២. បញ្ចរាជសុត្តំ

១២៣. សាវត្ថិនិទានំ. តេន ខោ បន សមយេន បញ្ចន្នំ រាជូនំ បសេនទិបមុខានំ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតានំ សមង្គីភូតានំ បរិចារយមានានំ អយមន្តរាកថា ឧទបាទិ – ‘‘កិំ នុ ខោ កាមានំ អគ្គ’’ន្តិ? តត្រេកច្ចេ [តត្រេកេ (សី. បី.)] ឯវមាហំសុ – ‘‘រូបា កាមានំ អគ្គ’’ន្តិ. ឯកច្ចេ ឯវមាហំសុ – ‘‘សទ្ទា កាមានំ អគ្គ’’ន្តិ. ឯកច្ចេ ឯវមាហំសុ – ‘‘គន្ធា កាមានំ អគ្គ’’ន្តិ. ឯកច្ចេ ឯវមាហំសុ – ‘‘រសា កាមានំ អគ្គ’’ន្តិ. ឯកច្ចេ ឯវមាហំសុ – ‘‘ផោដ្ឋព្ពា កាមានំ អគ្គ’’ន្តិ. យតោ ខោ តេ រាជានោ នាសក្ខិំសុ អញ្ញមញ្ញំ សញ្ញាបេតុំ.

អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ តេ រាជានោ ឯតទវោច – ‘‘អាយាម, មារិសា, យេន ភគវា តេនុបសង្កមិស្សាម; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតមត្ថំ បដិបុច្ឆិស្សាម. យថា នោ ភគវា ព្យាករិស្សតិ តថា នំ ធារេស្សាមា’’តិ [ធារេយ្យាមាតិ (សី. ស្យា. កំ. បី.)]. ‘‘ឯវំ, មារិសា’’តិ ខោ តេ រាជានោ រញ្ញោ បសេនទិស្ស កោសលស្ស បច្ចស្សោសុំ.

អថ ខោ តេ បញ្ច រាជានោ បសេនទិបមុខា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥធ, ភន្តេ, អម្ហាកំ បញ្ចន្នំ រាជូនំ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតានំ សមង្គីភូតានំ បរិចារយមានានំ អយមន្តរាកថា ឧទបាទិ – ‘កិំ នុ ខោ កាមានំ អគ្គ’ន្តិ? ឯកច្ចេ ឯវមាហំសុ – ‘រូបា កាមានំ អគ្គ’ន្តិ. ឯកច្ចេ ឯវមាហំសុ – ‘សទ្ទា កាមានំ អគ្គ’ន្តិ. ឯកច្ចេ ឯវមាហំសុ – ‘គន្ធា កាមានំ អគ្គ’ន្តិ. ឯកច្ចេ ឯវមាហំសុ – ‘រសា កាមានំ អគ្គ’ន្តិ. ឯកច្ចេ ឯវមាហំសុ – ‘ផោដ្ឋព្ពា កាមានំ អគ្គ’ន្តិ. កិំ នុ ខោ, ភន្តេ, កាមានំ អគ្គ’’ន្តិ?

‘‘មនាបបរិយន្តំ ខ្វាហំ, មហារាជ, បញ្ចសុ កាមគុណេសុ អគ្គន្តិ វទាមិ. តេវ [តេ ច (សី. បី. ក.), យេ ច (ស្យា. កំ.)], មហារាជ, រូបា ឯកច្ចស្ស មនាបា ហោន្តិ, តេវ [តេ ច (សី. បី. ក.)] រូបា ឯកច្ចស្ស អមនាបា ហោន្តិ. យេហិ ច យោ រូបេហិ អត្តមនោ ហោតិ បរិបុណ្ណសង្កប្បោ, សោ តេហិ រូបេហិ អញ្ញំ រូបំ ឧត្តរិតរំ វា បណីតតរំ វា ន បត្ថេតិ. តេ តស្ស រូបា បរមា ហោន្តិ. តេ តស្ស រូបា អនុត្តរា ហោន្តិ.

‘‘តេវ, មហារាជ, សទ្ទា ឯកច្ចស្ស មនាបា ហោន្តិ, តេវ សទ្ទា ឯកច្ចស្ស អមនាបា ហោន្តិ. យេហិ ច យោ សទ្ទេហិ អត្តមនោ ហោតិ បរិបុណ្ណសង្កប្បោ, សោ តេហិ សទ្ទេហិ អញ្ញំ សទ្ទំ ឧត្តរិតរំ វា បណីតតរំ វា ន បត្ថេតិ. តេ តស្ស សទ្ទា បរមា ហោន្តិ. តេ តស្ស សទ្ទា អនុត្តរា ហោន្តិ.

‘‘តេវ, មហារាជ, គន្ធា ឯកច្ចស្ស មនាបា ហោន្តិ, តេវ គន្ធា ឯកច្ចស្ស អមនាបា ហោន្តិ. យេហិ ច យោ គន្ធេហិ អត្តមនោ ហោតិ បរិបុណ្ណសង្កប្បោ, សោ តេហិ គន្ធេហិ អញ្ញំ គន្ធំ ឧត្តរិតរំ វា បណីតតរំ វា ន បត្ថេតិ. តេ តស្ស គន្ធា បរមា ហោន្តិ. តេ តស្ស គន្ធា អនុត្តរា ហោន្តិ.

‘‘តេវ, មហារាជ, រសា ឯកច្ចស្ស មនាបា ហោន្តិ, តេវ រសា ឯកច្ចស្ស អមនាបា ហោន្តិ. យេហិ ច យោ រសេហិ អត្តមនោ ហោតិ បរិបុណ្ណសង្កប្បោ, សោ តេហិ រសេហិ អញ្ញំ រសំ ឧត្តរិតរំ វា បណីតតរំ វា ន បត្ថេតិ. តេ តស្ស រសា បរមា ហោន្តិ. តេ តស្ស រសា អនុត្តរា ហោន្តិ.

‘‘តេវ, មហារាជ, ផោដ្ឋព្ពា ឯកច្ចស្ស មនាបា ហោន្តិ, តេវ ផោដ្ឋព្ពា ឯកច្ចស្ស អមនាបា ហោន្តិ. យេហិ ច យោ ផោដ្ឋព្ពេហិ អត្តមនោ ហោតិ បរិបុណ្ណសង្កប្បោ, សោ តេហិ ផោដ្ឋព្ពេហិ អញ្ញំ ផោដ្ឋព្ពំ ឧត្តរិតរំ វា បណីតតរំ វា ន បត្ថេតិ. តេ តស្ស ផោដ្ឋព្ពា បរមា ហោន្តិ. តេ តស្ស ផោដ្ឋព្ពា អនុត្តរា ហោន្តី’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ចន្ទនង្គលិកោ ឧបាសកោ តស្សំ បរិសាយំ និសិន្នោ ហោតិ. អថ ខោ ចន្ទនង្គលិកោ ឧបាសកោ ឧដ្ឋាយាសនា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា យេន ភគវា តេនញ្ជលិំ បណាមេត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘បដិភាតិ មំ ភគវា, បដិភាតិ មំ សុគតា’’តិ. ‘‘បដិភាតុ តំ ចន្ទនង្គលិកា’’តិ ភគវា អវោច.

អថ ខោ ចន្ទនង្គលិកោ ឧបាសកោ ភគវតោ សម្មុខា តទនុរូបាយ គាថាយ អភិត្ថវិ –

‘‘បទុមំ យថា កោកនទំ សុគន្ធំ,

បាតោ សិយា ផុល្លមវីតគន្ធំ;

អង្គីរសំ បស្ស វិរោចមានំ,

តបន្តមាទិច្ចមិវន្តលិក្ខេ’’តិ.

អថ ខោ តេ បញ្ច រាជានោ ចន្ទនង្គលិកំ ឧបាសកំ បញ្ចហិ ឧត្តរាសង្គេហិ អច្ឆាទេសុំ. អថ ខោ ចន្ទនង្គលិកោ ឧបាសកោ តេហិ បញ្ចហិ ឧត្តរាសង្គេហិ ភគវន្តំ អច្ឆាទេសីតិ.