១. ទេវតាសំយុត្តំ

១. នឡវគ្គោ

១. ឱឃតរណសុត្តំ

១. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. អថ ខោ អញ្ញតរា ទេវតា អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណា កេវលកប្បំ ជេតវនំ ឱភាសេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘‘កថំ នុ ត្វំ, មារិស, ឱឃមតរី’តិ? ‘អប្បតិដ្ឋំ ខ្វាហំ, អាវុសោ, អនាយូហំ ឱឃមតរិ’ន្តិ. ‘យថា កថំ បន ត្វំ, មារិស, អប្បតិដ្ឋំ អនាយូហំ ឱឃមតរី’តិ? ‘យទាខ្វាហំ, អាវុសោ, សន្តិដ្ឋាមិ តទាស្សុ សំសីទាមិ; យទាខ្វាហំ, អាវុសោ, អាយូហាមិ តទាស្សុ និព្ពុយ្ហាមិ [និវុយ្ហាមិ (ស្យា. កំ. ក.)]. ឯវំ ខ្វាហំ, អាវុសោ, អប្បតិដ្ឋំ អនាយូហំ ឱឃមតរិ’’’ន្តិ.

‘‘ចិរស្សំ វត បស្សាមិ, ព្រាហ្មណំ បរិនិព្ពុតំ;

អប្បតិដ្ឋំ អនាយូហំ, តិណ្ណំ លោកេ វិសត្តិក’’ន្តិ. –

ឥទមវោច សា ទេវតា. សមនុញ្ញោ សត្ថា អហោសិ. អថ ខោ សា ទេវតា – ‘‘សមនុញ្ញោ មេ សត្ថា’’តិ ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា តត្ថេវន្តរធាយីតិ.

២. និមោក្ខសុត្តំ

២. សាវត្ថិនិទានំ. អថ ខោ អញ្ញតរា ទេវតា អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណា កេវលកប្បំ ជេតវនំ ឱភាសេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘ជានាសិ នោ ត្វំ, មារិស, សត្តានំ និមោក្ខំ បមោក្ខំ វិវេក’’ន្តិ?

‘‘ជានាមិ ខ្វាហំ, អាវុសោ, សត្តានំ និមោក្ខំ បមោក្ខំ វិវេក’’ន្តិ.

‘‘យថា កថំ បន ត្វំ, មារិស, ជានាសិ សត្តានំ និមោក្ខំ បមោក្ខំ វិវេក’’ន្តិ?

‘‘នន្ទីភវបរិក្ខយា [នន្ទិភវបរិក្ខយា (ស្យា. កំ.)], សញ្ញាវិញ្ញាណសង្ខយា, វេទនានំ និរោធា ឧបសមា – ឯវំ ខ្វាហំ, អាវុសោ, ជានាមិ សត្តានំ និមោក្ខំ បមោក្ខំ វិវេក’’ន្តិ.

៣. ឧបនីយសុត្តំ

៣. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា ភគវតោ សន្តិកេ ឥមំ គាថំ អភាសិ –

‘‘ឧបនីយតិ ជីវិតមប្បមាយុ,

ជរូបនីតស្ស ន សន្តិ តាណា;

ឯតំ ភយំ មរណេ បេក្ខមានោ,

បុញ្ញានិ កយិរាថ សុខាវហានី’’តិ.

‘‘ឧបនីយតិ ជីវិតមប្បមាយុ,

ជរូបនីតស្ស ន សន្តិ តាណា;

ឯតំ ភយំ មរណេ បេក្ខមានោ,

លោកាមិសំ បជហេ សន្តិបេក្ខោ’’តិ.

៤. អច្ចេន្តិសុត្តំ

៤. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា ភគវតោ សន្តិកេ ឥមំ គាថំ អភាសិ –

‘‘អច្ចេន្តិ កាលា តរយន្តិ រត្តិយោ,

វយោគុណា អនុបុព្ពំ ជហន្តិ;

ឯតំ ភយំ មរណេ បេក្ខមានោ,

បុញ្ញានិ កយិរាថ សុខាវហានី’’តិ.

‘‘អច្ចេន្តិ កាលា តរយន្តិ រត្តិយោ,

វយោគុណា អនុបុព្ពំ ជហន្តិ;

ឯតំ ភយំ មរណេ បេក្ខមានោ,

លោកាមិសំ បជហេ សន្តិបេក្ខោ’’តិ.

៥. កតិឆិន្ទសុត្តំ

៥. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា ភគវតោ សន្តិកេ ឥមំ គាថំ អភាសិ –

‘‘កតិ ឆិន្ទេ កតិ ជហេ, កតិ ចុត្តរិ ភាវយេ;

កតិ សង្គាតិគោ ភិក្ខុ, ឱឃតិណ្ណោតិ វុច្ចតី’’តិ.

‘‘បញ្ច ឆិន្ទេ បញ្ច ជហេ, បញ្ច ចុត្តរិ ភាវយេ;

បញ្ច សង្គាតិគោ ភិក្ខុ, ឱឃតិណ្ណោតិ វុច្ចតី’’តិ.

៦. ជាគរសុត្តំ

៦. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា ភគវតោ សន្តិកេ ឥមំ គាថំ អភាសិ –

‘‘កតិ ជាគរតំ សុត្តា, កតិ សុត្តេសុ ជាគរា;

កតិភិ [កតីហិ (សី.)] រជមាទេតិ, កតិភិ [កតីហិ (សី.)] បរិសុជ្ឈតី’’តិ.

‘‘បញ្ច ជាគរតំ សុត្តា, បញ្ច សុត្តេសុ ជាគរា;

បញ្ចភិ [បញ្ចហិ (សី.)] រជមាទេតិ, បញ្ចភិ [បញ្ចហិ (សី.)] បរិសុជ្ឈតី’’តិ.

៧. អប្បដិវិទិតសុត្តំ

៧. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា ភគវតោ សន្តិកេ ឥមំ គាថំ អភាសិ –

‘‘យេសំ ធម្មា អប្បដិវិទិតា, បរវាទេសុ នីយរេ [និយ្យរេ (ក.)];

សុត្តា តេ នប្បពុជ្ឈន្តិ, កាលោ តេសំ បពុជ្ឈិតុ’’ន្តិ.

‘‘យេសំ ធម្មា សុប្បដិវិទិតា, បរវាទេសុ ន នីយរេ;

តេ សម្ពុទ្ធា សម្មទញ្ញា, ចរន្តិ វិសមេ សម’’ន្តិ.

៨. សុសម្មុដ្ឋសុត្តំ

៨. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា ភគវតោ សន្តិកេ ឥមំ គាថំ អភាសិ –

‘‘យេសំ ធម្មា សុសម្មុដ្ឋា, បរវាទេសុ នីយរេ;

សុត្តា តេ នប្បពុជ្ឈន្តិ, កាលោ តេសំ បពុជ្ឈិតុ’’ន្តិ.

‘‘យេសំ ធម្មា អសម្មុដ្ឋា, បរវាទេសុ ន នីយរេ;

តេ សម្ពុទ្ធា សម្មទញ្ញា, ចរន្តិ វិសមេ សម’’ន្តិ.

៩. មានកាមសុត្តំ

៩. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា ភគវតោ សន្តិកេ ឥមំ គាថំ អភាសិ –

‘‘ន មានកាមស្ស ទមោ ឥធត្ថិ,

ន មោនមត្ថិ អសមាហិតស្ស;

ឯកោ អរញ្ញេ វិហរំ បមត្តោ,

ន មច្ចុធេយ្យស្ស តរេយ្យ បារ’’ន្តិ.

‘‘មានំ បហាយ សុសមាហិតត្តោ,

សុចេតសោ សព្ពធិ វិប្បមុត្តោ;

ឯកោ អរញ្ញេ វិហរំ អប្បមត្តោ,

ស មច្ចុធេយ្យស្ស តរេយ្យ បារ’’ន្តិ.

១០. អរញ្ញសុត្តំ

១០. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា ភគវន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

‘‘អរញ្ញេ វិហរន្តានំ, សន្តានំ ព្រហ្មចារិនំ;

ឯកភត្តំ ភុញ្ជមានានំ, កេន វណ្ណោ បសីទតី’’តិ.

‘‘អតីតំ នានុសោចន្តិ, នប្បជប្បន្តិ នាគតំ;

បច្ចុប្បន្នេន យាបេន្តិ, តេន វណ្ណោ បសីទតិ’’.

‘‘អនាគតប្បជប្បាយ, អតីតស្សានុសោចនា;

ឯតេន ពាលា សុស្សន្តិ, នឡោវ ហរិតោ លុតោ’’តិ.

នឡវគ្គោ បឋមោ.

តស្សុទ្ទានំ –

ឱឃំ និមោក្ខំ ឧបនេយ្យំ, អច្ចេន្តិ កតិឆិន្ទិ ច;

ជាគរំ អប្បដិវិទិតា, សុសម្មុដ្ឋា មានកាមិនា;

អរញ្ញេ ទសមោ វុត្តោ, វគ្គោ តេន បវុច្ចតិ.

២. នន្ទនវគ្គោ

១. នន្ទនសុត្តំ

១១. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញតរា តាវតិំសកាយិកា ទេវតា នន្ទនេ វនេ អច្ឆរាសង្ឃបរិវុតា ទិព្ពេហិ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតា សមង្គីភូតា បរិចារិយមានា [បរិចារិយមានា (ស្យា. កំ. ក.)] តាយំ វេលាយំ ឥមំ គាថំ អភាសិ –

‘‘ន តេ សុខំ បជានន្តិ, យេ ន បស្សន្តិ នន្ទនំ;

អាវាសំ នរទេវានំ, តិទសានំ យសស្សិន’’ន្តិ.

‘‘ឯវំ វុត្តេ, ភិក្ខវេ, អញ្ញតរា ទេវតា តំ ទេវតំ គាថាយ បច្ចភាសិ –

‘‘ន ត្វំ ពាលេ បជានាសិ, យថា អរហតំ វចោ;

អនិច្ចា សព្ពសង្ខារា [សព្ពេ សង្ខារា (សី. ស្យា. កំ.)], ឧប្បាទវយធម្មិនោ;

ឧប្បជ្ជិត្វា និរុជ្ឈន្តិ, តេសំ វូបសមោ សុខោ’’តិ.

២. នន្ទតិសុត្តំ

១២. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា ភគវតោ សន្តិកេ ឥមំ គាថំ អភាសិ –

‘‘នន្ទតិ បុត្តេហិ បុត្តិមា,

គោមា [គោមិកោ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] គោហិ តថេវ នន្ទតិ;

ឧបធីហិ នរស្ស នន្ទនា,

ន ហិ សោ នន្ទតិ យោ និរូបធី’’តិ.

‘‘សោចតិ បុត្តេហិ បុត្តិមា,

គោមា គោហិ តថេវ សោចតិ;

ឧបធីហិ នរស្ស សោចនា,

ន ហិ សោ សោចតិ យោ និរូបធី’’តិ.

៣. នត្ថិបុត្តសមសុត្តំ

១៣. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា ភគវតោ សន្តិកេ ឥមំ គាថំ អភាសិ –

‘‘នត្ថិ បុត្តសមំ បេមំ, នត្ថិ គោសមិតំ ធនំ;

នត្ថិ សូរិយសមា [សុរិយសមា (សី. ស្យា. កំ. បី.)] អាភា, សមុទ្ទបរមា សរា’’តិ.

‘‘នត្ថិ អត្តសមំ បេមំ, នត្ថិ ធញ្ញសមំ ធនំ;

នត្ថិ បញ្ញាសមា អាភា, វុដ្ឋិ វេ បរមា សរា’’តិ.

៤. ខត្តិយសុត្តំ

១៤. ‘‘ខត្តិយោ ទ្វិបទំ សេដ្ឋោ, ពលីពទ្ទោ [ពលិវទ្ទោ (សី. បី.), ពលិពទ្ទោ (ស្យា. កំ. ក.)] ចតុប្បទំ.

កោមារី សេដ្ឋា ភរិយានំ, យោ ច បុត្តាន បុព្ពជោ’’តិ.

‘‘សម្ពុទ្ធោ ទ្វិបទំ សេដ្ឋោ, អាជានីយោ ចតុប្បទំ;

សុស្សូសា សេដ្ឋា ភរិយានំ, យោ ច បុត្តានមស្សវោ’’តិ.

៥. សណមានសុត្តំ

១៥. ‘‘ឋិតេ មជ្ឈន្ហិកេ [មជ្ឈន្តិកេ (សព្ពត្ថ)] កាលេ, សន្និសីវេសុ បក្ខិសុ.

សណតេវ ព្រហារញ្ញំ [មហារញ្ញំ (ក. សី. ស្យា. កំ. ក.)], តំ ភយំ បដិភាតិ ម’’ន្តិ.

‘‘ឋិតេ មជ្ឈន្ហិកេ កាលេ, សន្និសីវេសុ បក្ខិសុ;

សណតេវ ព្រហារញ្ញំ, សា រតិ បដិភាតិ ម’’ន្តិ.

៦. និទ្ទាតន្ទីសុត្តំ

១៦. ‘‘និទ្ទា តន្ទី វិជម្ភិតា [តន្ទិ វិជម្ភិកា (សី. បី.)], អរតី ភត្តសម្មទោ.

ឯតេន នប្បកាសតិ, អរិយមគ្គោ ឥធ បាណិន’’ន្តិ.

‘‘និទ្ទំ តន្ទិំ វិជម្ភិតំ, អរតិំ ភត្តសម្មទំ;

វីរិយេន [វិរិយេន (សី. ស្យា. កំ. បី.)] នំ បណាមេត្វា, អរិយមគ្គោ វិសុជ្ឈតី’’តិ.

៧. ទុក្ករសុត្តំ

១៧. ‘‘ទុក្ករំ ទុត្តិតិក្ខញ្ច, អព្យត្តេន ច សាមញ្ញំ.

ពហូហិ តត្ថ សម្ពាធា, យត្ថ ពាលោ វិសីទតី’’តិ.

‘‘កតិហំ ចរេយ្យ សាមញ្ញំ, ចិត្តំ ចេ ន និវារយេ;

បទេ បទេ វិសីទេយ្យ, សង្កប្បានំ វសានុគោ’’តិ.

‘‘កុម្មោវ អង្គានិ សកេ កបាលេ,

សមោទហំ ភិក្ខុ មនោវិតក្កេ;

អនិស្សិតោ អញ្ញមហេឋយានោ,

បរិនិព្ពុតោ នូបវទេយ្យ កញ្ចី’’តិ.

៨. ហិរីសុត្តំ

១៨. ‘‘ហិរីនិសេធោ បុរិសោ, កោចិ លោកស្មិំ វិជ្ជតិ.

យោ និន្ទំ អបពោធតិ [អបពោធេតិ (ស្យា. កំ. ក.)], អស្សោ ភទ្រោ កសាមិវា’’តិ.

‘‘ហិរីនិសេធា តនុយា, យេ ចរន្តិ សទា សតា;

អន្តំ ទុក្ខស្ស បប្បុយ្យ, ចរន្តិ វិសមេ សម’’ន្តិ.

៩. កុដិកាសុត្តំ

១៩. ‘‘កច្ចិ តេ កុដិកា នត្ថិ, កច្ចិ នត្ថិ កុលាវកា;

កច្ចិ សន្តានកា នត្ថិ, កច្ចិ មុត្តោសិ ពន្ធនា’’តិ.

‘‘តគ្ឃ មេ កុដិកា នត្ថិ, តគ្ឃ នត្ថិ កុលាវកា;

តគ្ឃ សន្តានកា នត្ថិ, តគ្ឃ មុត្តោម្ហិ ពន្ធនា’’តិ.

‘‘កិន្តាហំ កុដិកំ ព្រូមិ, កិំ តេ ព្រូមិ កុលាវកំ;

កិំ តេ សន្តានកំ ព្រូមិ, កិន្តាហំ ព្រូមិ ពន្ធន’’ន្តិ.

‘‘មាតរំ កុដិកំ ព្រូសិ, ភរិយំ ព្រូសិ កុលាវកំ;

បុត្តេ សន្តានកេ ព្រូសិ, តណ្ហំ មេ ព្រូសិ ពន្ធន’’ន្តិ.

‘‘សាហុ តេ កុដិកា នត្ថិ, សាហុ នត្ថិ កុលាវកា;

សាហុ សន្តានកា នត្ថិ, សាហុ មុត្តោសិ ពន្ធនា’’តិ.

១០. សមិទ្ធិសុត្តំ

២០. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ តបោទារាមេ. អថ ខោ អាយស្មា សមិទ្ធិ រត្តិយា បច្ចូសសមយំ បច្ចុដ្ឋាយ យេន តបោទា តេនុបសង្កមិ គត្តានិ បរិសិញ្ចិតុំ. តបោទេ គត្តានិ បរិសិញ្ចិត្វា បច្ចុត្តរិត្វា ឯកចីវរោ អដ្ឋាសិ គត្តានិ បុព្ពាបយមានោ. អថ ខោ អញ្ញតរា ទេវតា អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណា កេវលកប្បំ តបោទំ ឱភាសេត្វា យេន អាយស្មា សមិទ្ធិ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា វេហាសំ ឋិតា អាយស្មន្តំ សមិទ្ធិំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

‘‘អភុត្វា ភិក្ខសិ ភិក្ខុ, ន ហិ ភុត្វាន ភិក្ខសិ;

ភុត្វាន ភិក្ខុ ភិក្ខស្សុ, មា តំ កាលោ ឧបច្ចគា’’តិ.