២. ទុតិយវគ្គោ

១. បាសាណសុត្តំ

១៤៧. ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា រត្តន្ធការតិមិសាយំ អព្ភោកាសេ និសិន្នោ ហោតិ, ទេវោ ច ឯកមេកំ ផុសាយតិ. អថ ខោ មារោ បាបិមា ភគវតោ ភយំ ឆម្ភិតត្តំ លោមហំសំ ឧប្បាទេតុកាមោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ អវិទូរេ មហន្តេ បាសាណេ បទាលេសិ.

អថ ខោ ភគវា ‘‘មារោ អយំ បាបិមា’’ ឥតិ វិទិត្វា មារំ បាបិមន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

‘‘សចេបិ កេវលំ សព្ពំ, គិជ្ឈកូដំ ចលេស្សសិ [គឡេយ្យសិ (ស្យា. កំ.), ចលេយ្យាសិ (ក.)];

នេវ សម្មាវិមុត្តានំ, ពុទ្ធានំ អត្ថិ ឥញ្ជិត’’ន្តិ.

អថ ខោ មារោ បាបិមា ‘‘ជានាតិ មំ ភគវា, ជានាតិ មំ សុគតោ’’តិ ទុក្ខី ទុម្មនោ តត្ថេវន្តរធាយីតិ.

២. កិន្នុសីហសុត្តំ

១៤៨. ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា មហតិយា បរិសាយ បរិវុតោ ធម្មំ ទេសេតិ.

អថ ខោ មារស្ស បាបិមតោ ឯតទហោសិ – ‘‘អយំ ខោ សមណោ គោតមោ មហតិយា បរិសាយ បរិវុតោ ធម្មំ ទេសេតិ. យំនូនាហំ យេន សមណោ គោតមោ តេនុបសង្កមេយ្យំ វិចក្ខុកម្មាយា’’តិ. អថ ខោ មារោ បាបិមា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

‘‘កិន្នុ សីហោវ នទសិ, បរិសាយំ វិសារទោ;

បដិមល្លោ ហិ តេ អត្ថិ, វិជិតាវី នុ មញ្ញសី’’តិ.

‘‘នទន្តិ វេ មហាវីរា, បរិសាសុ វិសារទា;

តថាគតា ពលប្បត្តា, តិណ្ណា លោកេ វិសត្តិក’’ន្តិ.

អថ ខោ មារោ បាបិមា ‘‘ជានាតិ មំ ភគវា, ជានាតិ មំ សុគតោ’’តិ ទុក្ខី ទុម្មនោ តត្ថេវន្តរធាយីតិ.

៣. សកលិកសុត្តំ

១៤៩. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ មទ្ទកុច្ឆិស្មិំ មិគទាយេ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវតោ បាទោ សកលិកាយ ខតោ ហោតិ, ភុសា សុទំ ភគវតោ វេទនា វត្តន្តិ សារីរិកា ទុក្ខា តិព្ពា ខរា កដុកា អសាតា អមនាបា. តា សុទំ ភគវា សតោ សម្បជានោ អធិវាសេតិ អវិហញ្ញមានោ. អថ ខោ ភគវា ចតុគ្គុណំ សង្ឃាដិំ បញ្ញបេត្វា ទក្ខិណេន បស្សេន សីហសេយ្យំ កប្បេសិ បាទេ បាទំ អច្ចាធាយ សតោ សម្បជានោ. អថ ខោ មារោ បាបិមា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

‘‘មន្ទិយា នុ ខោ សេសិ ឧទាហុ កាវេយ្យមត្តោ,

អត្ថា នុ តេ សម្បចុរា ន សន្តិ;

ឯកោ វិវិត្តេ សយនាសនម្ហិ,

និទ្ទាមុខោ កិមិទំ សោប្បសេ វា’’តិ.

‘‘ន មន្ទិយា សយាមិ នាបិ កាវេយ្យមត្តោ,

អត្ថំ សមេច្ចាហមបេតសោកោ;

ឯកោ វិវិត្តេ សយនាសនម្ហិ,

សយាមហំ សព្ពភូតានុកម្បី.

‘‘យេសម្បិ សល្លំ ឧរសិ បវិដ្ឋំ,

មុហុំ មុហុំ ហទយំ វេធមានំ;

តេបីធ សោប្បំ លភរេ សសល្លា,

តស្មា អហំ ន សុបេ វីតសល្លោ.

‘‘ជគ្គំ ន សង្កេ នបិ ភេមិ សោត្តុំ,

រត្តិន្ទិវា នានុតបន្តិ មាមំ;

ហានិំ ន បស្សាមិ កុហិញ្ចិ លោកេ,

តស្មា សុបេ សព្ពភូតានុកម្បី’’តិ.

អថ ខោ មារោ បាបិមា ‘‘ជានាតិ មំ ភគវា, ជានាតិ មំ សុគតោ’’តិ ទុក្ខី ទុម្មនោ តត្ថេវន្តរធាយីតិ.

៤. បតិរូបសុត្តំ

១៥០. ឯកំ សមយំ ភគវា កោសលេសុ វិហរតិ ឯកសាលាយំ ព្រាហ្មណគាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា មហតិយា គិហិបរិសាយ បរិវុតោ ធម្មំ ទេសេតិ.

អថ ខោ មារស្ស បាបិមតោ ឯតទហោសិ – ‘‘អយំ ខោ សមណោ គោតមោ មហតិយា គិហិបរិសាយ បរិវុតោ ធម្មំ ទេសេតិ. យំនូនាហំ យេន សមណោ គោតមោ តេនុបសង្កមេយ្យំ វិចក្ខុកម្មាយា’’តិ. អថ ខោ មារោ បាបិមា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

‘‘នេតំ តវ បតិរូបំ, យទញ្ញមនុសាសសិ;

អនុរោធវិរោធេសុ, មា សជ្ជិត្ថោ តទាចរ’’ន្តិ.

‘‘ហិតានុកម្បី សម្ពុទ្ធោ, យទញ្ញមនុសាសតិ;

អនុរោធវិរោធេហិ, វិប្បមុត្តោ តថាគតោ’’តិ.

អថ ខោ មារោ បាបិមា ‘‘ជានាតិ មំ ភគវា, ជានាតិ មំ សុគតោ’’តិ ទុក្ខី ទុម្មនោ តត្ថេវន្តរធាយីតិ.

៥. មានសសុត្តំ

១៥១. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. អថ ខោ មារោ បាបិមា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

‘‘អន្តលិក្ខចរោ បាសោ, យ្វាយំ ចរតិ មានសោ;

តេន តំ ពាធយិស្សាមិ, ន មេ សមណ មោក្ខសី’’តិ.

‘‘រូបា សទ្ទា រសា គន្ធា, ផោដ្ឋព្ពា ច មនោរមា;

ឯត្ថ មេ វិគតោ ឆន្ទោ, និហតោ ត្វមសិ អន្តកា’’តិ.

អថ ខោ មារោ បាបិមា ‘‘ជានាតិ មំ ភគវា, ជានាតិ មំ សុគតោ’’តិ ទុក្ខី ទុម្មនោ តត្ថេវន្តរធាយីតិ.

៦. បត្តសុត្តំ

១៥២. សាវត្ថិនិទានំ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ ឧបាទាយ ភិក្ខូនំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេតិ សមាទបេតិ [សមាទាបេតិ (?)] សមុត្តេជេតិ សម្បហំសេតិ. តេ ច ភិក្ខូ អដ្ឋិំ កត្វា [អដ្ឋិកត្វា (សី. ស្យា. កំ. បី.)] មនសិ កត្វា សព្ពចេតសា [សព្ពចេតសោ (សី. ស្យា. កំ. បី.), សព្ពំ ចេតសា (ក.)] សមន្នាហរិត្វា ឱហិតសោតា ធម្មំ សុណន្តិ.

អថ ខោ មារស្ស បាបិមតោ ឯតទហោសិ – ‘‘អយំ ខោ សមណោ គោតមោ បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ ឧបាទាយ ភិក្ខូនំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេតិ សមាទបេតិ សមុត្តេជេតិ សម្បហំសេតិ. តេ ច ភិក្ខូ អដ្ឋិំ កត្វា មនសិ កត្វា សព្ពចេតសា សមន្នាហរិត្វា ឱហិតសោតា ធម្មំ សុណន្តិ. យំនូនាហំ យេន សមណោ គោតមោ តេនុបសង្កមេយ្យំ វិចក្ខុកម្មាយា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា បត្តា អព្ភោកាសេ និក្ខិត្តា ហោន្តិ. អថ ខោ មារោ បាបិមា ពលីពទ្ទវណ្ណំ អភិនិម្មិនិត្វា យេន តេ បត្តា តេនុបសង្កមិ. អថ ខោ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘ភិក្ខុ, ភិក្ខុ, ឯសោ ពលីពទ្ទោ បត្តេ ភិន្ទេយ្យា’’តិ. ឯវំ វុត្តេ ភគវា តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘ន សោ, ភិក្ខុ, ពលីពទ្ទោ. មារោ ឯសោ បាបិមា តុម្ហាកំ វិចក្ខុកម្មាយ អាគតោ’’តិ. អថ ខោ ភគវា ‘‘មារោ អយំ បាបិមា’’ ឥតិ វិទិត្វា មារំ បាបិមន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

‘‘រូបំ វេទយិតំ សញ្ញា, វិញ្ញាណំ យញ្ច សង្ខតំ;

នេសោហមស្មិ នេតំ មេ, ឯវំ តត្ថ វិរជ្ជតិ.

‘‘ឯវំ វិរត្តំ ខេមត្តំ, សព្ពសំយោជនាតិគំ;

អន្វេសំ សព្ពដ្ឋានេសុ, មារសេនាបិ នាជ្ឈគា’’តិ.

អថ ខោ មារោ បាបិមា…បេ… តត្ថេវន្តរធាយីតិ.

៧. ឆផស្សាយតនសុត្តំ

១៥៣. ឯកំ សមយំ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា ឆន្នំ ផស្សាយតនានំ ឧបាទាយ ភិក្ខូនំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេតិ សមាទបេតិ សមុត្តេជេតិ សម្បហំសេតិ. តេ ច ភិក្ខូ អដ្ឋិំ កត្វា មនសិ កត្វា សព្ពចេតសា សមន្នាហរិត្វា ឱហិតសោតា ធម្មំ សុណន្តិ.

អថ ខោ មារស្ស បាបិមតោ ឯតទហោសិ – ‘‘អយំ ខោ សមណោ គោតមោ ឆន្នំ ផស្សាយតនានំ ឧបាទាយ ភិក្ខូនំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេតិ សមាទបេតិ សមុត្តេជេតិ សប្បហំសេតិ. តេ ច ភិក្ខូ អដ្ឋិំ កត្វា មនសិ កត្វា សព្ពចេតសា សមន្នាហរិត្វា ឱហិតសោតា ធម្មំ សុណន្តិ. យំនូនាហំ យេន សមណោ គោតមោ តេនុបសង្កមេយ្យំ វិចក្ខុកម្មាយា’’តិ. អថ ខោ មារោ បាបិមា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ អវិទូរេ មហន្តំ ភយភេរវំ សទ្ទមកាសិ, អបិស្សុទំ បថវី មញ្ញេ ឧន្ទ្រីយតិ [ឧទ្រីយតិ (សី. ស្យា. កំ. បី) ឧ + ទរ + យ + តិ = ឧទ្រីយតិ]. អថ ខោ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘ភិក្ខុ, ភិក្ខុ, ឯសា បថវី មញ្ញេ ឧន្ទ្រីយតី’’តិ. ឯវំ វុត្តេ, ភគវា តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘នេសា ភិក្ខុ បថវី ឧន្ទ្រីយតិ. មារោ ឯសោ បាបិមា តុម្ហាកំ វិចក្ខុកម្មាយ អាគតោ’’តិ. អថ ខោ ភគវា ‘‘មារោ អយំ បាបិមា’’ ឥតិ វិទិត្វា មារំ បាបិមន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

‘‘រូបា សទ្ទា រសា គន្ធា, ផស្សា ធម្មា ច កេវលា;

ឯតំ លោកាមិសំ ឃោរំ, ឯត្ថ លោកោ វិមុច្ឆិតោ.

‘‘ឯតញ្ច សមតិក្កម្ម, សតោ ពុទ្ធស្ស សាវកោ;

មារធេយ្យំ អតិក្កម្ម, អាទិច្ចោវ វិរោចតី’’តិ.

អថ ខោ មារោ បាបិមា…បេ… តត្ថេវន្តរធាយីតិ.

៨. បិណ្ឌសុត្តំ

១៥៤. ឯកំ សមយំ ភគវា មគធេសុ វិហរតិ បញ្ចសាលាយំ ព្រាហ្មណគាមេ. តេន ខោ បន សមយេន បញ្ចសាលាយំ ព្រាហ្មណគាមេ កុមារិកានំ បាហុនកានិ ភវន្តិ. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ បញ្ចសាលំ ព្រាហ្មណគាមំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. តេន ខោ បន សមយេន បញ្ចសាលេយ្យកា ព្រាហ្មណគហបតិកា មារេន បាបិមតា អន្វាវិដ្ឋា ភវន្តិ – មា សមណោ គោតមោ បិណ្ឌមលត្ថាតិ.

អថ ខោ ភគវា យថាធោតេន បត្តេន បញ្ចសាលំ ព្រាហ្មណគាមំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ តថាធោតេន [យថាធោតេន (?)] បត្តេន បដិក្កមិ. អថ ខោ មារោ បាបិមា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អបិ ត្វំ, សមណ, បិណ្ឌមលត្ថា’’តិ? ‘‘តថា នុ ត្វំ, បាបិម, អកាសិ យថាហំ បិណ្ឌំ ន លភេយ្យ’’ន្តិ. ‘‘តេន ហិ, ភន្តេ, ភគវា ទុតិយម្បិ បញ្ចសាលំ ព្រាហ្មណគាមំ បិណ្ឌាយ បវិសតុ. តថាហំ ករិស្សាមិ យថា ភគវា បិណ្ឌំ លច្ឆតី’’តិ.

‘‘អបុញ្ញំ បសវិ មារោ, អាសជ្ជ នំ តថាគតំ;

កិំ នុ មញ្ញសិ បាបិម, ន មេ បាបំ វិបច្ចតិ.

‘‘សុសុខំ វត ជីវាម, យេសំ នោ នត្ថិ កិញ្ចនំ;

បីតិភក្ខា ភវិស្សាម, ទេវា អាភស្សរា យថា’’តិ.

អថ ខោ មារោ បាបិមា ‘‘ជានាតិ មំ ភគវា, ជានាតិ មំ សុគតោ’’តិ ទុក្ខី ទុម្មនោ តត្ថេវន្តរធាយីតិ.

៩. កស្សកសុត្តំ

១៥៥. សាវត្ថិនិទានំ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា ភិក្ខូនំ និព្ពានបដិសំយុត្តាយ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេតិ សមាទបេតិ សមុត្តេជេតិ សម្បហំសេតិ. តេ ច ភិក្ខូ អដ្ឋិំ កត្វា មនសិ កត្វា សព្ពចេតសា សមន្នាហរិត្វា ឱហិតសោតា ធម្មំ សុណន្តិ.

អថ ខោ មារស្ស បាបិមតោ ឯតទហោសិ – ‘‘អយំ ខោ សមណោ គោតមោ ភិក្ខូនំ និព្ពានបដិសំយុត្តាយ ធម្មិយា កថាយ…បេ… យំនូនាហំ យេន សមណោ គោតមោ តេនុបសង្កមេយ្យំ វិចក្ខុកម្មាយា’’តិ. អថ ខោ មារោ បាបិមា កស្សកវណ្ណំ អភិនិម្មិនិត្វា មហន្តំ នង្គលំ ខន្ធេ ករិត្វា ទីឃបាចនយដ្ឋិំ គហេត្វា ហដហដកេសោ សាណសាដិនិវត្ថោ កទ្ទមមក្ខិតេហិ បាទេហិ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អបិ, សមណ, ពលីពទ្ទេ អទ្ទសា’’តិ? ‘‘កិំ បន, បាបិម, តេ ពលីពទ្ទេហី’’តិ? ‘‘មមេវ, សមណ, ចក្ខុ, មម រូបា, មម ចក្ខុសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនំ. កុហិំ មេ, សមណ, គន្ត្វា មោក្ខសិ? មមេវ, សមណ, សោតំ, មម សទ្ទា…បេ… មមេវ, សមណ, ឃានំ, មម គន្ធា; មមេវ, សមណ, ជិវ្ហា, មម រសា; មមេវ, សមណ, កាយោ, មម ផោដ្ឋព្ពា; មមេវ, សមណ, មនោ, មម ធម្មា, មម មនោសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនំ. កុហិំ មេ, សមណ, គន្ត្វា មោក្ខសី’’តិ?

‘‘តវេវ, បាបិម, ចក្ខុ, តវ រូបា, តវ ចក្ខុសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនំ. យត្ថ ច ខោ, បាបិម, នត្ថិ ចក្ខុ, នត្ថិ រូបា, នត្ថិ ចក្ខុសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនំ, អគតិ តវ តត្ថ, បាបិម. តវេវ, បាបិម, សោតំ, តវ សទ្ទា, តវ សោតសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនំ. យត្ថ ច ខោ, បាបិម, នត្ថិ សោតំ, នត្ថិ សទ្ទា, នត្ថិ សោតសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនំ, អគតិ តវ តត្ថ, បាបិម. តវេវ, បាបិម, ឃានំ, តវ គន្ធា, តវ ឃានសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនំ. យត្ថ ច ខោ, បាបិម, នត្ថិ ឃានំ, នត្ថិ គន្ធា, នត្ថិ ឃានសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនំ, អគតិ តវ តត្ថ, បាបិម. តវេវ, បាបិម, ជិវ្ហា, តវ រសា, តវ ជិវ្ហាសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនំ…បេ… តវេវ, បាបិម, កាយោ, តវ ផោដ្ឋព្ពា, តវ កាយសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនំ…បេ… តវេវ, បាបិម, មនោ, តវ ធម្មា, តវ មនោសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនំ. យត្ថ ច ខោ, បាបិម, នត្ថិ មនោ, នត្ថិ ធម្មា, នត្ថិ មនោសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនំ, អគតិ តវ តត្ថ, បាបិមា’’តិ.

‘‘យំ វទន្តិ មម យិទន្តិ, យេ វទន្តិ មមន្តិ ច;

ឯត្ថ ចេ តេ មនោ អត្ថិ, ន មេ សមណ មោក្ខសី’’តិ.

‘‘យំ វទន្តិ ន តំ មយ្ហំ, យេ វទន្តិ ន តេ អហំ;

ឯវំ បាបិម ជានាហិ, ន មេ មគ្គម្បិ ទក្ខសី’’តិ.

អថ ខោ មារោ បាបិមា…បេ… តត្ថេវន្តរធាយីតិ.

១០. រជ្ជសុត្តំ

១៥៦. ឯកំ សមយំ ភគវា កោសលេសុ វិហរតិ ហិមវន្តបទេសេ [ហិមវន្តបស្សេ (សី.)] អរញ្ញកុដិកាយំ. អថ ខោ ភគវតោ រហោគតស្ស បដិសល្លីនស្ស ឯវំ ចេតសោ បរិវិតក្កោ ឧទបាទិ – ‘‘សក្កា នុ ខោ រជ្ជំ ការេតុំ អហនំ អឃាតយំ អជិនំ អជាបយំ អសោចំ អសោចាបយំ ធម្មេនា’’តិ?

អថ ខោ មារោ បាបិមា ភគវតោ ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ការេតុ, ភន្តេ, ភគវា រជ្ជំ, ការេតុ, សុគតោ, រជ្ជំ អហនំ អឃាតយំ អជិនំ អជាបយំ អសោចំ អសោចាបយំ ធម្មេនា’’តិ. ‘‘កិំ បន មេ ត្វំ, បាបិម, បស្សសិ យំ មំ ត្វំ ឯវំ វទេសិ – ‘ការេតុ, ភន្តេ, ភគវា រជ្ជំ, ការេតុ សុគតោ, រជ្ជំ អហនំ អឃាតយំ អជិនំ អជាបយំ អសោចំ អសោចាបយំ ធម្មេនា’’’តិ? ‘‘ភគវតា ខោ, ភន្តេ, ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា ភាវិតា ពហុលីកតា យានីកតា វត្ថុកតា អនុដ្ឋិតា បរិចិតា សុសមារទ្ធា. អាកង្ខមានោ ច, ភន្តេ, ភគវា ហិមវន្តំ បព្ពតរាជំ សុវណ្ណំ ត្វេវ អធិមុច្ចេយ្យ សុវណ្ណញ្ច បនស្សា’’តិ [សុវណ្ណបព្ពតស្សាតិ (សី. ស្យា. កំ.), សុវណ្ណញ្ច បព្ពតស្សាតិ (បី.)].

‘‘បព្ពតស្ស សុវណ្ណស្ស, ជាតរូបស្ស កេវលោ;

ទ្វិត្តាវ នាលមេកស្ស, ឥតិ វិទ្វា សមញ្ចរេ.

‘‘យោ ទុក្ខមទ្ទក្ខិ យតោនិទានំ,

កាមេសុ សោ ជន្តុ កថំ នមេយ្យ;

ឧបធិំ វិទិត្វា សង្គោតិ លោកេ,

តស្សេវ ជន្តុ វិនយាយ សិក្ខេ’’តិ.

អថ ខោ មារោ បាបិមា ‘‘ជានាតិ មំ ភគវា, ជានាតិ មំ សុគតោ’’តិ ទុក្ខី ទុម្មនោ តត្ថេវន្តរធាយីតិ.

ទុតិយោ វគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

បាសាណោ សីហោ សកលិកំ [សក្ខលិកំ (ក.)], បតិរូបញ្ច មានសំ;

បត្តំ អាយតនំ បិណ្ឌំ, កស្សកំ រជ្ជេន តេ ទសាតិ.