៥. អាទិត្តវគ្គោ

១. អាទិត្តសុត្តំ

៤១. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. អថ ខោ អញ្ញតរា ទេវតា អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណា កេវលកប្បំ ជេតវនំ ឱភាសេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា ភគវតោ សន្តិកេ ឥមា គាថាយោ អភាសិ –

‘‘អាទិត្តស្មិំ អគារស្មិំ, យំ នីហរតិ ភាជនំ;

តំ តស្ស ហោតិ អត្ថាយ, នោ ច យំ តត្ថ ឌយ្ហតិ.

‘‘ឯវំ អាទិត្តកោ លោកោ, ជរាយ មរណេន ច;

នីហរេថេវ ទានេន, ទិន្នំ ហោតិ សុនីហតំ.

‘‘ទិន្នំ សុខផលំ ហោតិ, នាទិន្នំ ហោតិ តំ តថា;

ចោរា ហរន្តិ រាជានោ, អគ្គិ ឌហតិ នស្សតិ.

‘‘អថ អន្តេន ជហតិ, សរីរំ សបរិគ្គហំ;

ឯតទញ្ញាយ មេធាវី, ភុញ្ជេថ ច ទទេថ ច;

ទត្វា ច ភុត្វា ច យថានុភាវំ;

អនិន្ទិតោ សគ្គមុបេតិ ឋាន’’ន្តិ.

២. កិំទទសុត្តំ

៤២. ‘‘កិំទទោ ពលទោ ហោតិ, កិំទទោ ហោតិ វណ្ណទោ;

កិំទទោ សុខទោ ហោតិ, កិំទទោ ហោតិ ចក្ខុទោ;

កោ ច សព្ពទទោ ហោតិ, តំ មេ អក្ខាហិ បុច្ឆិតោ’’តិ.

‘‘អន្នទោ ពលទោ ហោតិ, វត្ថទោ ហោតិ វណ្ណទោ;

យានទោ សុខទោ ហោតិ, ទីបទោ ហោតិ ចក្ខុទោ.

‘‘សោ ច សព្ពទទោ ហោតិ, យោ ទទាតិ ឧបស្សយំ;

អមតំ ទទោ ច សោ ហោតិ, យោ ធម្មមនុសាសតី’’តិ.

៣. អន្នសុត្តំ

៤៣. ‘‘អន្នមេវាភិនន្ទន្តិ, ឧភយេ ទេវមានុសា;

អថ កោ នាម សោ យក្ខោ, យំ អន្នំ នាភិនន្ទតី’’តិ.

‘‘យេ នំ ទទន្តិ សទ្ធាយ, វិប្បសន្នេន ចេតសា;

តមេវ អន្នំ ភជតិ, អស្មិំ លោកេ បរម្ហិ ច.

‘‘តស្មា វិនេយ្យ មច្ឆេរំ, ទជ្ជា ទានំ មលាភិភូ;

បុញ្ញានិ បរលោកស្មិំ, បតិដ្ឋា ហោន្តិ បាណិន’’ន្តិ.

៤. ឯកមូលសុត្តំ

៤៤. ‘‘ឯកមូលំ ទ្វិរាវដ្ដំ, តិមលំ បញ្ចបត្ថរំ;

សមុទ្ទំ ទ្វាទសាវដ្ដំ, បាតាលំ អតរី ឥសី’’តិ.

៥. អនោមសុត្តំ

៤៥. ‘‘អនោមនាមំ និបុណត្ថទស្សិំ, បញ្ញាទទំ កាមាលយេ អសត្តំ;

តំ បស្សថ សព្ពវិទុំ សុមេធំ, អរិយេ បថេ កមមានំ មហេសិ’’ន្តិ.

៦. អច្ឆរាសុត្តំ

៤៦. ‘‘អច្ឆរាគណសង្ឃុដ្ឋំ, បិសាចគណសេវិតំ;

វនន្តំ មោហនំ នាម, កថំ យាត្រា ភវិស្សតី’’តិ.

‘‘ឧជុកោ នាម សោ មគ្គោ, អភយា នាម សា ទិសា;

រថោ អកូជនោ នាម, ធម្មចក្កេហិ សំយុតោ.

‘‘ហិរី តស្ស អបាលម្ពោ, សត្យស្ស បរិវារណំ;

ធម្មាហំ សារថិំ ព្រូមិ, សម្មាទិដ្ឋិបុរេជវំ.

‘‘យស្ស ឯតាទិសំ យានំ, ឥត្ថិយា បុរិសស្ស វា;

ស វេ ឯតេន យានេន, និព្ពានស្សេវ សន្តិកេ’’តិ.

៧. វនរោបសុត្តំ

៤៧. ‘‘កេសំ ទិវា ច រត្តោ ច, សទា បុញ្ញំ បវឌ្ឍតិ;

ធម្មដ្ឋា សីលសម្បន្នា, កេ ជនា សគ្គគាមិនោ’’តិ.

‘‘អារាមរោបា វនរោបា, យេ ជនា សេតុការកា;

បបញ្ច ឧទបានញ្ច, យេ ទទន្តិ ឧបស្សយំ.

‘‘តេសំ ទិវា ច រត្តោ ច, សទា បុញ្ញំ បវឌ្ឍតិ;

ធម្មដ្ឋា សីលសម្បន្នា, តេ ជនា សគ្គគាមិនោ’’តិ.

៨. ជេតវនសុត្តំ

៤៨. ‘‘ឥទញ្ហិ តំ ជេតវនំ, ឥសិសង្ឃនិសេវិតំ;

អាវុត្ថំ [អាវុដ្ឋំ (ក.)] ធម្មរាជេន, បីតិសញ្ជននំ មម.

‘‘កម្មំ វិជ្ជា ច ធម្មោ ច, សីលំ ជីវិតមុត្តមំ;

ឯតេន មច្ចា សុជ្ឈន្តិ, ន គោត្តេន ធនេន វា.

‘‘តស្មា ហិ បណ្ឌិតោ បោសោ, សម្បស្សំ អត្ថមត្តនោ;

យោនិសោ វិចិនេ ធម្មំ, ឯវំ តត្ថ វិសុជ្ឈតិ.

‘‘សារិបុត្តោវ បញ្ញាយ, សីលេន ឧបសមេន ច;

យោបិ បារង្គតោ ភិក្ខុ, ឯតាវបរមោ សិយា’’តិ.

៩. មច្ឆរិសុត្តំ

៤៩. ‘‘យេធ មច្ឆរិនោ លោកេ, កទរិយា បរិភាសកា;

អញ្ញេសំ ទទមានានំ, អន្តរាយករា នរា.

‘‘កីទិសោ តេសំ វិបាកោ, សម្បរាយោ ច កីទិសោ;

ភគវន្តំ បុដ្ឋុមាគម្ម, កថំ ជានេមុ តំ មយ’’ន្តិ.

‘‘យេធ មច្ឆរិនោ លោកេ, កទរិយា បរិភាសកា;

អញ្ញេសំ ទទមានានំ, អន្តរាយករា នរា.

‘‘និរយំ តិរច្ឆានយោនិំ, យមលោកំ ឧបបជ្ជរេ;

សចេ ឯន្តិ មនុស្សត្តំ, ទលិទ្ទេ ជាយរេ កុលេ.

‘‘ចោឡំ បិណ្ឌោ រតី ខិឌ្ឌា, យត្ថ កិច្ឆេន លព្ភតិ;

បរតោ អាសីសរេ [អាសិំសរេ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ពាលា, តម្បិ តេសំ ន លព្ភតិ;

ទិដ្ឋេ ធម្មេស វិបាកោ, សម្បរាយេ [សម្បរាយោ (ស្យា. កំ. បី.)] ច ទុគ្គតី’’តិ.

‘‘ឥតិហេតំ វិជានាម, អញ្ញំ បុច្ឆាម គោតម;

យេធ លទ្ធា មនុស្សត្តំ, វទញ្ញូ វីតមច្ឆរា.

‘‘ពុទ្ធេ បសន្នា ធម្មេ ច, សង្ឃេ ច តិព្ពគារវា;

កីទិសោ តេសំ វិបាកោ, សម្បរាយោ ច កីទិសោ;

ភគវន្តំ បុដ្ឋុមាគម្ម, កថំ ជានេមុ តំ មយ’’ន្តិ.

‘‘យេធ លទ្ធា មនុស្សត្តំ, វទញ្ញូ វីតមច្ឆរា;

ពុទ្ធេ បសន្នា ធម្មេ ច, សង្ឃេ ច តិព្ពគារវា;

ឯតេ សគ្គា [សគ្គេ (សី. ស្យា. កំ.)] បកាសន្តិ, យត្ថ តេ ឧបបជ្ជរេ.

‘‘សចេ ឯន្តិ មនុស្សត្តំ, អឌ្ឍេ អាជាយរេ កុលេ;

ចោឡំ បិណ្ឌោ រតី ខិឌ្ឌា, យត្ថាកិច្ឆេន លព្ភតិ.

‘‘បរសម្ភតេសុ ភោគេសុ, វសវត្តីវ មោទរេ;

ទិដ្ឋេ ធម្មេស វិបាកោ, សម្បរាយេ ច សុគ្គតី’’តិ.

១០. ឃដីការសុត្តំ

៥០. ‘‘អវិហំ ឧបបន្នាសេ, វិមុត្តា សត្ត ភិក្ខវោ;

រាគទោសបរិក្ខីណា, តិណ្ណា លោកេ វិសត្តិក’’ន្តិ.

‘‘កេ ច តេ អតរុំ បង្កំ [សង្គំ (សី. ស្យា.)], មច្ចុធេយ្យំ សុទុត្តរំ;

កេ ហិត្វា មានុសំ ទេហំ, ទិព្ពយោគំ ឧបច្ចគុ’’ន្តិ.

‘‘ឧបកោ បលគណ្ឌោ ច, បុក្កុសាតិ ច តេ តយោ;

ភទ្ទិយោ ខណ្ឌទេវោ ច, ពាហុរគ្គិ ច សិង្គិយោ [ពហុទន្តី ច បិង្គយោ (សី.)];

តេ ហិត្វា មានុសំ ទេហំ, ទិព្ពយោគំ ឧបច្ចគុ’’ន្តិ.

‘‘កុសលី ភាសសី តេសំ, មារបាសប្បហាយិនំ;

កស្ស តេ ធម្មមញ្ញាយ, អច្ឆិទុំ ភវពន្ធន’’ន្តិ.

‘‘ន អញ្ញត្រ ភគវតា, នាញ្ញត្រ តវ សាសនា;

យស្ស តេ ធម្មមញ្ញាយ, អច្ឆិទុំ ភវពន្ធនំ.

‘‘យត្ថ នាមញ្ច រូបញ្ច, អសេសំ ឧបរុជ្ឈតិ;

តំ តេ ធម្មំ ឥធញ្ញាយ, អច្ឆិទុំ ភវពន្ធន’’ន្តិ.

‘‘គម្ភីរំ ភាសសី វាចំ, ទុព្ពិជានំ សុទុព្ពុធំ;

កស្ស ត្វំ ធម្មមញ្ញាយ, វាចំ ភាសសិ ឦទិស’’ន្តិ.

‘‘កុម្ភការោ បុរេ អាសិំ, វេកឡិង្គេ [វេហឡិង្គេ (សី.), វេភឡិង្គេ (ស្យា. កំ.)] ឃដីករោ;

មាតាបេត្តិភរោ អាសិំ, កស្សបស្ស ឧបាសកោ.

‘‘វិរតោ មេថុនា ធម្មា, ព្រហ្មចារី និរាមិសោ;

អហុវា តេ សគាមេយ្យោ, អហុវា តេ បុរេ សខា.

‘‘សោហមេតេ បជានាមិ, វិមុត្តេ សត្ត ភិក្ខវោ;

រាគទោសបរិក្ខីណេ, តិណ្ណេ លោកេ វិសត្តិក’’ន្តិ.

‘‘ឯវមេតំ តទា អាសិ, យថា ភាសសិ ភគ្គវ;

កុម្ភការោ បុរេ អាសិ, វេកឡិង្គេ ឃដីករោ;

មាតាបេត្តិភរោ អាសិ, កស្សបស្ស ឧបាសកោ.

‘‘វិរតោ មេថុនា ធម្មា, ព្រហ្មចារី និរាមិសោ;

អហុវា មេ សគាមេយ្យោ, អហុវា មេ បុរេ សខា’’តិ.

‘‘ឯវមេតំ បុរាណានំ, សហាយានំ អហុ សង្គមោ;

ឧភិន្នំ ភាវិតត្តានំ, សរីរន្តិមធារិន’’ន្តិ.

អាទិត្តវគ្គោ បញ្ចមោ.

តស្សុទ្ទានំ –

អាទិត្តំ កិំទទំ អន្នំ, ឯកមូលអនោមិយំ;

អច្ឆរាវនរោបជេតំ, មច្ឆរេន ឃដីករោតិ.