៤. លោកសុត្តំ

៤៤. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘លោកស្ស, ភិក្ខវេ, សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, លោកស្ស សមុទយោ? ចក្ខុញ្ច បដិច្ច រូបេ ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុវិញ្ញាណំ. តិណ្ណំ សង្គតិ ផស្សោ. ផស្សបច្ចយា វេទនា; វេទនាបច្ចយា តណ្ហា; តណ្ហាបច្ចយា ឧបាទានំ; ឧបាទានបច្ចយា ភវោ; ភវបច្ចយា ជាតិ; ជាតិបច្ចយា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា សម្ភវន្តិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, លោកស្ស សមុទយោ.

‘‘សោតញ្ច បដិច្ច សទ្ទេ ច…បេ… ឃានញ្ច បដិច្ច គន្ធេ ច… ជិវ្ហញ្ច បដិច្ច រសេ ច… កាយញ្ច បដិច្ច ផោដ្ឋព្ពេ ច… មនញ្ច បដិច្ច ធម្មេ ច ឧប្បជ្ជតិ មនោវិញ្ញាណំ. តិណ្ណំ សង្គតិ ផស្សោ. ផស្សបច្ចយា វេទនា…បេ… ជាតិបច្ចយា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា សម្ភវន្តិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, លោកស្ស សមុទយោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, លោកស្ស អត្ថង្គមោ? ចក្ខុញ្ច បដិច្ច រូបេ ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុវិញ្ញាណំ. តិណ្ណំ សង្គតិ ផស្សោ. ផស្សបច្ចយា វេទនា; វេទនាបច្ចយា តណ្ហា. តស្សាយេវ តណ្ហាយ អសេសវិរាគនិរោធា ឧបាទាននិរោធោ; ឧបាទាននិរោធា ភវនិរោធោ…បេ… ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស និរោធោ ហោតិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, លោកស្ស អត្ថង្គមោ.

‘‘សោតញ្ច បដិច្ច សទ្ទេ ច…បេ… ឃានញ្ច បដិច្ច គន្ធេ ច… ជិវ្ហញ្ច បដិច្ច រសេ ច… កាយញ្ច បដិច្ច ផោដ្ឋព្ពេ ច… មនញ្ច បដិច្ច ធម្មេ ច ឧប្បជ្ជតិ មនោវិញ្ញាណំ. តិណ្ណំ សង្គតិ ផស្សោ. ផស្សបច្ចយា វេទនា; វេទនាបច្ចយា តណ្ហា. តស្សាយេវ តណ្ហាយ អសេសវិរាគនិរោធា ឧបាទាននិរោធោ; ឧបាទាននិរោធា ភវនិរោធោ…បេ… ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស និរោធោ ហោតិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, លោកស្ស អត្ថង្គមោ’’តិ. ចតុត្ថំ.