៧. ហាលិទ្ទិកានិសុត្តំ

១៣០. ឯកំ សមយំ អាយស្មា មហាកច្ចានោ អវន្តីសុ វិហរតិ កុររឃរេ [កុលឃរេ (ស្យា. ក.)] បបាតេ [បវត្តេ (សី. បី.), សម្បវត្តេ (ស្យា. កំ. ក.) ឯត្ថេវ អដ្ឋមបិដ្ឋេបិ] បព្ពតេ. អថ ខោ ហាលិទ្ទិកានិ [ហាលិទ្ទកានិ (សី. ស្យា. កំ.)] គហបតិ យេនាយស្មា មហាកច្ចានោ តេនុបសង្កមិ…បេ… ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ហាលិទ្ទិកានិ គហបតិ អាយស្មន្តំ មហាកច្ចានំ ឯតទវោច – ‘‘វុត្តមិទំ, ភន្តេ, ភគវតា – ‘ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ; ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វេទនានានត្ត’ន្តិ. កថំ នុ ខោ, ភន្តេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ; ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វេទនានានត្ត’’ន្តិ? ‘‘ឥធ, គហបតិ, ភិក្ខុ ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វា ‘មនាបំ ឥត្ថេត’ន្តិ បជានាតិ ចក្ខុវិញ្ញាណំ សុខវេទនិយញ្ច [សុខវេទនិយំ, សុខវេទនិយំ (សី. បី.), សុខវេទនិយញ្ច, សុខវេទនិយំ (ស្យា. កំ. ក.) ឯវំ ‘‘ទុក្ខវេទនិយញ្ច អទុក្ខមសុខវេទនិយញ្ចា’’តិ បទេសុបិ. អដ្ឋកថាដីកា ឱលោកេតព្ពា]. ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សុខា វេទនា. ចក្ខុនា ខោ បនេវ [បនេវំ (ស្យា. កំ. ក.)] រូបំ ទិស្វា ‘អមនាបំ ឥត្ថេត’ន្តិ បជានាតិ ចក្ខុវិញ្ញាណំ ទុក្ខវេទនិយញ្ច. ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ទុក្ខា វេទនា. ចក្ខុនា ខោ បនេវ រូបំ ទិស្វា ‘ឧបេក្ខាដ្ឋានិយំ [ឧបេក្ខាវេទនិយំ (ក.)] ឥត្ថេត’ន្តិ បជានាតិ ចក្ខុវិញ្ញាណំ អទុក្ខមសុខវេទនិយញ្ច. ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ អទុក្ខមសុខា វេទនា.

‘‘បុន ចបរំ, គហបតិ, ភិក្ខុ សោតេន សទ្ទំ សុត្វា…បេ… ឃានេន គន្ធំ ឃាយិត្វា…បេ… ជិវ្ហាយ រសំ សាយិត្វា…បេ… កាយេន ផោដ្ឋព្ពំ ផុសិត្វា…បេ… មនសា ធម្មំ វិញ្ញាយ ‘មនាបំ ឥត្ថេត’ន្តិ បជានាតិ មនោវិញ្ញាណំ សុខវេទនិយញ្ច. ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សុខា វេទនា. មនសា ខោ បនេវ ធម្មំ វិញ្ញាយ ‘អមនាបំ ឥត្ថេត’ន្តិ បជានាតិ មនោវិញ្ញាណំ ទុក្ខវេទនិយញ្ច. ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ទុក្ខា វេទនា. មនសា ខោ បនេវ ធម្មំ វិញ្ញាយ ‘ឧបេក្ខាដ្ឋានិយំ ឥត្ថេត’ន្តិ បជានាតិ មនោវិញ្ញាណំ អទុក្ខមសុខវេទនិយញ្ច. ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ អទុក្ខមសុខា វេទនា. ឯវំ ខោ, គហបតិ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ; ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វេទនានានត្ត’’ន្តិ. សត្តមំ.