១. បឋមវគ្គោ

១. តិណកដ្ឋសុត្តំ

១២៤. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘អនមតគ្គោយំ [អនមតគ្គាយំ (បី. ក.)] ភិក្ខវេ, សំសារោ. បុព្ពា កោដិ ន បញ្ញាយតិ អវិជ្ជានីវរណានំ សត្តានំ តណ្ហាសំយោជនានំ សន្ធាវតំ សំសរតំ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ យំ ឥមស្មិំ ជម្ពុទីបេ តិណកដ្ឋសាខាបលាសំ តំ ឆេត្វា [តច្ឆេត្វា (ពហូសុ)] ឯកជ្ឈំ សំហរិត្វា ចតុរង្គុលំ ចតុរង្គុលំ ឃដិកំ កត្វា និក្ខិបេយ្យ – ‘អយំ មេ មាតា, តស្សា មេ មាតុ អយំ មាតា’តិ, អបរិយាទិន្នាវ [អបរិយាទិណ្ណាវ (សី.)] ភិក្ខវេ, តស្ស បុរិសស្ស មាតុមាតរោ អស្សុ, អថ ឥមស្មិំ ជម្ពុទីបេ តិណកដ្ឋសាខាបលាសំ បរិក្ខយំ បរិយាទានំ គច្ឆេយ្យ. តំ កិស្ស ហេតុ? អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ. បុព្ពា កោដិ ន បញ្ញាយតិ អវិជ្ជានីវរណានំ សត្តានំ តណ្ហាសំយោជនានំ សន្ធាវតំ សំសរតំ. ឯវំ ទីឃរត្តំ វោ, ភិក្ខវេ, ទុក្ខំ បច្ចនុភូតំ តិព្ពំ បច្ចនុភូតំ ព្យសនំ បច្ចនុភូតំ, កដសី [កដសិ (សី. បី. ក.) កដា ឆវា សយន្តិ ឯត្ថាតិ កដសី] វឌ្ឍិតា. យាវញ្ចិទំ, ភិក្ខវេ, អលមេវ សព្ពសង្ខារេសុ និព្ពិន្ទិតុំ អលំ វិរជ្ជិតុំ អលំ វិមុច្ចិតុ’’ន្តិ. បឋមំ.

២. បថវីសុត្តំ

១២៥. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ. បុព្ពា កោដិ ន បញ្ញាយតិ អវិជ្ជានីវរណានំ សត្តានំ តណ្ហាសំយោជនានំ សន្ធាវតំ សំសរតំ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ ឥមំ មហាបថវិំ កោលដ្ឋិមត្តំ កោលដ្ឋិមត្តំ មត្តិកាគុឡិកំ ករិត្វា និក្ខិបេយ្យ – ‘អយំ មេ បិតា, តស្ស មេ បិតុ អយំ បិតា’តិ, អបរិយាទិន្នាវ ភិក្ខវេ, តស្ស បុរិសស្ស បិតុបិតរោ អស្សុ, អថាយំ មហាបថវី បរិក្ខយំ បរិយាទានំ គច្ឆេយ្យ. តំ កិស្ស ហេតុ? អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ. បុព្ពា កោដិ ន បញ្ញាយតិ អវិជ្ជានីវរណានំ សត្តានំ តណ្ហាសំយោជនានំ សន្ធាវតំ សំសរតំ. ឯវំ ទីឃរត្តំ វោ, ភិក្ខវេ, ទុក្ខំ បច្ចនុភូតំ តិព្ពំ បច្ចនុភូតំ ព្យសនំ បច្ចនុភូតំ, កដសី វឌ្ឍិតា. យាវញ្ចិទំ, ភិក្ខវេ, អលមេវ សព្ពសង្ខារេសុ និព្ពិន្ទិតុំ, អលំ វិរជ្ជិតុំ, អលំ វិមុច្ចិតុ’’ន្តិ. ទុតិយំ.

៣. អស្សុសុត្តំ

១២៦. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ. បុព្ពា កោដិ ន បញ្ញាយតិ អវិជ្ជានីវរណានំ សត្តានំ តណ្ហាសំយោជនានំ សន្ធាវតំ សំសរតំ. តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, កតមំ នុ ខោ ពហុតរំ, យំ វា វោ ឥមិនា ទីឃេន អទ្ធុនា សន្ធាវតំ សំសរតំ អមនាបសម្បយោគា មនាបវិប្បយោគា កន្ទន្តានំ រោទន្តានំ [រុទន្តានំ (សី.)] អស្សុ បស្សន្នំ [បស្សន្ទំ (ក. សី.), បសន្ទំ (ស្យា. កំ.), បសន្នំ (បី. ក.)] បគ្ឃរិតំ, យំ វា ចតូសុ មហាសមុទ្ទេសុ ឧទក’’ន្តិ? ‘‘យថា ខោ មយំ, ភន្តេ, ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាម, ឯតទេវ, ភន្តេ, ពហុតរំ យំ នោ ឥមិនា ទីឃេន អទ្ធុនា សន្ធាវតំ សំសរតំ អមនាបសម្បយោគា មនាបវិប្បយោគា កន្ទន្តានំ រោទន្តានំ អស្សុ បស្សន្នំ បគ្ឃរិតំ, ន ត្វេវ ចតូសុ មហាសមុទ្ទេសុ ឧទក’’ន្តិ.

‘‘សាធុ សាធុ, ភិក្ខវេ, សាធុ ខោ មេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯវំ ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាថ. ឯតទេវ, ភិក្ខវេ, ពហុតរំ យំ វោ ឥមិនា ទីឃេន អទ្ធុនា សន្ធាវតំ សំសរតំ អមនាបសម្បយោគា មនាបវិប្បយោគា កន្ទន្តានំ រោទន្តានំ អស្សុ បស្សន្នំ បគ្ឃរិតំ, ន ត្វេវ ចតូសុ មហាសមុទ្ទេសុ ឧទកំ. ទីឃរត្តំ វោ, ភិក្ខវេ, មាតុមរណំ បច្ចនុភូតំ; តេសំ វា មាតុមរណំ បច្ចនុភោន្តានំ អមនាបសម្បយោគា មនាបវិប្បយោគា កន្ទន្តានំ រោទន្តានំ អស្សុ បស្សន្នំ បគ្ឃរិតំ, ន ត្វេវ ចតូសុ មហាសមុទ្ទេសុ ឧទកំ. ទីឃរត្តំ វោ, ភិក្ខវេ, បិតុមរណំ បច្ចនុភូតំ …បេ… ភាតុមរណំ បច្ចនុភូតំ… ភគិនិមរណំ បច្ចនុភូតំ… បុត្តមរណំ បច្ចនុភូតំ… ធីតុមរណំ បច្ចនុភូតំ… ញាតិព្យសនំ បច្ចនុភូតំ… ភោគព្យសនំ បច្ចនុភូតំ. ទីឃរត្តំ វោ, ភិក្ខវេ, រោគព្យសនំ បច្ចនុភូតំ, តេសំ វោ រោគព្យសនំ បច្ចនុភោន្តានំ អមនាបសម្បយោគា មនាបវិប្បយោគា កន្ទន្តានំ រោទន្តានំ អស្សុ បស្សន្នំ បគ្ឃរិតំ, ន ត្វេវ ចតូសុ មហាសមុទ្ទេសុ ឧទកំ. តំ កិស្ស ហេតុ? អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ …បេ… យាវញ្ចិទំ, ភិក្ខវេ, អលមេវ សព្ពសង្ខារេសុ និព្ពិន្ទិតុំ, អលំ វិរជ្ជិតុំ, អលំ វិមុច្ចិតុ’’ន្តិ. តតិយំ.

៤. ខីរសុត្តំ

១២៧. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ. បុព្ពា កោដិ ន បញ្ញាយតិ អវិជ្ជានីវរណានំ សត្តានំ តណ្ហាសំយោជនានំ សន្ធាវតំ សំសរតំ. តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, កតមំ នុ ខោ ពហុតរំ, យំ វា វោ ឥមិនា ទីឃេន អទ្ធុនា សន្ធាវតំ សំសរតំ មាតុថញ្ញំ បីតំ, យំ វា ចតូសុ មហាសមុទ្ទេសុ ឧទក’’ន្តិ? ‘‘យថា ខោ មយំ, ភន្តេ, ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាម, ឯតទេវ, ភន្តេ, ពហុតរំ យំ នោ ឥមិនា ទីឃេន អទ្ធុនា សន្ធាវតំ សំសរតំ មាតុថញ្ញំ បីតំ, ន ត្វេវ ចតូសុ មហាសមុទ្ទេសុ ឧទក’’ន្តិ.

‘‘សាធុ សាធុ, ភិក្ខវេ, សាធុ ខោ មេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯវំ ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាថ. ឯតទេវ, ភិក្ខវេ, ពហុតរំ យំ វោ ឥមិនា ទីឃេន អទ្ធុនា សន្ធាវតំ សំសរតំ មាតុថញ្ញំ បីតំ, ន ត្វេវ ចតូសុ មហាសមុទ្ទេសុ ឧទកំ. តំ កិស្ស ហេតុ? អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ…បេ… អលំ វិមុច្ចិតុ’’ន្តិ. ចតុត្ថំ.

៥. បព្ពតសុត្តំ

១២៨. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… អារាមេ. អថ ខោ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ ភិក្ខុ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កីវទីឃោ នុ ខោ, ភន្តេ, កប្បោ’’តិ? ‘‘ទីឃោ ខោ, ភិក្ខុ, កប្បោ. សោ ន សុករោ សង្ខាតុំ ឯត្តកានិ វស្សានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ វស្សសតានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ វស្សសហស្សានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ វស្សសតសហស្សានិ ឥតិ វា’’តិ.

‘‘សក្កា បន, ភន្តេ, ឧបមំ កាតុ’’ន្តិ? ‘‘សក្កា, ភិក្ខូ’’តិ ភគវា អវោច. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខុ, មហាសេលោ បព្ពតោ យោជនំ អាយាមេន យោជនំ វិត្ថារេន យោជនំ ឧព្ពេធេន អច្ឆិន្នោ អសុសិរោ ឯកគ្ឃនោ. តមេនំ បុរិសោ វស្សសតស្ស វស្សសតស្ស អច្ចយេន កាសិកេន វត្ថេន សកិំ សកិំ បរិមជ្ជេយ្យ. ខិប្បតរំ ខោ សោ, ភិក្ខុ, មហាសេលោ បព្ពតោ ឥមិនា ឧបក្កមេន បរិក្ខយំ បរិយាទានំ គច្ឆេយ្យ, ន ត្វេវ កប្បោ. ឯវំ ទីឃោ, ភិក្ខុ, កប្បោ. ឯវំ ទីឃានំ ខោ, ភិក្ខុ, កប្បានំ នេកោ កប្បោ សំសិតោ, នេកំ កប្បសតំ សំសិតំ, នេកំ កប្បសហស្សំ សំសិតំ, នេកំ កប្បសតសហស្សំ សំសិតំ. តំ កិស្ស ហេតុ? អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខុ, សំសារោ. បុព្ពា កោដិ…បេ… យាវញ្ចិទំ, ភិក្ខុ, អលមេវ សព្ពសង្ខារេសុ និព្ពិន្ទិតុំ, អលំ វិរជ្ជិតុំ, អលំ វិមុច្ចិតុ’’ន្តិ. បញ្ចមំ.

៦. សាសបសុត្តំ

១២៩. សាវត្ថិយំ វិហរតិ. អថ ខោ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ យេន ភគវា…បេ… ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ ភិក្ខុ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កីវទីឃោ, នុ ខោ, ភន្តេ, កប្បោ’’តិ? ‘‘ទីឃោ ខោ, ភិក្ខុ, កប្បោ. សោ ន សុករោ សង្ខាតុំ ឯត្តកានិ វស្សានិ ឥតិ វា…បេ… ឯត្តកានិ វស្សសតសហស្សានិ ឥតិ វា’’តិ.

‘‘សក្កា បន, ភន្តេ, ឧបមំ កាតុ’’ន្តិ? ‘‘សក្កា, ភិក្ខូ’’តិ ភគវា អវោច. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខុ, អាយសំ នគរំ យោជនំ អាយាមេន យោជនំ វិត្ថារេន យោជនំ ឧព្ពេធេន, បុណ្ណំ សាសបានំ គុឡិកាពទ្ធំ [ចូឡិកាពទ្ធំ (សី. បី.)]. តតោ បុរិសោ វស្សសតស្ស វស្សសតស្ស អច្ចយេន ឯកមេកំ សាសបំ ឧទ្ធរេយ្យ. ខិប្បតរំ ខោ សោ, ភិក្ខុ មហាសាសបរាសិ ឥមិនា ឧបក្កមេន បរិក្ខយំ បរិយាទានំ គច្ឆេយ្យ, ន ត្វេវ កប្បោ. ឯវំ ទីឃោ ខោ, ភិក្ខុ, កប្បោ. ឯវំ ទីឃានំ ខោ, ភិក្ខុ, កប្បានំ នេកោ កប្បោ សំសិតោ, នេកំ កប្បសតំ សំសិតំ, នេកំ កប្បសហស្សំ សំសិតំ, នេកំ កប្បសតសហស្សំ សំសិតំ. តំ កិស្ស ហេតុ? អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខុ, សំសារោ …បេ… អលំ វិមុច្ចិតុ’’ន្តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. សាវកសុត្តំ

១៣០. សាវត្ថិយំ វិហរតិ. អថ ខោ សម្ពហុលា ភិក្ខូ យេន ភគវា…បេ… ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘កីវពហុកា នុ ខោ, ភន្តេ, កប្បា អព្ភតីតា អតិក្កន្តា’’តិ? ‘‘ពហុកា ខោ, ភិក្ខវេ, កប្បា អព្ភតីតា អតិក្កន្តា. តេ ន សុករា សង្ខាតុំ – ‘ឯត្តកា កប្បា ឥតិ វា, ឯត្តកានិ កប្បសតានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ កប្បសហស្សានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ កប្បសតសហស្សានិ ឥតិ វា’’’តិ.

‘‘សក្កា បន, ភន្តេ, ឧបមំ កាតុ’’ន្តិ? ‘‘សក្កា, ភិក្ខវេ’’តិ ភគវា អវោច. ‘‘ឥធស្សុ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ សាវកា វស្សសតាយុកា វស្សសតជីវិនោ. តេ ទិវសេ ទិវសេ កប្បសតសហស្សំ កប្បសតសហស្សំ អនុស្សរេយ្យុំ. អននុស្សរិតាវ ភិក្ខវេ, តេហិ កប្បា អស្សុ, អថ ខោ តេ ចត្តារោ សាវកា វស្សសតាយុកា វស្សសតជីវិនោ វស្សសតស្ស អច្ចយេន កាលំ ករេយ្យុំ. ឯវំ ពហុកា ខោ, ភិក្ខវេ, កប្បា អព្ភតីតា អតិក្កន្តា. តេ ន សុករា សង្ខាតុំ – ‘ឯត្តកា កប្បា ឥតិ វា, ឯត្តកានិ កប្បសតានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ កប្បសហស្សានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ កប្បសតសហស្សានិ ឥតិ វា’តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ…បេ… អលំ វិមុច្ចិតុ’’ន្តិ. សត្តមំ.

៨. គង្គាសុត្តំ

១៣១. រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ. អថ ខោ អញ្ញតរោ ព្រាហ្មណោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កីវពហុកា នុ ខោ, ភោ គោតម, កប្បា អព្ភតីតា អតិក្កន្តា’’តិ? ‘‘ពហុកា ខោ, ព្រាហ្មណ, កប្បា អព្ភតីតា អតិក្កន្តា. តេ ន សុករា សង្ខាតុំ – ‘ឯត្តកា កប្បា ឥតិ វា, ឯត្តកានិ កប្បសតានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ កប្បសហស្សានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ កប្បសតសហស្សានិ ឥតិ វា’’’តិ.

‘‘សក្កា បន, ភោ គោតម, ឧបមំ កាតុ’’ន្តិ? ‘‘សក្កា, ព្រាហ្មណា’’តិ ភគវា អវោច. ‘‘សេយ្យថាបិ, ព្រាហ្មណ, យតោ ចាយំ គង្គា នទី បភវតិ យត្ថ ច មហាសមុទ្ទំ អប្បេតិ, យា ឯតស្មិំ អន្តរេ វាលិកា សា ន សុករា សង្ខាតុំ – ‘ឯត្តកា វាលិកា ឥតិ វា, ឯត្តកានិ វាលិកសតានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ វាលិកសហស្សានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ វាលិកសតសហស្សានិ ឥតិ វា’តិ. តតោ ពហុតរា ខោ, ព្រាហ្មណ, កប្បា អព្ភតីតា អតិក្កន្តា. តេ ន សុករា សង្ខាតុំ – ‘ឯត្តកា កប្បា ឥតិ វា, ឯត្តកានិ កប្បសតានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ កប្បសហស្សានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ កប្បសតសហស្សានិ ឥតិ វា’តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? អនមតគ្គោយំ, ព្រាហ្មណ, សំសារោ. បុព្ពា កោដិ ន បញ្ញាយតិ អវិជ្ជានីវរណានំ សត្តានំ តណ្ហាសំយោជនានំ សន្ធាវតំ សំសរតំ. ឯវំ ទីឃរត្តំ ខោ, ព្រាហ្មណ, ទុក្ខំ បច្ចនុភូតំ តិព្ពំ បច្ចនុភូតំ ព្យសនំ បច្ចនុភូតំ, កដសី វឌ្ឍិតា. យាវញ្ចិទំ, ព្រាហ្មណ, អលមេវ សព្ពសង្ខារេសុ និព្ពិន្ទិតុំ, អលំ វិរជ្ជិតុំ, អលំ វិមុច្ចិតុ’’ន្តិ.

ឯវំ វុត្តេ, សោ ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម, អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម…បេ… ឧបាសកំ មំ ភវំ គោតមោ ធារេតុ អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតំ សរណំ គត’’ន្តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ទណ្ឌសុត្តំ

១៣២. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ. បុព្ពា កោដិ ន បញ្ញាយតិ អវិជ្ជានីវរណានំ សត្តានំ តណ្ហាសំយោជនានំ សន្ធាវតំ សំសរតំ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ទណ្ឌោ ឧបរិវេហាសំ ខិត្តោ សកិម្បិ មូលេន និបតតិ, សកិម្បិ មជ្ឈេន និបតតិ, សកិម្បិ អន្តេន និបតតិ; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អវិជ្ជានីវរណា សត្តា តណ្ហាសំយោជនា សន្ធាវន្តា សំសរន្តា សកិម្បិ អស្មា លោកា បរំ លោកំ គច្ឆន្តិ, សកិម្បិ បរស្មា លោកា ឥមំ លោកំ អាគច្ឆន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ…បេ… អលំ វិមុច្ចិតុ’’ន្តិ. នវមំ.

១០. បុគ្គលសុត្តំ

១៣៣. ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ…បេ… ឯកបុគ្គលស្ស, ភិក្ខវេ, កប្បំ សន្ធាវតោ សំសរតោ សិយា ឯវំ មហា អដ្ឋិកង្កលោ អដ្ឋិបុញ្ជោ អដ្ឋិរាសិ យថាយំ វេបុល្លោ បព្ពតោ, សចេ សំហារកោ អស្ស, សម្ភតញ្ច ន វិនស្សេយ្យ. តំ កិស្ស ហេតុ? អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ…បេ… អលំ វិមុច្ចិតុ’’ន្តិ.

ឥទមវោច ភគវា. ឥទំ វត្វាន សុគតោ អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –

‘‘ឯកស្សេកេន កប្បេន, បុគ្គលស្សដ្ឋិសញ្ចយោ;

សិយា បព្ពតសមោ រាសិ, ឥតិ វុត្តំ មហេសិនា.

‘‘សោ ខោ បនាយំ អក្ខាតោ, វេបុល្លោ បព្ពតោ មហា;

ឧត្តរោ គិជ្ឈកូដស្ស, មគធានំ គិរិព្ពជេ.

‘‘យតោ ច អរិយសច្ចានិ, សម្មប្បញ្ញាយ បស្សតិ;

ទុក្ខំ ទុក្ខសមុប្បាទំ, ទុក្ខស្ស ច អតិក្កមំ;

អរិយំ ចដ្ឋង្គិកំ មគ្គំ, ទុក្ខូបសមគាមិនំ.

‘‘ស សត្តក្ខត្តុំបរមំ, សន្ធាវិត្វាន បុគ្គលោ;

ទុក្ខស្សន្តករោ ហោតិ, សព្ពសំយោជនក្ខយា’’តិ. ទសមំ;

បឋមោ វគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

តិណកដ្ឋញ្ច បថវី, អស្សុ ខីរញ្ច បព្ពតំ;

សាសបា សាវកា គង្គា, ទណ្ឌោ ច បុគ្គលេន ចាតិ.