៩. សុសិមសុត្តំ

១១០. សាវត្ថិនិទានំ. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘តុយ្ហម្បិ នោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ រុច្ចតី’’តិ?

‘‘កស្ស ហិ នាម, ភន្តេ, អពាលស្ស អទុដ្ឋស្ស អមូឡ្ហស្ស អវិបល្លត្ថចិត្តស្ស អាយស្មា សារិបុត្តោ ន រុច្ចេយ្យ? បណ្ឌិតោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. មហាបញ្ញោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. បុថុបញ្ញោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. ហាសបញ្ញោ [ហាសុបញ្ញោ (សី.)], ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. ជវនបញ្ញោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. តិក្ខបញ្ញោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. និព្ពេធិកបញ្ញោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. អប្បិច្ឆោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. សន្តុដ្ឋោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. បវិវិត្តោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. អសំសដ្ឋោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. អារទ្ធវីរិយោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. វត្តា, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. វចនក្ខមោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. ចោទកោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. បាបគរហី, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. កស្ស ហិ នាម, ភន្តេ, អពាលស្ស អទុដ្ឋស្ស អមូឡ្ហស្ស អវិបល្លត្ថចិត្តស្ស អាយស្មា សារិបុត្តោ ន រុច្ចេយ្យា’’តិ?

‘‘ឯវមេតំ, អានន្ទ, ឯវមេតំ, អានន្ទ! កស្ស ហិ នាម, អានន្ទ, អពាលស្ស អទុដ្ឋស្ស អមូឡ្ហស្ស អវិបល្លត្ថចិត្តស្ស សារិបុត្តោ ន រុច្ចេយ្យ? បណ្ឌិតោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. មហាបញ្ញោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. បុថុបញ្ញោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. ហាសបញ្ញោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. ជវនបញ្ញោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. តិក្ខបញ្ញោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. និព្ពេធិកបញ្ញោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. អប្បិច្ឆោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. សន្តុដ្ឋោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. បវិវិត្តោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. អសំសដ្ឋោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. អារទ្ធវីរិយោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. វត្តា, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. វចនក្ខមោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. ចោទកោ, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. បាបគរហី, អានន្ទ, សារិបុត្តោ. កស្ស ហិ នាម, អានន្ទ, អពាលស្ស អទុដ្ឋស្ស អមូឡ្ហស្ស អវិបល្លត្ថចិត្តស្ស សារិបុត្តោ ន រុច្ចេយ្យា’’តិ?

អថ ខោ សុសិមោ [សុសីមោ (សី.)] ទេវបុត្តោ អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស វណ្ណេ ភញ្ញមានេ មហតិយា ទេវបុត្តបរិសាយ បរិវុតោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. ឯកមន្តំ ឋិតោ ខោ សុសិមោ ទេវបុត្តោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘ឯវមេតំ, ភគវា, ឯវមេតំ, សុគត. កស្ស ហិ នាម, ភន្តេ, អពាលស្ស អទុដ្ឋស្ស អមូឡ្ហស្ស អវិបល្លត្ថចិត្តស្ស អាយស្មា សារិបុត្តោ ន រុច្ចេយ្យ? បណ្ឌិតោ, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. មហាបញ្ញោ, ភន្តេ, បុថុបញ្ញោ, ភន្តេ, ហាសបញ្ញោ, ភន្តេ, ជវនបញ្ញោ, ភន្តេ, តិក្ខបញ្ញោ, ភន្តេ, និព្ពេធិកបញ្ញោ, ភន្តេ, អប្បិច្ឆោ, ភន្តេ, សន្តុដ្ឋោ, ភន្តេ, បវិវិត្តោ, ភន្តេ, អសំសដ្ឋោ, ភន្តេ, អារទ្ធវីរិយោ, ភន្តេ, វត្តា, ភន្តេ, វចនក្ខមោ, ភន្តេ, ចោទកោ, ភន្តេ, បាបគរហី, ភន្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ. កស្ស ហិ នាម, ភន្តេ, អពាលស្ស អទុដ្ឋស្ស អមូឡ្ហស្ស អវិបល្លត្ថចិត្តស្ស អាយស្មា សារិបុត្តោ ន រុច្ចេយ្យ?

‘‘អហម្បិ ហិ, ភន្តេ, យញ្ញទេវ ទេវបុត្តបរិសំ ឧបសង្កមិំ, ឯតទេវ ពហុលំ សទ្ទំ សុណាមិ – ‘បណ្ឌិតោ អាយស្មា សារិបុត្តោ; មហាបញ្ញោ អាយស្មា, បុថុបញ្ញោ អាយស្មា, ហាសបញ្ញោ អាយស្មា, ជវនបញ្ញោ អាយស្មា, តិក្ខបញ្ញោ អាយស្មា, និព្ពេធិកបញ្ញោ អាយស្មា, អប្បិច្ឆោ អាយស្មា, សន្តុដ្ឋោ អាយស្មា, បវិវិត្តោ អាយស្មា, អសំសដ្ឋោ អាយស្មា, អារទ្ធវីរិយោ អាយស្មា, វត្តា អាយស្មា, វចនក្ខមោ អាយស្មា, ចោទកោ អាយស្មា, បាបគរហី អាយស្មា សារិបុត្តោ’តិ. កស្ស ហិ នាម, ភន្តេ, អពាលស្ស អទុដ្ឋស្ស អមូឡ្ហស្ស អវិបល្លត្ថចិត្តស្ស អាយស្មា សារិបុត្តោ ន រុច្ចេយ្យា’’តិ?

អថ ខោ សុសិមស្ស ទេវបុត្តស្ស ទេវបុត្តបរិសា អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស វណ្ណេ ភញ្ញមានេ អត្តមនា បមុទិតា បីតិសោមនស្សជាតា ឧច្ចាវចា វណ្ណនិភា ឧបទំសេតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ នាម មណិ វេឡុរិយោ សុភោ ជាតិមា អដ្ឋំសោ សុបរិកម្មកតោ បណ្ឌុកម្ពលេ និក្ខិត្តោ ភាសតេ ច តបតេ ច វិរោចតិ ច; ឯវមេវំ សុសិមស្ស ទេវបុត្តស្ស ទេវបុត្តបរិសា អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស វណ្ណេ ភញ្ញមានេ អត្តមនា បមុទិតា បីតិសោមនស្សជាតា ឧច្ចាវចា វណ្ណនិភា ឧបទំសេតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ នាម និក្ខំ ជម្ពោនទំ ទក្ខកម្មារបុត្តឧក្កាមុខសុកុសលសម្បហដ្ឋំ បណ្ឌុកម្ពលេ និក្ខិត្តំ ភាសតេ ច តបតេ ច វិរោចតិ ច; ឯវមេវំ សុសិមស្ស ទេវបុត្តស្ស ទេវបុត្តបរិសា អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស វណ្ណេ ភញ្ញមានេ អត្តមនា បមុទិតា បីតិសោមនស្សជាតា ឧច្ចាវចា វណ្ណនិភា ឧបទំសេតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ នាម សរទសមយេ វិទ្ធេ វិគតវលាហកេ ទេវេ រត្តិយា បច្ចូសសមយំ ឱសធិតារកា ភាសតេ ច តបតេ ច វិរោចតិ ច; ឯវមេវំ សុសិមស្ស ទេវបុត្តស្ស ទេវបុត្តបរិសា អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស វណ្ណេ ភញ្ញមានេ អត្តមនា បមុទិតា បីតិសោមនស្សជាតា ឧច្ចាវចា វណ្ណនិភា ឧបទំសេតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ នាម សរទសមយេ វិទ្ធេ វិគតវលាហកេ ទេវេ អាទិច្ចោ នភំ អព្ភុស្សក្កមានោ [អព្ភុស្សុក្កមានោ (សី. ស្យា. កំ. បី.), អព្ភុគ្គមមានោ (ទី. និ. ២.២៥៨)] សព្ពំ អាកាសគតំ តមគតំ អភិវិហច្ច ភាសតេ ច តបតេ ច វិរោចតិ ច; ឯវមេវំ សុសិមស្ស ទេវបុត្តស្ស ទេវបុត្តបរិសា អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស វណ្ណេ ភញ្ញមានេ អត្តមនា បមុទិតា បីតិសោមនស្សជាតា ឧច្ចាវចា វណ្ណនិភា ឧបទំសេតិ.

អថ ខោ សុសិមោ ទេវបុត្តោ អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ អារព្ភ ភគវតោ សន្តិកេ ឥមំ គាថំ អភាសិ –

‘‘បណ្ឌិតោតិ សមញ្ញាតោ, សារិបុត្តោ អកោធនោ;

អប្បិច្ឆោ សោរតោ ទន្តោ, សត្ថុវណ្ណាភតោ ឥសី’’តិ.

អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ អារព្ភ សុសិមំ ទេវបុត្តំ គាថាយ បច្ចភាសិ –

‘‘បណ្ឌិតោតិ សមញ្ញាតោ, សារិបុត្តោ អកោធនោ;

អប្បិច្ឆោ សោរតោ ទន្តោ, កាលំ កង្ខតិ សុទន្តោ’’ [កាលំ កង្ខតិ ភតកោ សុទន្តោ (សី.), កាលំ កង្ខតិ ភាវិតោ សុទន្តោ (ស្យា. កំ.), កាលំ កង្ខតិ ភតិកោ សុទន្តោ (បី.)] តិ.