១១. អន្តវគ្គោ

១. អន្តសុត្តំ

១០៣. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, អន្តា. កតមេ ចត្តារោ? សក្កាយន្តោ, សក្កាយសមុទយន្តោ, សក្កាយនិរោធន្តោ, សក្កាយនិរោធគាមិនិប្បដិបទន្តោ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សក្កាយន្តោ? បញ្ចុបាទានក្ខន្ធាតិស្ស វចនីយំ. កតមេ បញ្ច? សេយ្យថិទំ – រូបុបាទានក្ខន្ធោ, វេទនុបាទានក្ខន្ធោ, សញ្ញុបាទានក្ខន្ធោ, សង្ខារុបាទានក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សក្កាយន្តោ’’.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សក្កាយសមុទយន្តោ? យាយំ តណ្ហា បោនោភវិកា នន្ទិរាគសហគតា តត្រតត្រាភិនន្ទិនី, សេយ្យថិទំ – កាមតណ្ហា, ភវតណ្ហា, វិភវតណ្ហា. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សក្កាយសមុទយន្តោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សក្កាយនិរោធន្តោ? យោ តស្សាយេវ តណ្ហាយ អសេសវិរាគនិរោធោ ចាគោ បដិនិស្សគ្គោ មុត្តិ អនាលយោ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សក្កាយនិរោធន្តោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សក្កាយនិរោធគាមិនិប្បដិបទន្តោ? អយមេវ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ. សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ, សម្មាសង្កប្បោ, សម្មាវាចា, សម្មាកម្មន្តោ, សម្មាអាជីវោ, សម្មាវាយាមោ, សម្មាសតិ, សម្មាសមាធិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សក្កាយនិរោធគាមិនិប្បដិបទន្តោ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ អន្តា’’តិ. បឋមំ.

២. ទុក្ខសុត្តំ

១០៤. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘ទុក្ខញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ ទុក្ខសមុទយញ្ច ទុក្ខនិរោធញ្ច ទុក្ខនិរោធគាមិនិញ្ច បដិបទំ. តំ សុណាថ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ទុក្ខំ? បញ្ចុបាទានក្ខន្ធាតិស្ស វចនីយំ. កតមេ បញ្ច? សេយ្យថិទំ – រូបុបាទានក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ទុក្ខំ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, ទុក្ខសមុទយោ? យាយំ តណ្ហា បោនោភវិកា…បេ… កាមតណ្ហា, ភវតណ្ហា, វិភវតណ្ហា – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ទុក្ខសមុទយោ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, ទុក្ខនិរោធោ? យោ តស្សាយេវ តណ្ហាយ អសេសវិរាគនិរោធោ ចាគោ បដិនិស្សគ្គោ មុត្តិ អនាលយោ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ទុក្ខនិរោធោ. កតមា ច, ភិក្ខវេ, ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា? អយមេវ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ. សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’’តិ. ទុតិយំ.

៣. សក្កាយសុត្តំ

១០៥. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘សក្កាយញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ សក្កាយសមុទយញ្ច សក្កាយនិរោធញ្ច សក្កាយនិរោធគាមិនិញ្ច បដិបទំ. តំ សុណាថ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សក្កាយោ? បញ្ចុបាទានក្ខន្ធាតិស្ស វចនីយំ. កតមេ បញ្ច? សេយ្យថិទំ – រូបុបាទានក្ខន្ធោ, វេទនុបាទានក្ខន្ធោ, សញ្ញុបាទានក្ខន្ធោ, សង្ខារុបាទានក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សក្កាយោ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សក្កាយសមុទយោ? យាយំ តណ្ហា បោនោភវិកា…បេ… កាមតណ្ហា, ភវតណ្ហា, វិភវតណ្ហា – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សក្កាយសមុទយោ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សក្កាយនិរោធោ? យោ តស្សាយេវ តណ្ហាយ…បេ… អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សក្កាយនិរោធោ. កតមា ច, ភិក្ខវេ, សក្កាយនិរោធគាមិនី បដិបទា? អយមេវ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ. សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សក្កាយនិរោធគាមិនី បដិបទា’’តិ. តតិយំ.

៤. បរិញ្ញេយ្យសុត្តំ

១០៦. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘បរិញ្ញេយ្យេ ច, ភិក្ខវេ, ធម្មេ ទេសេស្សាមិ បរិញ្ញញ្ច បរិញ្ញាតាវិញ្ច បុគ្គលំ. តំ សុណាថ. កតមេ ច, ភិក្ខវេ, បរិញ្ញេយ្យា ធម្មា? រូបំ, ភិក្ខវេ, បរិញ្ញេយ្យោ ធម្មោ. វេទនា…បេ… សញ្ញា… សង្ខារា… វិញ្ញាណំ បរិញ្ញេយ្យោ ធម្មោ. ឥមេ វុច្ចន្តិ, ភិក្ខវេ, បរិញ្ញេយ្យា ធម្មា. កតមា ច, ភិក្ខវេ, បរិញ្ញា? រាគក្ខយោ, ទោសក្ខយោ, មោហក្ខយោ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បរិញ្ញា. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បរិញ្ញាតាវី បុគ្គលោ? អរហាតិស្ស វចនីយំ. យ្វាយំ អាយស្មា ឯវំនាមោ ឯវំគោត្តោ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បរិញ្ញាតាវី បុគ្គលោ’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. សមណសុត្តំ

១០៧. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ឧបាទានក្ខន្ធា. កតមេ បញ្ច? សេយ្យថិទំ – រូបុបាទានក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ. យេ ហិ កេចិ, ភិក្ខវេ, សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ នប្បជានន្តិ…បេ… បជានន្តិ, សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរន្តី’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. ទុតិយសមណសុត្តំ

១០៨. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ឧបាទានក្ខន្ធា. កតមេ បញ្ច? សេយ្យថិទំ – រូបុបាទានក្ខន្ធោ, វេទនុបាទានក្ខន្ធោ, សញ្ញុបាទានក្ខន្ធោ, សង្ខារុបាទានក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ. យេ ហិ កេចិ, ភិក្ខវេ, សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ នប្បជានន្តិ…បេ… បជានន្តិ, សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរន្តី’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. សោតាបន្នសុត្តំ

១០៩. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ឧបាទានក្ខន្ធា. កតមេ បញ្ច? សេយ្យថិទំ – រូបុបាទានក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ. យតោ ខោ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកោ ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ បជានាតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកោ សោតាបន្នោ អវិនិបាតធម្មោ និយតោ សម្ពោធិបរាយនោ’’តិ. សត្តមំ.

៨. អរហន្តសុត្តំ

១១០. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ឧបាទានក្ខន្ធា. កតមេ បញ្ច? សេយ្យថិទំ – រូបុបាទានក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ. យតោ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ វិទិត្វា អនុបាទាវិមុត្តោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អរហំ ខីណាសវោ វុសិតវា កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសំយោជនោ សម្មទញ្ញាវិមុត្តោ’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ឆន្ទប្បហានសុត្តំ

១១១. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘រូបេ, ភិក្ខវេ, យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា, តំ បជហថ. ឯវំ តំ រូបំ បហីនំ ភវិស្សតិ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវំកតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មំ. វេទនាយ…បេ… សញ្ញាយ… សង្ខារេសុ… វិញ្ញាណេ យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា, តំ បជហថ. ឯវំ តំ វិញ្ញាណំ បហីនំ ភវិស្សតិ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវំកតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្ម’’ន្តិ. នវមំ.

១០. ទុតិយឆន្ទប្បហានសុត្តំ

១១២. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘រូបេ, ភិក្ខវេ, យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា យេ ឧបយុបាទានា ចេតសោ អធិដ្ឋានាភិនិវេសានុសយា, តេ បជហថ. ឯវំ តំ រូបំ បហីនំ ភវិស្សតិ ឧច្ឆិន្នមូលំ…បេ… វេទនាយ… សញ្ញាយ… សង្ខារេសុ យោ ឆន្ទោ…បេ… ឯវំ តេ សង្ខារា បហីនា ភវិស្សន្តិ ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា. វិញ្ញាណេ យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា យេ ឧបយុបាទានា ចេតសោ អធិដ្ឋានាភិនិវេសានុសយា, តេ បជហថ. ឯវំ តំ វិញ្ញាណំ បហីនំ ភវិស្សតិ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវំកតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្ម’’ន្តិ. ទសមំ.

អន្តវគ្គោ ឯកាទសមោ.

តស្សុទ្ទានំ –

អន្តោ ទុក្ខញ្ច សក្កាយោ, បរិញ្ញេយ្យា សមណា ទុវេ;

សោតាបន្នោ អរហា ច, ទុវេ ច ឆន្ទប្បហានាតិ.