៦. អស្សជិសុត្តំ

៨៨. ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា អស្សជិ កស្សបការាមេ វិហរតិ អាពាធិកោ ទុក្ខិតោ ពាឡ្ហគិលានោ. អថ ខោ អាយស្មា អស្សជិ ឧបដ្ឋាកេ អាមន្តេសិ – ‘‘ឯថ តុម្ហេ, អាវុសោ, យេន ភគវា តេនុបសង្កមថ; ឧបសង្កមិត្វា មម វចនេន ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទថ – ‘អស្សជិ, ភន្តេ, ភិក្ខុ អាពាធិកោ ទុក្ខិតោ ពាឡ្ហគិលានោ. សោ ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទតី’តិ. ឯវញ្ច វទេថ – ‘សាធុ កិរ, ភន្តេ, ភគវា យេន អស្សជិ ភិក្ខុ តេនុបសង្កមតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’’តិ. ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មតោ អស្សជិស្ស បដិស្សុត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘អស្សជិ, ភន្តេ, ភិក្ខុ អាពាធិកោ…បេ… សាធុ កិរ, ភន្តេ, ភគវា យេន អស្សជិ ភិក្ខុ តេនុបសង្កមតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. អធិវាសេសិ ភគវា តុណ្ហីភាវេន.

អថ ខោ ភគវា សាយន្ហសមយំ បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ យេនាយស្មា អស្សជិ តេនុបសង្កមិ. អទ្ទសា ខោ អាយស្មា អស្សជិ ភគវន្តំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ. ទិស្វាន មញ្ចកេ សមធោសិ. អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ អស្សជិំ [អាយស្មតោ អស្សជិស្ស (បី. ក.)] ឯតទវោច – ‘‘អលំ, អស្សជិ, មា ត្វំ មញ្ចកេ សមធោសិ. សន្តិមានិ អាសនានិ បញ្ញត្តានិ, តត្ថាហំ និសីទិស្សាមី’’តិ. និសីទិ ភគវា បញ្ញត្តេ អាសនេ. និសជ្ជ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ អស្សជិំ ឯតទវោច – ‘‘កច្ចិ តេ, អស្សជិ, ខមនីយំ, កច្ចិ យាបនីយំ…បេ… បដិក្កមោសានំ បញ្ញាយតិ នោ អភិក្កមោ’’តិ?

‘‘ន មេ, ភន្តេ, ខមនីយំ…បេ… អភិក្កមោសានំ បញ្ញាយតិ នោ បដិក្កមោ’’តិ. ‘‘កច្ចិ តេ, អស្សជិ, ន កិញ្ចិ កុក្កុច្ចំ ន កោចិ វិប្បដិសារោ’’តិ? ‘‘តគ្ឃ មេ, ភន្តេ, អនប្បកំ កុក្កុច្ចំ អនប្បកោ វិប្បដិសារោ’’តិ. ‘‘កច្ចិ បន តំ, អស្សជិ, អត្តា សីលតោ ន ឧបវទតី’’តិ? ‘‘ន ខោ មំ, ភន្តេ, អត្តា សីលតោ ឧបវទតី’’តិ. ‘‘នោ ចេ កិរ តំ, អស្សជិ, អត្តា សីលតោ ឧបវទតិ, អថ កិញ្ច តេ កុក្កុច្ចំ កោ ច វិប្បដិសារោ’’តិ? ‘‘បុព្ពេ ខ្វាហំ, ភន្តេ, គេលញ្ញេ បស្សម្ភេត្វា បស្សម្ភេត្វា កាយសង្ខារេ វិហរាមិ, សោហំ សមាធិំ នប្បដិលភាមិ. តស្ស មយ្ហំ, ភន្តេ, តំ សមាធិំ អប្បដិលភតោ ឯវំ ហោតិ – ‘នោ ចស្សាហំ បរិហាយាមី’’’តិ. ‘‘យេ តេ, អស្សជិ, សមណព្រាហ្មណា សមាធិសារកា សមាធិសាមញ្ញា តេសំ តំ សមាធិំ អប្បដិលភតំ ឯវំ ហោតិ – ‘នោ ចស្សុ មយំ បរិហាយាមា’’’តិ.

‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, អស្សជិ, រូបំ និច្ចំ វា អនិច្ចំ វា’’តិ? ‘‘អនិច្ចំ, ភន្តេ’’…បេ… វិញ្ញាណំ …បេ… តស្មាតិហ…បេ… ឯវំ បស្សំ…បេ… នាបរំ ឥត្ថត្តាយាតិ បជានាតីតិ. សោ សុខំ ចេ វេទនំ វេទយតិ [វេទិយតិ (សី. បី.)], សា ‘អនិច្ចា’តិ បជានាតិ. ‘អនជ្ឈោសិតា’តិ បជានាតិ. ‘អនភិនន្ទិតា’តិ បជានាតិ. ទុក្ខំ ចេ វេទនំ វេទយតិ, សា ‘អនិច្ចា’តិ បជានាតិ. ‘អនជ្ឈោសិតា’តិ បជានាតិ. ‘អនភិនន្ទិតា’តិ បជានាតិ. អទុក្ខមសុខំ ចេ វេទនំ វេទយតិ, សា ‘អនិច្ចា’តិ បជានាតិ…បេ… ‘អនភិនន្ទិតា’តិ បជានាតិ. សោ សុខំ ចេ វេទនំ វេទយតិ, វិសំយុត្តោ នំ វេទយតិ; ទុក្ខំ ចេ វេទនំ វេទយតិ, វិសំយុត្តោ នំ វេទយតិ; អទុក្ខមសុខំ ចេ វេទនំ វេទយតិ, វិសំយុត្តោ នំ វេទយតិ. សោ កាយបរិយន្តិកំ ចេ វេទនំ វេទយមានោ ‘កាយបរិយន្តិកំ វេទនំ វេទយាមី’តិ បជានាតិ. ជីវិតបរិយន្តិកំ ចេ វេទនំ វេទយមានោ ‘ជីវិតបរិយន្តិកំ វេទនំ វេទយាមី’តិ បជានាតិ. ‘កាយស្ស ភេទា ឧទ្ធំ ជីវិតបរិយាទានា ឥធេវ សព្ពវេទយិតានិ អនភិនន្ទិតានិ សីតីភវិស្សន្តី’តិ បជានាតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, អស្សជិ, តេលញ្ច បដិច្ច, វដ្ដិញ្ច បដិច្ច, តេលប្បទីបោ ឈាយេយ្យ; តស្សេវ តេលស្ស ច វដ្ដិយា ច បរិយាទានា អនាហារោ និព្ពាយេយ្យ. ឯវមេវ ខោ, អស្សជិ, ភិក្ខុ កាយបរិយន្តិកំ វេទនំ វេទយមានោ ‘កាយបរិយន្តិកំ វេទនំ វេទយាមី’តិ បជានាតិ. ជីវិតបរិយន្តិកំ វេទនំ វេទយមានោ ‘ជីវិតបរិយន្តិកំ វេទនំ វេទយាមី’តិ បជានាតិ. ‘កាយស្ស ភេទា ឧទ្ធំ ជីវិតបរិយាទានា ឥធេវ សព្ពវេទយិតានិ អនភិនន្ទិតានិ សីតីភវិស្សន្តី’តិ បជានាតី’’តិ. ឆដ្ឋំ.