៥. សេយ្យោហមស្មិសុត្តំ

១០៨. ‘‘កិស្មិំ នុ ខោ, ភិក្ខវេ, សតិ កិំ ឧបាទាយ កិំ អភិនិវិស្ស សេយ្យោហមស្មីតិ វា ហោតិ, សទិសោហមស្មីតិ វា ហោតិ, ហីនោហមស្មីតិ វា ហោតី’’តិ?

‘‘ភគវំមូលកា នោ, ភន្តេ, ធម្មា.

‘‘ចក្ខុស្មិំ ខោ, ភិក្ខវេ, សតិ ចក្ខុំ ឧបាទាយ ចក្ខុំ អភិនិវិស្ស សេយ្យោហមស្មីតិ វា ហោតិ, សទិសោហមស្មីតិ វា ហោតិ, ហីនោហមស្មីតិ វា ហោតិ…បេ… ជិវ្ហាយ សតិ…បេ… មនស្មិំ សតិ មនំ ឧបាទាយ មនំ អភិនិវិស្ស សេយ្យោហមស្មីតិ វា ហោតិ, សទិសោហមស្មីតិ វា ហោតិ, ហីនោហមស្មីតិ វា ហោតិ. តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, ចក្ខុ និច្ចំ វា អនិច្ចំ វា’’តិ?

‘‘អនិច្ចំ, ភន្តេ’’.

‘‘យំ បនានិច្ចំ ទុក្ខំ វា តំ សុខំ វា’’តិ?

‘‘ទុក្ខំ, ភន្តេ’’.

‘‘យំ បនានិច្ចំ ទុក្ខំ វិបរិណាមធម្មំ, អបិ នុ តំ អនុបាទាយ សេយ្យោហមស្មីតិ វា អស្ស, សទិសោហមស្មីតិ វា អស្ស, ហីនោហមស្មីតិ វា អស្សា’’តិ?

‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’…បេ… ជិវ្ហា… កាយោ និច្ចោ វា អនិច្ចោ វា’’តិ?

‘‘អនិច្ចោ, ភន្តេ’’…បេ….

‘‘មនោ និច្ចោ វា អនិច្ចោ វា’’តិ?

‘‘អនិច្ចោ, ភន្តេ’’.

‘‘យំ បនានិច្ចំ ទុក្ខំ វា តំ សុខំ វា’’តិ?

‘‘ទុក្ខំ, ភន្តេ’’.

‘‘យំ បនានិច្ចំ ទុក្ខំ វិបរិណាមធម្មំ, អបិ នុ តំ អនុបាទាយ សេយ្យោហមស្មីតិ វា អស្ស, សទិសោហមស្មីតិ វា អស្ស, ហីនោហមស្មីតិ វា អស្សា’’តិ?

‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’.

‘‘ឯវំ បស្សំ, ភិក្ខវេ, សុតវា អរិយសាវកោ ចក្ខុស្មិម្បិ និព្ពិន្ទតិ…បេ… មនស្មិម្បិ និព្ពិន្ទតិ. និព្ពិន្ទំ វិរជ្ជតិ; វិរាគា វិមុច្ចតិ; វិមុត្តស្មិំ វិមុត្តមិតិ ញាណំ ហោតិ. ‘ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយា’តិ បជានាតី’’តិ. បញ្ចមំ.