៩. ពាលបណ្ឌិតសុត្តំ

១៩. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘អវិជ្ជានីវរណស្ស, ភិក្ខវេ, ពាលស្ស តណ្ហាយ សម្បយុត្តស្ស ឯវមយំ កាយោ សមុទាគតោ. ឥតិ អយញ្ចេវ កាយោ ពហិទ្ធា ច នាមរូបំ, ឥត្ថេតំ ទ្វយំ, ទ្វយំ បដិច្ច ផស្សោ សឡេវាយតនានិ [សឡាយតនានិ (ក.)], យេហិ ផុដ្ឋោ ពាលោ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទយតិ ឯតេសំ វា អញ្ញតរេន’’.

‘‘អវិជ្ជានីវរណស្ស, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតស្ស តណ្ហាយ សម្បយុត្តស្ស ឯវមយំ កាយោ សមុទាគតោ. ឥតិ អយញ្ចេវ កាយោ ពហិទ្ធា ច នាមរូបំ, ឥត្ថេតំ ទ្វយំ, ទ្វយំ បដិច្ច ផស្សោ សឡេវាយតនានិ, យេហិ ផុដ្ឋោ បណ្ឌិតោ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទយតិ ឯតេសំ វា អញ្ញតរេន’’.

‘‘តត្រ, ភិក្ខវេ, កោ វិសេសោ កោ អធិប្បយាសោ [អធិប្បាយោ (សី. បី. ក.), អធិប្បាយសោ (ស្យា. កំ.) អធិ + ប + យសុ + ណ + សី = អធិប្បយាសោ] កិំ នានាករណំ បណ្ឌិតស្ស ពាលេនា’’តិ? ‘‘ភគវំមូលកា នោ, ភន្តេ, ធម្មា, ភគវំនេត្តិកា, ភគវំបដិសរណា. សាធុ វត, ភន្តេ, ភគវន្តំយេវ បដិភាតុ ឯតស្ស ភាសិតស្ស អត្ថោ. ភគវតោ សុត្វា ភិក្ខូ ធារេស្សន្តី’’តិ.

‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ, ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘យាយ ច, ភិក្ខវេ, អវិជ្ជាយ និវុតស្ស ពាលស្ស យាយ ច តណ្ហាយ សម្បយុត្តស្ស អយំ កាយោ សមុទាគតោ, សា ចេវ អវិជ្ជា ពាលស្ស អប្បហីនា សា ច តណ្ហា អបរិក្ខីណា. តំ កិស្ស ហេតុ? ន, ភិក្ខវេ, ពាលោ អចរិ ព្រហ្មចរិយំ សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ. តស្មា ពាលោ កាយស្ស ភេទា កាយូបគោ ហោតិ, សោ កាយូបគោ សមានោ ន បរិមុច្ចតិ ជាតិយា ជរាមរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ. ន បរិមុច្ចតិ ទុក្ខស្មាតិ វទាមិ.

‘‘យាយ ច, ភិក្ខវេ, អវិជ្ជាយ និវុតស្ស បណ្ឌិតស្ស យាយ ច តណ្ហាយ សម្បយុត្តស្ស អយំ កាយោ សមុទាគតោ, សា ចេវ អវិជ្ជា បណ្ឌិតស្ស បហីនា, សា ច តណ្ហា បរិក្ខីណា. តំ កិស្ស ហេតុ? អចរិ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតោ ព្រហ្មចរិយំ សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ. តស្មា បណ្ឌិតោ កាយស្ស ភេទា ន កាយូបគោ ហោតិ. សោ អកាយូបគោ សមានោ បរិមុច្ចតិ ជាតិយា ជរាមរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ. បរិមុច្ចតិ ទុក្ខស្មាតិ វទាមិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, វិសេសោ, អយំ អធិប្បយាសោ, ឥទំ នានាករណំ បណ្ឌិតស្ស ពាលេន យទិទំ ព្រហ្មចរិយវាសោ’’តិ. នវមំ.