៨. អាទិត្តបរិយាយសុត្តំ

២៣៥. ‘‘អាទិត្តបរិយាយំ វោ, ភិក្ខវេ, ធម្មបរិយាយំ ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អាទិត្តបរិយាយោ, ធម្មបរិយាយោ? វរំ, ភិក្ខវេ, តត្តាយ អយោសលាកាយ អាទិត្តាយ សម្បជ្ជលិតាយ សជោតិភូតាយ [សញ្ជោតិភូតាយ (ស្យា. កំ.)] ចក្ខុន្ទ្រិយំ សម្បលិមដ្ឋំ, ន ត្វេវ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេសុ រូបេសុ អនុព្យញ្ជនសោ និមិត្តគ្គាហោ. និមិត្តស្សាទគថិតំ [និមិត្តស្សាទគធិតំ (ស្យា. កំ. ក.) ម. និ. ៣.៣១៦-៣១៧] វា, ភិក្ខវេ, វិញ្ញាណំ តិដ្ឋមានំ តិដ្ឋេយ្យ, អនុព្យញ្ជនស្សាទគថិតំ វា តស្មិញ្ចេ សមយេ កាលំ ករេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតិ, យំ ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ គច្ឆេយ្យ – និរយំ វា, តិរច្ឆានយោនិំ វា. ឥមំ ខ្វាហំ, ភិក្ខវេ, អាទីនវំ ទិស្វា ឯវំ វទាមិ.

‘‘វរំ, ភិក្ខវេ, តិណ្ហេន អយោសង្កុនា អាទិត្តេន សម្បជ្ជលិតេន សជោតិភូតេន សោតិន្ទ្រិយំ សម្បលិមដ្ឋំ, ន ត្វេវ សោតវិញ្ញេយ្យេសុ សទ្ទេសុ អនុព្យញ្ជនសោ និមិត្តគ្គាហោ. និមិត្តស្សាទគថិតំ វា, ភិក្ខវេ, វិញ្ញាណំ តិដ្ឋមានំ តិដ្ឋេយ្យ, អនុព្យញ្ជនស្សាទគថិតំ វា តស្មិញ្ចេ សមយេ កាលង្ករេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតិ, យំ ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ គច្ឆេយ្យ – និរយំ វា តិរច្ឆានយោនិំ វា. ឥមំ ខ្វាហំ, ភិក្ខវេ, អាទីនវំ ទិស្វា ឯវំ វទាមិ.

‘‘វរំ, ភិក្ខវេ, តិណ្ហេន នខច្ឆេទនេន អាទិត្តេន សម្បជ្ជលិតេន សជោតិភូតេន ឃានិន្ទ្រិយំ សម្បលិមដ្ឋំ, ន ត្វេវ ឃានវិញ្ញេយ្យេសុ គន្ធេសុ អនុព្យញ្ជនសោ និមិត្តគ្គាហោ. និមិត្តស្សាទគថិតំ វា, ភិក្ខវេ, វិញ្ញាណំ តិដ្ឋមានំ តិដ្ឋេយ្យ, អនុព្យញ្ជនស្សាទគថិតំ វា តស្មិញ្ចេ សមយេ កាលំ ករេយ្យ. ឋានមេតំ វិជ្ជតិ, យំ ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ គច្ឆេយ្យ – និរយំ វា តិរច្ឆានយោនិំ វា. ឥមំ ខ្វាហំ, ភិក្ខវេ, អាទីនវំ ទិស្វា ឯវំ វទាមិ.

‘‘វរំ, ភិក្ខវេ, តិណ្ហេន ខុរេន អាទិត្តេន សម្បជ្ជលិតេន សជោតិភូតេន ជិវ្ហិន្ទ្រិយំ សម្បលិមដ្ឋំ, ន ត្វេវ ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យេសុ រសេសុ អនុព្យញ្ជនសោ និមិត្តគ្គាហោ. និមិត្តស្សាទគថិតំ វា, ភិក្ខវេ, វិញ្ញាណំ តិដ្ឋមានំ តិដ្ឋេយ្យ, អនុព្យញ្ជនស្សាទគថិតំ វា តស្មិញ្ចេ សមយេ កាលំ ករេយ្យ. ឋានមេតំ វិជ្ជតិ, យំ ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ គច្ឆេយ្យ – និរយំ វា តិរច្ឆានយោនិំ វា. ឥមំ ខ្វាហំ, ភិក្ខវេ, អាទីនវំ ទិស្វា ឯវំ វទាមិ.

‘‘វរំ, ភិក្ខវេ, តិណ្ហាយ សត្តិយា អាទិត្តាយ សម្បជ្ជលិតាយ សជោតិភូតាយ កាយិន្ទ្រិយំ សម្បលិមដ្ឋំ, ន ត្វេវ កាយវិញ្ញេយ្យេសុ ផោដ្ឋព្ពេសុ អនុព្យញ្ជនសោ និមិត្តគ្គាហោ. និមិត្តស្សាទគថិតំ វា, ភិក្ខវេ, វិញ្ញាណំ តិដ្ឋមានំ តិដ្ឋេយ្យ, អនុព្យញ្ជនស្សាទគថិតំ វា តស្មិញ្ចេ សមយេ កាលំ ករេយ្យ. ឋានមេតំ វិជ្ជតិ, យំ ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ គច្ឆេយ្យ – និរយំ វា តិរច្ឆានយោនិំ វា. ឥមំ ខ្វាហំ, ភិក្ខវេ, អាទីនវំ ទិស្វា ឯវំ វទាមិ.

‘‘វរំ, ភិក្ខវេ, សោត្តំ. សោត្តំ ខោ បនាហំ, ភិក្ខវេ, វញ្ឈំ ជីវិតានំ វទាមិ, អផលំ ជីវិតានំ វទាមិ, មោមូហំ ជីវិតានំ វទាមិ, ន ត្វេវ តថារូបេ វិតក្កេ វិតក្កេយ្យ យថារូបានំ វិតក្កានំ វសំ គតោ សង្ឃំ ភិន្ទេយ្យ. ឥមំ ខ្វាហំ, ភិក្ខវេ, វញ្ឈំ ជីវិតានំ អាទីនវំ ទិស្វា ឯវំ វទាមិ.

‘‘តត្ថ, ភិក្ខវេ, សុតវា អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘តិដ្ឋតុ តាវ តត្តាយ អយោសលាកាយ អាទិត្តាយ សម្បជ្ជលិតាយ សជោតិភូតាយ ចក្ខុន្ទ្រិយំ សម្បលិមដ្ឋំ. ហន្ទាហំ ឥទមេវ មនសិ ករោមិ – ឥតិ ចក្ខុ អនិច្ចំ, រូបា អនិច្ចា, ចក្ខុវិញ្ញាណំ អនិច្ចំ, ចក្ខុសម្ផស្សោ អនិច្ចោ, យម្បិទំ ចក្ខុសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តម្បិ អនិច្ចំ’’’ [អនិច្ច’’ន្តិ (?)].

‘‘តិដ្ឋតុ តាវ តិណ្ហេន អយោសង្កុនា អាទិត្តេន សម្បជ្ជលិតេន សជោតិភូតេន សោតិន្ទ្រិយំ សម្បលិមដ្ឋំ. ហន្ទាហំ ឥទមេវ មនសិ ករោមិ – ឥតិ សោតំ អនិច្ចំ, សទ្ទា អនិច្ចា, សោតវិញ្ញាណំ អនិច្ចំ, សោតសម្ផស្សោ អនិច្ចោ, យម្បិទំ សោតសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តម្បិ អនិច្ចំ.

‘‘តិដ្ឋតុ តាវ តិណ្ហេន នខច្ឆេទនេន អាទិត្តេន សម្បជ្ជលិតេន សជោតិភូតេន ឃានិន្ទ្រិយំ សម្បលិមដ្ឋំ. ហន្ទាហំ ឥទមេវ មនសិ ករោមិ – ឥតិ ឃានំ អនិច្ចំ, គន្ធា អនិច្ចា, ឃានវិញ្ញាណំ អនិច្ចំ, ឃានសម្ផស្សោ អនិច្ចោ, យម្បិទំ ឃានសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ…បេ… តម្បិ អនិច្ចំ.

‘‘តិដ្ឋតុ តាវ តិណ្ហេន ខុរេន អាទិត្តេន សម្បជ្ជលិតេន សជោតិភូតេន ជិវ្ហិន្ទ្រិយំ សម្បលិមដ្ឋំ. ហន្ទាហំ ឥទមេវ មនសិ ករោមិ – ឥតិ ជិវ្ហា អនិច្ចា, រសា អនិច្ចា, ជិវ្ហាវិញ្ញាណំ អនិច្ចំ, ជិវ្ហាសម្ផស្សោ អនិច្ចោ, យម្បិទំ ជិវ្ហាសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ…បេ… តម្បិ អនិច្ចំ.

‘‘តិដ្ឋតុ តាវ តិណ្ហាយ សត្តិយា អាទិត្តាយ សម្បជ្ជលិតាយ សជោតិភូតាយ កាយិន្ទ្រិយំ សម្បលិមដ្ឋំ. ហន្ទាហំ ឥទមេវ មនសិ ករោមិ – ឥតិ កាយោ អនិច្ចោ, ផោដ្ឋព្ពា អនិច្ចា, កាយវិញ្ញាណំ អនិច្ចំ, កាយសម្ផស្សោ អនិច្ចោ, យម្បិទំ កាយសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ…បេ… តម្បិ អនិច្ចំ.

‘‘តិដ្ឋតុ តាវ សោត្តំ. ហន្ទាហំ ឥទមេវ មនសិ ករោមិ – ឥតិ មនោ អនិច្ចោ, ធម្មា អនិច្ចា, មនោវិញ្ញាណំ អនិច្ចំ, មនោសម្ផស្សោ អនិច្ចោ, យម្បិទំ មនោសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តម្បិ អនិច្ចំ’’.

‘‘ឯវំ បស្សំ, ភិក្ខវេ, សុតវា អរិយសាវកោ ចក្ខុស្មិម្បិ និព្ពិន្ទតិ, រូបេសុបិ និព្ពិន្ទតិ, ចក្ខុវិញ្ញាណេបិ និព្ពិន្ទតិ, ចក្ខុសម្ផស្សេបិ និព្ពិន្ទតិ…បេ… យម្បិទំ មនោសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តស្មិម្បិ និព្ពិន្ទតិ. និព្ពិន្ទំ វិរជ្ជតិ; វិរាគា វិមុច្ចតិ; វិមុត្តស្មិំ វិមុត្តមិតិ ញាណំ ហោតិ. ‘ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយា’តិ បជានាតិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, អាទិត្តបរិយាយោ, ធម្មបរិយាយោ’’តិ. អដ្ឋមំ.