៤. ភារទ្វាជសុត្តំ

១២៧. ឯកំ សមយំ អាយស្មា បិណ្ឌោលភារទ្វាជោ កោសម្ពិយំ វិហរតិ ឃោសិតារាមេ. អថ ខោ រាជា ឧទេនោ យេនាយស្មា បិណ្ឌោលភារទ្វាជោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មតា បិណ្ឌោលភារទ្វាជេន សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ រាជា ឧទេនោ អាយស្មន្តំ បិណ្ឌោលភារទ្វាជំ ឯតទវោច – ‘‘កោ នុ ខោ, ភោ ភារទ្វាជ, ហេតុ កោ បច្ចយោ យេនិមេ ទហរា ភិក្ខូ សុសូ [សុសុ (សី. ក.)] កាឡកេសា ភទ្រេន យោព្ពនេន សមន្នាគតា បឋមេន វយសា អនិកីឡិតាវិនោ កាមេសុ យាវជីវំ បរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ ចរន្តិ, អទ្ធានញ្ច អាបាទេន្តី’’តិ? ‘‘វុត្តំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន – ‘ឯថ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, មាតុមត្តីសុ មាតុចិត្តំ ឧបដ្ឋបេថ, ភគិនិមត្តីសុ ភគិនិចិត្តំ ឧបដ្ឋបេថ, ធីតុមត្តីសុ ធីតុចិត្តំ ឧបដ្ឋបេថា’តិ. អយំ ខោ, មហារាជ, ហេតុ, អយំ បច្ចយោ យេនិមេ ទហរា ភិក្ខូ សុសូ កាឡកេសា ភទ្រេន យោព្ពនេន សមន្នាគតា បឋមេន វយសា អនិកីឡិតាវិនោ កាមេសុ យាវជីវំ បរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ ចរន្តិ, អទ្ធានញ្ច អាបាទេន្តី’’តិ.

‘‘លោលំ [លោឡំ (ស្យា. កំ.)] ខោ, ភោ ភារទ្វាជ, ចិត្តំ. អប្បេកទា មាតុមត្តីសុបិ លោភធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ, ភគិនិមត្តីសុបិ លោភធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ, ធីតុមត្តីសុបិ លោភធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ. អត្ថិ នុ ខោ, ភោ ភារទ្វាជ, អញ្ញោ ច ហេតុ, អញ្ញោ ច បច្ចយោ យេនិមេ ទហរា ភិក្ខូ សុសូ កាឡកេសា…បេ… អទ្ធានញ្ច អាបាទេន្តី’’តិ?

‘‘វុត្តំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន – ‘ឯថ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឥមមេវ កាយំ ឧទ្ធំ បាទតលា អធោ កេសមត្ថកា តចបរិយន្តំ បូរំ នានប្បការស្ស អសុចិនោ បច្ចវេក្ខថ – អត្ថិ ឥមស្មិំ កាយេ កេសា លោមា នខា ទន្តា តចោ មំសំ ន្ហារុ [នហារុ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] អដ្ឋិ អដ្ឋិមិញ្ជំ [អដ្ឋិមិញ្ជា (សី.)] វក្កំ ហទយំ យកនំ កិលោមកំ បិហកំ បប្ផាសំ អន្តំ អន្តគុណំ ឧទរិយំ ករីសំ បិត្តំ សេម្ហំ បុព្ពោ លោហិតំ សេទោ មេទោ អស្សុ វសា ខេឡោ សិង្ឃាណិកា លសិកា មុត្ត’ន្តិ. អយម្បិ ខោ, មហារាជ, ហេតុ, អយំ បច្ចយោ យេនិមេ ទហរា ភិក្ខូ សុសូ កាឡកេសា…បេ… អទ្ធានញ្ច អាបាទេន្តី’’តិ. ‘‘យេ តេ, ភោ ភារទ្វាជ, ភិក្ខូ ភាវិតកាយា ភាវិតសីលា ភាវិតចិត្តា ភាវិតបញ្ញា, តេសំ តំ សុករំ ហោតិ. យេ ច ខោ តេ, ភោ ភារទ្វាជ, ភិក្ខូ អភាវិតកាយា អភាវិតសីលា អភាវិតចិត្តា អភាវិតបញ្ញា, តេសំ តំ ទុក្ករំ ហោតិ. អប្បេកទា, ភោ ភារទ្វាជ, អសុភតោ មនសិ ករិស្សាមីតិ [មនសិ ករិស្សាមាតិ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] សុភតោវ [សុភតោ វា (សី.), សុភតោ ច (ស្យា. កំ.)] អាគច្ឆតិ. អត្ថិ នុ ខោ, ភោ ភារទ្វាជ, អញ្ញោ ច ខោ ហេតុ អញ្ញោ ច បច្ចយោ យេនិមេ ទហរា ភិក្ខូ សុសូ កាឡកេសា…បេ… អទ្ធានញ្ច អាបាទេន្តី’’តិ?

‘‘វុត្តំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន – ‘ឯថ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឥន្ទ្រិយេសុ គុត្តទ្វារា វិហរថ. ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វា មា និមិត្តគ្គាហិនោ អហុវត្ថ, មានុព្យញ្ជនគ្គាហិនោ. យត្វាធិករណមេនំ ចក្ខុន្ទ្រិយំ អសំវុតំ វិហរន្តំ អភិជ្ឈាទោមនស្សា បាបកា អកុសលា ធម្មា អន្វាស្សវេយ្យុំ, តស្ស សំវរាយ បដិបជ្ជថ. រក្ខថ ចក្ខុន្ទ្រិយំ; ចក្ខុន្ទ្រិយេ សំវរំ អាបជ្ជថ. សោតេន សទ្ទំ សុត្វា…បេ… ឃានេន គន្ធំ ឃាយិត្វា… ជិវ្ហាយ រសំ សាយិត្វា… កាយេន ផោដ្ឋព្ពំ ផុសិត្វា… មនសា ធម្មំ វិញ្ញាយ មា និមិត្តគ្គាហិនោ អហុវត្ថ, មានុព្យញ្ជនគ្គាហិនោ. យត្វាធិករណមេនំ មនិន្ទ្រិយំ អសំវុតំ វិហរន្តំ អភិជ្ឈាទោមនស្សា បាបកា អកុសលា ធម្មា អន្វាស្សវេយ្យុំ, តស្ស សំវរាយ បដិបជ្ជថ. រក្ខថ មនិន្ទ្រិយំ; មនិន្ទ្រិយេ សំវរំ អាបជ្ជថា’តិ. អយម្បិ ខោ, មហារាជ, ហេតុ អយំ បច្ចយោ យេនិមេ ទហរា ភិក្ខូ សុសូ កាឡកេសា ភទ្រេន យោព្ពនេន សមន្នាគតា បឋមេន វយសា អនិកីឡិតាវិនោ កាមេសុ យាវជីវំ បរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ ចរន្តិ, អទ្ធានញ្ច អាបាទេន្តី’’តិ.

‘‘អច្ឆរិយំ, ភោ ភារទ្វាជ; អព្ភុតំ, ភោ ភារទ្វាជ! យាវ សុភាសិតំ ចិទំ [យាវ សុភាសិតមិទំ (សី.)], ភោ ភារទ្វាជ, តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន. ឯសោវ ខោ, ភោ ភារទ្វាជ, ហេតុ, ឯស បច្ចយោ យេនិមេ ទហរា ភិក្ខូ សុសូ កាឡកេសា ភទ្រេន យោព្ពនេន សមន្នាគតា បឋមេន វយសា អនិកីឡិតាវិនោ កាមេសុ យាវជីវំ បរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ ចរន្តិ, អទ្ធានញ្ច អាបាទេន្តីតិ. អហម្បិ ខោ, ភោ [អហម្បិ ភោ (សី. បី.)] ភារទ្វាជ, យស្មិំ សមយេ អរក្ខិតេនេវ កាយេន, អរក្ខិតាយ វាចាយ, អរក្ខិតេន ចិត្តេន, អនុបដ្ឋិតាយ សតិយា, អសំវុតេហិ ឥន្ទ្រិយេហិ អន្តេបុរំ បវិសាមិ, អតិវិយ មំ តស្មិំ សមយេ លោភធម្មា បរិសហន្តិ. យស្មិញ្ច ខ្វាហំ, ភោ ភារទ្វាជ, សមយេ រក្ខិតេនេវ កាយេន, រក្ខិតាយ វាចាយ, រក្ខិតេន ចិត្តេន, ឧបដ្ឋិតាយ សតិយា, សំវុតេហិ ឥន្ទ្រិយេហិ អន្តេបុរំ បវិសាមិ, ន មំ តថា តស្មិំ សមយេ លោភធម្មា បរិសហន្តិ. អភិក្កន្តំ, ភោ ភារទ្វាជ; អភិក្កន្តំ, ភោ ភារទ្វាជ! សេយ្យថាបិ, ភោ ភារទ្វាជ, និក្កុជ្ជិតំ [និកុជ្ជិតំ (បី.)] វា ឧក្កុជ្ជេយ្យ, បដិច្ឆន្នំ វា វិវរេយ្យ, មូឡ្ហស្ស វា មគ្គំ អាចិក្ខេយ្យ, អន្ធការេ វា តេលបជ្ជោតំ ធារេយ្យ, ចក្ខុមន្តោ រូបានិ ទក្ខន្តីតិ; ឯវមេវំ ភោតា ភារទ្វាជេន អនេកបរិយាយេន ធម្មោ បកាសិតោ. ឯសាហំ, ភោ ភារទ្វាជ, តំ ភគវន្តំ សរណំ គច្ឆាមិ, ធម្មញ្ច, ភិក្ខុសង្ឃញ្ច. ឧបាសកំ មំ ភវំ ភារទ្វាជោ ធារេតុ អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតំ សរណំ គត’’ន្តិ. ចតុត្ថំ.