៣. ឧបនិសសុត្តំ

២៣. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ជានតោ អហំ, ភិក្ខវេ, បស្សតោ អាសវានំ ខយំ វទាមិ, នោ អជានតោ នោ អបស្សតោ. កិញ្ច, ភិក្ខវេ, ជានតោ កិំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ? ឥតិ រូបំ ឥតិ រូបស្ស សមុទយោ ឥតិ រូបស្ស អត្ថង្គមោ, ឥតិ វេទនា…បេ… ឥតិ សញ្ញា… ឥតិ សង្ខារា… ឥតិ វិញ្ញាណំ ឥតិ វិញ្ញាណស្ស សមុទយោ ឥតិ វិញ្ញាណស្ស អត្ថង្គមោតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ជានតោ ឯវំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ’’.

‘‘យម្បិស្ស តំ, ភិក្ខវេ, ខយស្មិំ ខយេញ្ញាណំ, តម្បិ សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ. កា ច, ភិក្ខវេ, ខយេញាណស្ស ឧបនិសា? ‘វិមុត្តី’តិស្ស វចនីយំ. វិមុត្តិម្បាហំ [វិមុត្តិម្បហំ (សី. ស្យា. កំ.)], ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ. កា ច, ភិក្ខវេ, វិមុត្តិយា ឧបនិសា? ‘វិរាគោ’តិស្ស វចនីយំ. វិរាគម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ. កា ច, ភិក្ខវេ, វិរាគស្ស ឧបនិសា? ‘និព្ពិទា’តិស្ស វចនីយំ. និព្ពិទម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ. កា ច, ភិក្ខវេ, និព្ពិទាយ ឧបនិសា? ‘យថាភូតញាណទស្សន’ន្តិស្ស វចនីយំ. យថាភូតញាណទស្សនម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ. កា ច, ភិក្ខវេ, យថាភូតញាណទស្សនស្ស ឧបនិសា? ‘សមាធី’តិស្ស វចនីយំ. សមាធិម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ.

‘‘កា ច, ភិក្ខវេ, សមាធិស្ស ឧបនិសា? ‘សុខ’ន្តិស្ស វចនីយំ. សុខម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ. កា ច, ភិក្ខវេ, សុខស្ស ឧបនិសា? ‘បស្សទ្ធី’តិស្ស វចនីយំ. បស្សទ្ធិម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ. កា ច, ភិក្ខវេ, បស្សទ្ធិយា ឧបនិសា? ‘បីតី’តិស្ស វចនីយំ. បីតិម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ. កា ច, ភិក្ខវេ, បីតិយា ឧបនិសា? ‘បាមោជ្ជ’ន្តិស្ស វចនីយំ. បាមោជ្ជម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ. កា ច, ភិក្ខវេ, បាមោជ្ជស្ស ឧបនិសា? ‘សទ្ធា’តិស្ស វចនីយំ. សទ្ធម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ.

‘‘កា ច, ភិក្ខវេ, សទ្ធាយ ឧបនិសា? ‘ទុក្ខ’ន្តិស្ស វចនីយំ. ទុក្ខម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ. កា ច, ភិក្ខវេ, ទុក្ខស្ស ឧបនិសា? ‘ជាតី’តិស្ស វចនីយំ. ជាតិម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ. កា ច, ភិក្ខវេ, ជាតិយា ឧបនិសា? ‘ភវោ’តិស្ស វចនីយំ. ភវម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ. កា ច, ភិក្ខវេ, ភវស្ស ឧបនិសា? ‘ឧបាទាន’ន្តិស្ស វចនីយំ. ឧបាទានម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ. កា ច, ភិក្ខវេ, ឧបាទានស្ស ឧបនិសា? ‘តណ្ហា’តិស្ស វចនីយំ. តណ្ហម្បាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសំ វទាមិ, នោ អនុបនិសំ.

‘‘កា ច, ភិក្ខវេ, តណ្ហាយ ឧបនិសា? ‘វេទនា’តិស្ស វចនីយំ…បេ… ‘ផស្សោ’តិស្ស វចនីយំ… ‘សឡាយតន’ន្តិស្ស វចនីយំ… ‘នាមរូប’ន្តិស្ស វចនីយំ… ‘វិញ្ញាណ’ន្តិស្ស វចនីយំ… ‘សង្ខារា’តិស្ស វចនីយំ. សង្ខារេបាហំ, ភិក្ខវេ, សឧបនិសេ វទាមិ, នោ អនុបនិសេ. កា ច, ភិក្ខវេ, សង្ខារានំ ឧបនិសា? ‘អវិជ្ជា’តិស្ស វចនីយំ.

‘‘ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, អវិជ្ជូបនិសា សង្ខារា, សង្ខារូបនិសំ វិញ្ញាណំ, វិញ្ញាណូបនិសំ នាមរូបំ, នាមរូបូបនិសំ សឡាយតនំ, សឡាយតនូបនិសោ ផស្សោ, ផស្សូបនិសា វេទនា, វេទនូបនិសា តណ្ហា, តណ្ហូបនិសំ ឧបាទានំ, ឧបាទានូបនិសោ ភវោ, ភវូបនិសា ជាតិ, ជាតូបនិសំ ទុក្ខំ, ទុក្ខូបនិសា សទ្ធា, សទ្ធូបនិសំ បាមោជ្ជំ, បាមោជ្ជូបនិសា បីតិ, បីតូបនិសា បស្សទ្ធិ, បស្សទ្ធូបនិសំ សុខំ, សុខូបនិសោ សមាធិ, សមាធូបនិសំ យថាភូតញាណទស្សនំ, យថាភូតញាណទស្សនូបនិសា និព្ពិទា, និព្ពិទូបនិសោ វិរាគោ, វិរាគូបនិសា វិមុត្តិ, វិមុត្តូបនិសំ ខយេញាណំ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ឧបរិបព្ពតេ ថុល្លផុសិតកេ ទេវេ វស្សន្តេ តំ ឧទកំ យថានិន្នំ បវត្តមានំ បព្ពតកន្ទរបទរសាខា បរិបូរេតិ. បព្ពតកន្ទរបទរសាខាបរិបូរា កុសោព្ភេ [កុស្សុព្ភេ (សី. ស្យា. កំ.), កុសុព្ភេ (បី.) ណ្វាទិ ១២៩ សុត្តំ ឱលោកេតព្ពំ] បរិបូរេន្តិ. កុសោព្ភា បរិបូរា មហាសោព្ភេ បរិបូរេន្តិ. មហាសោព្ភា បរិបូរា កុន្នទិយោ បរិបូរេន្តិ. កុន្នទិយោ បរិបូរា មហានទិយោ បរិបូរេន្តិ. មហានទិយោ បរិបូរា មហាសមុទ្ទំ បរិបូរេន្តិ.

‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អវិជ្ជូបនិសា សង្ខារា, សង្ខារូបនិសំ វិញ្ញាណំ, វិញ្ញាណូបនិសំ នាមរូបំ, នាមរូបូបនិសំ សឡាយតនំ, សឡាយតនូបនិសោ ផស្សោ, ផស្សូបនិសា វេទនា, វេទនូបនិសា តណ្ហា, តណ្ហូបនិសំ ឧបាទានំ, ឧបាទានូបនិសោ ភវោ, ភវូបនិសា ជាតិ, ជាតូបនិសំ ទុក្ខំ, ទុក្ខូបនិសា សទ្ធា, សទ្ធូបនិសំ បាមោជ្ជំ, បាមោជ្ជូបនិសា បីតិ, បីតូបនិសា បស្សទ្ធិ, បស្សទ្ធូបនិសំ សុខំ, សុខូបនិសោ សមាធិ, សមាធូបនិសំ យថាភូតញាណទស្សនំ, យថាភូតញាណទស្សនូបនិសា និព្ពិទា, និព្ពិទូបនិសោ វិរាគោ, វិរាគូបនិសា វិមុត្តិ, វិមុត្តូបនិសំ ខយេញាណ’’ន្តិ. តតិយំ.