៥. កោដ្ឋិកសុត្តំ

២៣២. ឯកំ សមយំ អាយស្មា ច សារិបុត្តោ អាយស្មា ច មហាកោដ្ឋិកោ ពារាណសិយំ វិហរន្តិ ឥសិបតនេ មិគទាយេ. អថ ខោ អាយស្មា មហាកោដ្ឋិកោ សាយន្ហសមយំ បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ យេនាយស្មា សារិបុត្តោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មតា សារិបុត្តេន សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា មហាកោដ្ឋិកោ អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ ឯតទវោច –

‘‘កិំ នុ ខោ, អាវុសោ សារិបុត្ត, ចក្ខុ រូបានំ សំយោជនំ, រូបា ចក្ខុស្ស សំយោជនំ…បេ… ជិវ្ហា រសានំ សំយោជនំ, រសា ជិវ្ហាយ សំយោជនំ …បេ… មនោ ធម្មានំ សំយោជនំ, ធម្មា មនស្ស សំយោជន’’ន្តិ?

‘‘ន ខោ, អាវុសោ កោដ្ឋិក, ចក្ខុ រូបានំ សំយោជនំ, ន រូបា ចក្ខុស្ស សំយោជនំ. យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ តំ តត្ថ សំយោជនំ…បេ… ន ជិវ្ហា រសានំ សំយោជនំ, ន រសា ជិវ្ហាយ សំយោជនំ. យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ តំ តត្ថ សំយោជនំ…បេ… ន មនោ ធម្មានំ សំយោជនំ, ន ធម្មា មនស្ស សំយោជនំ. យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ តំ តត្ថ សំយោជនំ.

‘‘សេយ្យថាបិ, អាវុសោ, កាឡោ ច ពលីពទ្ទោ [ពលិវទ្ទោ (សី. បី.), ពលិពទ្ទោ (ស្យា. កំ. ក.)] ឱទាតោ ច ពលីពទ្ទោ ឯកេន ទាមេន វា យោត្តេន វា សំយុត្តា អស្សុ. យោ នុ ខោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘កាឡោ ពលីពទ្ទោ ឱទាតស្ស ពលីពទ្ទស្ស សំយោជនំ, ឱទាតោ ពលីពទ្ទោ កាឡស្ស ពលីពទ្ទស្ស សំយោជន’ន្តិ, សម្មា នុ ខោ សោ វទមានោ វទេយ្យា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, អាវុសោ’’. ‘‘ន ខោ, អាវុសោ, កាឡោ ពលីពទ្ទោ ឱទាតស្ស ពលីពទ្ទស្ស សំយោជនំ, ន ឱទាតោ ពលីពទ្ទោ កាឡស្ស ពលីពទ្ទស្ស សំយោជនំ. យេន ច ខោ តេ ឯកេន ទាមេន វា យោត្តេន វា សំយុត្តា តំ តត្ថ សំយោជនំ.

‘‘ឯវមេវ ខោ, អាវុសោ, ន ចក្ខុ រូបានំ សំយោជនំ, ន រូបា ចក្ខុស្ស សំយោជនំ. យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ តំ តត្ថ សំយោជនំ…បេ… ន ជិវ្ហា រសានំ សំយោជនំ…បេ… ន មនោ ធម្មានំ សំយោជនំ, ន ធម្មា មនស្ស សំយោជនំ. យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ, តំ តត្ថ សំយោជនំ.

‘‘ចក្ខុ វា, អាវុសោ, រូបានំ សំយោជនំ អភវិស្ស, រូបា វា ចក្ខុស្ស សំយោជនំ, នយិទំ ព្រហ្មចរិយវាសោ បញ្ញាយេថ [បញ្ញាយតិ (ក.)] សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ. យស្មា ច ខោ, អាវុសោ, ន ចក្ខុ រូបានំ សំយោជនំ, ន រូបា ចក្ខុស្ស សំយោជនំ; យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ, តំ តត្ថ សំយោជនំ, តស្មា ព្រហ្មចរិយវាសោ បញ្ញាយតិ សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ…បេ….

‘‘ជិវ្ហា, អាវុសោ, រសានំ សំយោជនំ អភវិស្ស, រសា វា ជិវ្ហាយ សំយោជនំ, នយិទំ ព្រហ្មចរិយវាសោ បញ្ញាយេថ សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ. យស្មា ច ខោ, អាវុសោ, ន ជិវ្ហា រសានំ សំយោជនំ, ន រសា ជិវ្ហាយ សំយោជនំ; យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ, តំ តត្ថ សំយោជនំ, តស្មា ព្រហ្មចរិយវាសោ បញ្ញាយតិ សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ…បេ….

‘‘មនោ វា, អាវុសោ, ធម្មានំ សំយោជនំ អភវិស្ស, ធម្មា វា មនស្ស សំយោជនំ, នយិទំ ព្រហ្មចរិយវាសោ បញ្ញាយេថ សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ. យស្មា ច ខោ, អាវុសោ, ន មនោ ធម្មានំ សំយោជនំ, ន ធម្មា មនស្ស សំយោជនំ; យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ, តំ តត្ថ សំយោជនំ, តស្មា ព្រហ្មចរិយវាសោ បញ្ញាយតិ សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ.

‘‘ឥមិនាបេតំ, អាវុសោ, បរិយាយេន វេទិតព្ពំ យថា ន ចក្ខុ រូបានំ សំយោជនំ, ន រូបា ចក្ខុស្ស សំយោជនំ. យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ, តំ តត្ថ សំយោជនំ…បេ… ន ជិវ្ហា រសានំ សំយោជនំ…បេ… ន មនោ ធម្មានំ សំយោជនំ, ន ធម្មា មនស្ស សំយោជនំ. យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ, តំ តត្ថ សំយោជនំ.

‘‘សំវិជ្ជតិ ខោ, អាវុសោ, ភគវតោ ចក្ខុ. បស្សតិ ភគវា ចក្ខុនា រូបំ. ឆន្ទរាគោ ភគវតោ នត្ថិ. សុវិមុត្តចិត្តោ ភគវា. សំវិជ្ជតិ ខោ, អាវុសោ, ភគវតោ សោតំ. សុណាតិ ភគវា សោតេន សទ្ទំ. ឆន្ទរាគោ ភគវតោ នត្ថិ. សុវិមុត្តចិត្តោ ភគវា. សំវិជ្ជតិ ខោ, អាវុសោ, ភគវតោ ឃានំ. ឃាយតិ ភគវា ឃានេន គន្ធំ. ឆន្ទរាគោ ភគវតោ នត្ថិ. សុវិមុត្តចិត្តោ ភគវា. សំវិជ្ជតិ ខោ, អាវុសោ, ភគវតោ ជិវ្ហា. សាយតិ ភគវា ជិវ្ហាយ រសំ. ឆន្ទរាគោ ភគវតោ នត្ថិ. សុវិមុត្តចិត្តោ ភគវា. សំវិជ្ជតិ ខោ, អាវុសោ, ភគវតោ កាយោ. ផុសតិ ភគវា កាយេន ផោដ្ឋព្ពំ. ឆន្ទរាគោ ភគវតោ នត្ថិ. សុវិមុត្តចិត្តោ ភគវា. សំវិជ្ជតិ ខោ, អាវុសោ, ភគវតោ មនោ. វិជានាតិ ភគវា មនសា ធម្មំ. ឆន្ទរាគោ ភគវតោ នត្ថិ. សុវិមុត្តចិត្តោ ភគវា.

‘‘ឥមិនា ខោ ឯតំ, អាវុសោ, បរិយាយេន វេទិតព្ពំ យថា ន ចក្ខុ រូបានំ សំយោជនំ, ន រូបា ចក្ខុស្ស សំយោជនំ; យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ, តំ តត្ថ សំយោជនំ. ន សោតំ… ន ឃានំ… ន ជិវ្ហា រសានំ សំយោជនំ, ន រសា ជិវ្ហាយ សំយោជនំ; យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ តំ តត្ថ សំយោជនំ. ន កាយោ… ន មនោ ធម្មានំ សំយោជនំ, ន ធម្មា មនស្ស សំយោជនំ; យញ្ច តត្ថ តទុភយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទរាគោ, តំ តត្ថ សំយោជន’’ន្តិ. បញ្ចមំ.