១. សត្តជដិលសុត្តំ

១២២. ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ បុព្ពារាមេ មិគារមាតុបាសាទេ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា សាយន្ហសមយំ បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ ពហិទ្វារកោដ្ឋកេ និសិន្នោ ហោតិ. អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ.

តេន ខោ បន សមយេន សត្ត ច ជដិលា សត្ត ច និគណ្ឋា សត្ត ច អចេលកា សត្ត ច ឯកសាដកា សត្ត ច បរិព្ពាជកា បរូឡ្ហកច្ឆនខលោមា ខារិវិវិធមាទាយ [ខារិវិធំ អាទាយ (បី.) ទី. និ. ១.២៨០ តទដ្ឋកថាបិ ឱលោកេតព្ពា] ភគវតោ អវិទូរេ អតិក្កមន្តិ. អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ឧដ្ឋាយាសនា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ទក្ខិណជាណុមណ្ឌលំ បថវិយំ និហន្ត្វា យេន តេ សត្ត ច ជដិលា សត្ត ច និគណ្ឋា សត្ត ច អចេលកា សត្ត ច ឯកសាដកា សត្ត ច បរិព្ពាជកា តេនញ្ជលិំ បណាមេត្វា តិក្ខត្តុំ នាមំ សាវេសិ – ‘‘រាជាហំ, ភន្តេ, បសេនទិ កោសលោ…បេ… រាជាហំ, ភន្តេ, បសេនទិ កោសលោ’’តិ.

អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ អចិរបក្កន្តេសុ តេសុ សត្តសុ ច ជដិលេសុ សត្តសុ ច និគណ្ឋេសុ សត្តសុ ច អចេលកេសុ សត្តសុ ច ឯកសាដកេសុ សត្តសុ ច បរិព្ពាជកេសុ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘យេ តេ, ភន្តេ, លោកេ អរហន្តោ វា អរហត្តមគ្គំ វា សមាបន្នា ឯតេ តេសំ អញ្ញតរា’’តិ.

‘‘ទុជ្ជានំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, តយា គិហិនា កាមភោគិនា បុត្តសម្ពាធសយនំ អជ្ឈាវសន្តេន កាសិកចន្ទនំ បច្ចនុភោន្តេន មាលាគន្ធវិលេបនំ ធារយន្តេន ជាតរូបរជតំ សាទិយន្តេន – ‘ឥមេ វា អរហន្តោ, ឥមេ វា អរហត្តមគ្គំ សមាបន្នា’’’តិ.

‘‘សំវាសេន ខោ, មហារាជ, សីលំ វេទិតព្ពំ. តញ្ច ខោ ទីឃេន អទ្ធុនា, ន ឥត្តរំ; មនសិករោតា, នោ អមនសិករោតា; បញ្ញវតា, នោ ទុប្បញ្ញេន. សំវោហារេន ខោ, មហារាជ, សោចេយ្យំ វេទិតព្ពំ. តញ្ច ខោ ទីឃេន អទ្ធុនា, ន ឥត្តរំ; មនសិករោតា, នោ អមនសិករោតា; បញ្ញវតា, នោ ទុប្បញ្ញេន. អាបទាសុ ខោ, មហារាជ, ថាមោ វេទិតព្ពោ. សោ ច ខោ ទីឃេន អទ្ធុនា, ន ឥត្តរំ; មនសិករោតា, នោ អមនសិករោតា; បញ្ញវតា, នោ ទុប្បញ្ញេន. សាកច្ឆាយ, ខោ, មហារាជ, បញ្ញា វេទិតព្ពា. សា ច ខោ ទីឃេន អទ្ធុនា, ន ឥត្តរំ; មនសិករោតា, នោ អមនសិករោតា; បញ្ញវតា, នោ ទុប្បញ្ញេនា’’តិ.

‘‘អច្ឆរិយំ, ភន្តេ, អព្ភុតំ ភន្តេ! យាវ សុភាសិតមិទំ, ភន្តេ, ភគវតា – ‘ទុជ្ជានំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, តយា គិហិនា កាមភោគិនា បុត្តសម្ពាធសយនំ អជ្ឈាវសន្តេន កាសិកចន្ទនំ បច្ចនុភោន្តេន មាលាគន្ធវិលេបនំ ធារយន្តេន ជាតរូបរជតំ សាទិយន្តេន – ឥមេ វា អរហន្តោ, ឥមេ វា អរហត្តមគ្គំ សមាបន្នា’តិ. សំវាសេន ខោ, មហារាជ, សីលំ វេទិតព្ពំ. តញ្ច ខោ ទីឃេន អទ្ធុនា, ន ឥត្តរំ; មនសិករោតា, នោ អមនសិករោតា; បញ្ញវតា, នោ ទុប្បញ្ញេន. សំវោហារេន ខោ មហារាជ, សោចេយ្យំ វេទិតព្ពំ. តញ្ច ខោ ទីឃេន អទ្ធុនា, ន ឥត្តរំ; មនសិករោតា, នោ អមនសិករោតា; បញ្ញវតា, នោ ទុប្បញ្ញេន. អាបទាសុ ខោ, មហារាជ, ថាមោ វេទិតព្ពោ. សោ ច ខោ ទីឃេន អទ្ធុនា, ន ឥត្តរំ; មនសិករោតា, នោ អមនសិករោតា; បញ្ញវតា, នោ ទុប្បញ្ញេន. សាកច្ឆាយ ខោ, មហារាជ, បញ្ញា វេទិតព្ពា. សា ច ខោ ទីឃេន អទ្ធុនា, ន ឥត្តរំ; មនសិករោតា, នោ អមនសិករោតា; បញ្ញវតា, នោ ទុប្បញ្ញេនា’’តិ.

‘‘ឯតេ, ភន្តេ, មម បុរិសា ចរា ឱចរកា ជនបទំ ឱចរិត្វា អាគច្ឆន្តិ. តេហិ បឋមំ ឱចិណ្ណំ អហំ បច្ឆា ឱសាបយិស្សាមិ [ឱយាយិស្សាមិ (សី.), ឱហយិស្សាមិ (ស្យា. កំ.)]. ឥទានិ តេ, ភន្តេ, តំ រជោជល្លំ បវាហេត្វា សុន្ហាតា សុវិលិត្តា កប្បិតកេសមស្សូ ឱទាតវត្ថា [ឱទាតវត្ថវសនា (សី.)] បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតា សមង្គីភូតា បរិចារេស្សន្តី’’តិ.

អថ ខោ ភគវា ឯតមត្ថំ វិទិត្វា តាយំ វេលាយំ ឥមា គាថាយោ អភាសិ –

‘‘ន វណ្ណរូបេន នរោ សុជានោ,

ន វិស្សសេ ឥត្តរទស្សនេន;

សុសញ្ញតានញ្ហិ វិយញ្ជនេន,

អសញ្ញតា លោកមិមំ ចរន្តិ.

‘‘បតិរូបកោ មត្តិកាកុណ្ឌលោវ,

លោហឌ្ឍមាសោវ សុវណ្ណឆន្នោ;

ចរន្តិ លោកេ [ឯកេ (សី. បី.)] បរិវារឆន្នា,

អន្តោ អសុទ្ធា ពហិ សោភមានា’’តិ.