១១. សភិយកច្ចានសុត្តំ

៤២០. ឯកំ សមយំ អាយស្មា សភិយោ កច្ចានោ ញាតិកេ វិហរតិ គិញ្ជកាវសថេ. អថ ខោ វច្ឆគោត្តោ បរិព្ពាជកោ យេនាយស្មា សភិយោ កច្ចានោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មតា សភិយេន កច្ចានេន សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ វច្ឆគោត្តោ បរិព្ពាជកោ អាយស្មន្តំ សភិយំ កច្ចានំ ឯតទវោច – ‘‘កិំ នុ ខោ ភោ, កច្ចាន, ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ? ‘‘អព្យាកតំ ខោ ឯតំ, វច្ឆ, ភគវតា – ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’’តិ. ‘‘កិំ បន, ភោ កច្ចាន, ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ? ‘‘ឯតម្បិ ខោ, វច្ឆ, អព្យាកតំ ភគវតា – ‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’’តិ.

‘‘កិំ នុ ខោ, ភោ កច្ចាន, ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ? ‘‘អព្យាកតំ ខោ ឯតំ, វច្ឆ, ភគវតា – ‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’’តិ. ‘‘កិំ បន, ភោ កច្ចាន, នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ? ‘‘ឯតម្បិ ខោ, វច្ឆ, អព្យាកតំ ភគវតា – ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’’តិ.

‘‘‘កិំ នុ ខោ, ភោ កច្ចាន, ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ, ឥតិ បុដ្ឋោ សមានោ – ‘អព្យាកតំ ខោ ឯតំ, វច្ឆ, ភគវតា – ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ វទេសិ. ‘កិំ បន, ភោ កច្ចាន, ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ, ឥតិ បុដ្ឋោ សមានោ – ‘អព្យាកតំ ខោ ឯតំ, វច្ឆ, ភគវតា – ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ វទេសិ. ‘កិំ នុ ខោ, ភោ កច្ចាន, ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ, ឥតិ បុដ្ឋោ សមានោ – ‘អព្យាកតំ ខោ ឯតំ, វច្ឆ, ភគវតា – ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ វទេសិ. ‘កិំ បន, ភោ កច្ចាន, នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ, ឥតិ បុដ្ឋោ សមានោ – ‘ឯតម្បិ ខោ, វច្ឆ, អព្យាកតំ ភគវតា – នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ វទេសិ. កោ នុ ខោ, ភោ កច្ចាន, ហេតុ, កោ បច្ចយោ, យេនេតំ អព្យាកតំ សមណេន គោតមេនា’’តិ? ‘‘យោ ច, វច្ឆ, ហេតុ, យោ ច បច្ចយោ បញ្ញាបនាយ រូបីតិ វា អរូបីតិ វា សញ្ញីតិ វា អសញ្ញីតិ វា នេវសញ្ញីនាសញ្ញីតិ វា, សោ ច ហេតុ, សោ ច បច្ចយោ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ អបរិសេសំ និរុជ្ឈេយ្យ. កេន នំ បញ្ញាបយមានោ បញ្ញាបេយ្យ រូបីតិ វា អរូបីតិ វា សញ្ញីតិ វា អសញ្ញីតិ វា នេវសញ្ញីនាសញ្ញីតិ វា’’តិ. ‘‘កីវចិរំ បព្ពជិតោសិ, ភោ កច្ចានា’’តិ? ‘‘នចិរំ, អាវុសោ, តីណិ វស្សានី’’តិ. ‘‘យស្សប’ស្ស, អាវុសោ, ឯតមេត្តកេន ឯត្តកមេវ តំប’ស្ស ពហុ, កោ បន វាទោ ឯវំ [កោ បន វាទោ ឯវ (សី. បី.)] អភិក្កន្តេ’’តិ! ឯកាទសមំ.

អព្យាកតសំយុត្តំ សមត្តំ.