឯវំ ព្យាកតំ – ‘‘‘សំយោជន’ន្តិ វា, អាវុសោ, ‘សំយោជនិយា ធម្មា’តិ វា ឥមេ ធម្មា នានត្ថា ចេវ នានាព្យញ្ជនា ចា’’តិ. ឯកច្ចេហិ ថេរេហិ ភិក្ខូហិ ឯវំ ព្យាកតំ ‘‘‘សំយោជន’ន្តិ វា, អាវុសោ, ‘សំយោជនិយា ធម្មា’តិ វា ឥមេ ធម្មា ឯកត្ថា ព្យញ្ជនមេវ នាន’’ន្តិ. ‘‘ឯវំ, គហបតី’’តិ.

‘‘‘សំយោជន’ន្តិ វា, ភន្តេ, ‘សំយោជនិយា ធម្មា’តិ វា ឥមេ ធម្មា នានត្ថា ចេវ នានាព្យញ្ជនា ច. តេន ហិ, ភន្តេ, ឧបមំ វោ ករិស្សាមិ. ឧបមាយបិធេកច្ចេ វិញ្ញូ បុរិសា ភាសិតស្ស អត្ថំ អាជានន្តិ. សេយ្យថាបិ, ភន្តេ, កាឡោ ច ពលីពទ្ទោ ឱទាតោ ច ពលីពទ្ទោ ឯកេន ទាមេន វា យោត្តេន វា សំយុត្តា អស្សុ. យោ នុ ខោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘កាឡោ ពលីពទ្ទោ ឱទាតស្ស ពលីពទ្ទស្ស សំយោជនំ, ឱទាតោ ពលីពទ្ទោ កាឡស្ស ពលីពទ្ទស្ស សំយោជន’ន្តិ, សម្មា នុ ខោ សោ វទមានោ វទេយ្យា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, គហបតិ! ន ខោ, គហបតិ, កាឡោ ពលីពទ្ទោ ឱទាតស្ស ពលីពទ្ទស្ស សំយោជនំ, នបិ ឱទាតោ ពលីពទ្ទោ កាឡស្ស ពឡីពទ្ទស្ស សំយោជនំ; យេន ខោ តេ ឯកេន ទាមេន វា យោត្តេន វា សំយុត្តា តំ តត្ថ សំយោជន’’ន្តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភន្តេ, ន ចក្ខុ រូបានំ សំយោជនំ, ន រូបា ចក្ខុស្ស សំយោជនំ; យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ តំ តត្ថ សំយោជនំ. ន សោតំ សទ្ទានំ… ន ឃានំ គន្ធានំ… ន ជិវ្ហា រសានំ… ន កាយោ ផោដ្ឋព្ពានំ សំយោជនំ, ន ផោដ្ឋព្ពា កាយស្ស សំយោជនំ; យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ តំ តត្ថ សំយោជនំ. ន មនោ ធម្មានំ សំយោជនំ, ន ធម្មា មនស្ស សំយោជនំ; យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ តំ តត្ថ សំយោជន’’ន្តិ. ‘‘លាភា តេ, គហបតិ, សុលទ្ធំ តេ, គហបតិ, យស្ស តេ គម្ភីរេ ពុទ្ធវចនេ បញ្ញាចក្ខុ កមតី’’តិ. បឋមំ.