១. វិវេកជសុត្តំ

៣៣២. ឯកំ សមយំ អាយស្មា សារិបុត្តោ សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. អថ ខោ អាយស្មា សារិបុត្តោ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ សាវត្ថិំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. សាវត្ថិយំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តោ យេន អន្ធវនំ តេនុបសង្កមិ ទិវាវិហារាយ. អន្ធវនំ អជ្ឈោគាហេត្វា អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ ទិវាវិហារំ និសីទិ.

អថ ខោ អាយស្មា សារិបុត្តោ សាយន្ហសមយំ បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ យេន ជេតវនំ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមោ តេនុបសង្កមិ. អទ្ទសា ខោ អាយស្មា អានន្ទោ អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ. ទិស្វាន អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ ឯតទវោច – ‘‘វិប្បសន្នានិ ខោ តេ, អាវុសោ សារិបុត្ត, ឥន្ទ្រិយានិ; បរិសុទ្ធោ មុខវណ្ណោ បរិយោទាតោ. កតមេនាយស្មា សារិបុត្តោ អជ្ជ វិហារេន វិហាសី’’តិ?

‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកជំ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ. តស្ស មយ្ហំ, អាវុសោ, ន ឯវំ ហោតិ – ‘អហំ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជាមី’តិ វា ‘អហំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នោ’តិ វា ‘អហំ បឋមា ឈានា វុដ្ឋិតោ’តិ វា’’តិ. ‘‘តថា ហិ បនាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស ទីឃរត្តំ អហង្ការមមង្ការមានានុសយា សុសមូហតា. តស្មា អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស ន ឯវំ ហោតិ – ‘អហំ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជាមី’តិ វា ‘អហំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នោ’តិ វា ‘អហំ បឋមា ឈានា វុដ្ឋិតោ’តិ វា’’តិ. បឋមំ.