៥. ពហុធាតុកសុត្តំ

១២៤. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘យានិ កានិចិ, ភិក្ខវេ, ភយានិ ឧប្បជ្ជន្តិ សព្ពានិ តានិ ពាលតោ ឧប្បជ្ជន្តិ, នោ បណ្ឌិតតោ; យេ កេចិ ឧបទ្ទវា ឧប្បជ្ជន្តិ សព្ពេ តេ ពាលតោ ឧប្បជ្ជន្តិ, នោ បណ្ឌិតតោ; យេ កេចិ ឧបសគ្គា ឧប្បជ្ជន្តិ សព្ពេ តេ ពាលតោ ឧប្បជ្ជន្តិ, នោ បណ្ឌិតតោ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, នឡាគារា វា តិណាគារា វា អគ្គិ មុត្តោ [អគ្គិមុក្កោ (សី. បី.)] កូដាគារានិបិ ទហតិ ឧល្លិត្តាវលិត្តានិ និវាតានិ ផុសិតគ្គឡានិ បិហិតវាតបានានិ; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យានិ កានិចិ ភយានិ ឧប្បជ្ជន្តិ សព្ពានិ តានិ ពាលតោ ឧប្បជ្ជន្តិ, នោ បណ្ឌិតតោ; យេ កេចិ ឧបទ្ទវា ឧប្បជ្ជន្តិ សព្ពេ តេ ពាលតោ ឧប្បជ្ជន្តិ, នោ បណ្ឌិតតោ; យេ កេចិ ឧបសគ្គា ឧប្បជ្ជន្តិ សព្ពេ តេ ពាលតោ ឧប្បជ្ជន្តិ, នោ បណ្ឌិតតោ. ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, សប្បដិភយោ ពាលោ, អប្បដិភយោ បណ្ឌិតោ; សឧបទ្ទវោ ពាលោ, អនុបទ្ទវោ បណ្ឌិតោ; សឧបសគ្គោ ពាលោ, អនុបសគ្គោ បណ្ឌិតោ. នត្ថិ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតតោ ភយំ, នត្ថិ បណ្ឌិតតោ ឧបទ្ទវោ, នត្ថិ បណ្ឌិតតោ ឧបសគ្គោ. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘បណ្ឌិតា ភវិស្សាម វីមំសកា’តិ – ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ.

ឯវំ វុត្តេ, អាយស្មា អានន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កិត្តាវតា នុ ខោ, ភន្តេ, បណ្ឌិតោ ភិក្ខុ ‘វីមំសកោ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ? ‘‘យតោ ខោ, អានន្ទ, ភិក្ខុ ធាតុកុសលោ ច ហោតិ, អាយតនកុសលោ ច ហោតិ, បដិច្ចសមុប្បាទកុសលោ ច ហោតិ, ឋានាឋានកុសលោ ច ហោតិ – ឯត្តាវតា ខោ, អានន្ទ, បណ្ឌិតោ ភិក្ខុ ‘វីមំសកោ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ.

១២៥. ‘‘កិត្តាវតា បន, ភន្តេ, ‘ធាតុកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ? ‘‘អដ្ឋារស ខោ ឥមា, អានន្ទ, ធាតុយោ – ចក្ខុធាតុ, រូបធាតុ, ចក្ខុវិញ្ញាណធាតុ; សោតធាតុ, សទ្ទធាតុ, សោតវិញ្ញាណធាតុ; ឃានធាតុ, គន្ធធាតុ, ឃានវិញ្ញាណធាតុ; ជិវ្ហាធាតុ, រសធាតុ, ជិវ្ហាវិញ្ញាណធាតុ; កាយធាតុ, ផោដ្ឋព្ពធាតុ, កាយវិញ្ញាណធាតុ; មនោធាតុ, ធម្មធាតុ, មនោវិញ្ញាណធាតុ. ឥមា ខោ, អានន្ទ, អដ្ឋារស ធាតុយោ យតោ ជានាតិ បស្សតិ – ឯត្តាវតាបិ ខោ, អានន្ទ, ‘ធាតុកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ.

‘‘សិយា បន, ភន្តេ, អញ្ញោបិ បរិយាយោ, យថា ‘ធាតុកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ? ‘‘សិយា, អានន្ទ. ឆយិមា, អានន្ទ, ធាតុយោ – បថវីធាតុ, អាបោធាតុ, តេជោធាតុ, វាយោធាតុ, អាកាសធាតុ, វិញ្ញាណធាតុ. ឥមា ខោ, អានន្ទ, ឆ ធាតុយោ យតោ ជានាតិ បស្សតិ – ឯត្តាវតាបិ ខោ, អានន្ទ, ‘ធាតុកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ.

‘‘សិយា បន, ភន្តេ, អញ្ញោបិ បរិយាយោ, យថា ‘ធាតុកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ? ‘‘សិយា, អានន្ទ. ឆយិមា, អានន្ទ, ធាតុយោ – សុខធាតុ, ទុក្ខធាតុ, សោមនស្សធាតុ, ទោមនស្សធាតុ, ឧបេក្ខាធាតុ, អវិជ្ជាធាតុ. ឥមា ខោ, អានន្ទ, ឆ ធាតុយោ យតោ ជានាតិ បស្សតិ – ឯត្តាវតាបិ ខោ, អានន្ទ, ‘ធាតុកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ.

‘‘សិយា បន, ភន្តេ, អញ្ញោបិ បរិយាយោ, យថា ‘ធាតុកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ? ‘‘សិយា, អានន្ទ. ឆយិមា, អានន្ទ, ធាតុយោ – កាមធាតុ, នេក្ខម្មធាតុ, ព្យាបាទធាតុ, អព្យាបាទធាតុ, វិហិំសាធាតុ, អវិហិំសាធាតុ. ឥមា ខោ, អានន្ទ, ឆ ធាតុយោ យតោ ជានាតិ បស្សតិ – ឯត្តាវតាបិ ខោ, អានន្ទ, ‘ធាតុកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ.

‘‘សិយា បន, ភន្តេ, អញ្ញោបិ បរិយាយោ, យថា ‘ធាតុកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ? ‘‘សិយា, អានន្ទ. តិស្សោ ឥមា, អានន្ទ, ធាតុយោ – កាមធាតុ, រូបធាតុ, អរូបធាតុ. ឥមា ខោ, អានន្ទ, តិស្សោ ធាតុយោ យតោ ជានាតិ បស្សតិ – ឯត្តាវតាបិ ខោ, អានន្ទ, ‘ធាតុកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ.

‘‘សិយា បន, ភន្តេ, អញ្ញោបិ បរិយាយោ, យថា ‘ធាតុកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ? ‘‘សិយា, អានន្ទ. ទ្វេ ឥមា, អានន្ទ, ធាតុយោ – សង្ខតាធាតុ, អសង្ខតាធាតុ. ឥមា ខោ, អានន្ទ, ទ្វេ ធាតុយោ យតោ ជានាតិ បស្សតិ – ឯត្តាវតាបិ ខោ, អានន្ទ, ‘ធាតុកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ.

១២៦. ‘‘កិត្តាវតា បន, ភន្តេ, ‘អាយតនកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ? ‘‘ឆ ខោ បនិមានិ, អានន្ទ, អជ្ឈត្តិកពាហិរានិ អាយតនានិ – ចក្ខុចេវ រូបា ច សោតញ្ច សទ្ទា ច ឃានញ្ច គន្ធា ច ជិវ្ហា ច រសា ច កាយោ ច ផោដ្ឋព្ពា ច មនោ ច ធម្មា ច. ឥមានិ ខោ, អានន្ទ, ឆ អជ្ឈត្តិកពាហិរានិ អាយតនានិ យតោ ជានាតិ បស្សតិ – ឯត្តាវតា ខោ, អានន្ទ, ‘អាយតនកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ.

‘‘កិត្តាវតា បន, ភន្តេ, ‘បដិច្ចសមុប្បាទកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ? ‘‘ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ ឯវំ បជានាតិ – ‘ឥមស្មិំ សតិ ឥទំ ហោតិ, ឥមស្សុប្បាទា ឥទំ ឧប្បជ្ជតិ, ឥមស្មិំ អសតិ ឥទំ ន ហោតិ, ឥមស្ស និរោធា ឥទំ និរុជ្ឈតិ, យទិទំ – អវិជ្ជាបច្ចយា សង្ខារា, សង្ខារបច្ចយា វិញ្ញាណំ, វិញ្ញាណបច្ចយា នាមរូបំ, នាមរូបបច្ចយា សឡាយតនំ, សឡាយតនបច្ចយា ផស្សោ, ផស្សបច្ចយា វេទនា, វេទនាបច្ចយា តណ្ហា, តណ្ហាបច្ចយា ឧបាទានំ, ឧបាទានបច្ចយា ភវោ, ភវបច្ចយា ជាតិ, ជាតិបច្ចយា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សូបាយាសា សម្ភវន្តិ. ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស សមុទយោ ហោតិ. អវិជ្ជាយត្វេវ អសេសវិរាគនិរោធា សង្ខារនិរោធោ, សង្ខារនិរោធា វិញ្ញាណនិរោធោ, វិញ្ញាណនិរោធា នាមរូបនិរោធោ, នាមរូបនិរោធា សឡាយតននិរោធោ, សឡាយតននិរោធា ផស្សនិរោធោ, ផស្សនិរោធា វេទនានិរោធោ, វេទនានិរោធា តណ្ហានិរោធោ, តណ្ហានិរោធា ឧបាទាននិរោធោ, ឧបាទាននិរោធា ភវនិរោធោ, ភវនិរោធា ជាតិនិរោធោ, ជាតិនិរោធា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សូបាយាសា និរុជ្ឈន្តិ. ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស និរោធោ ហោតិ’. ឯត្តាវតា ខោ, អានន្ទ, ‘បដិច្ចសមុប្បាទកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ.

១២៧. ‘‘កិត្តាវតា បន, ភន្តេ, ‘ឋានាឋានកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ? ‘‘ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ កញ្ចិ [កិញ្ចិ (ស្យា. កំ. ក.)] សង្ខារំ និច្ចតោ ឧបគច្ឆេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ បុថុជ្ជនោ កញ្ចិ សង្ខារំ និច្ចតោ ឧបគច្ឆេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ កញ្ចិ សង្ខារំ សុខតោ ឧបគច្ឆេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ បុថុជ្ជនោ កញ្ចិ សង្ខារំ សុខតោ ឧបគច្ឆេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ. ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ កញ្ចិ ធម្មំ អត្តតោ ឧបគច្ឆេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ, ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ បុថុជ្ជនោ កញ្ចិ ធម្មំ អត្តតោ ឧបគច្ឆេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ.

១២៨. ‘‘‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ មាតរំ ជីវិតា វោរោបេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ បុថុជ្ជនោ មាតរំ ជីវិតា វោរោបេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ. ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ បិតរំ ជីវិតា វោរោបេយ្យ…បេ… អរហន្តំ ជីវិតា វោរោបេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ ទុដ្ឋចិត្តោ តថាគតស្ស លោហិតំ ឧប្បាទេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ បុថុជ្ជនោ ទុដ្ឋចិត្តោ តថាគតស្ស លោហិតំ ឧប្បាទេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ. ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សង្ឃំ ភិន្ទេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ បុថុជ្ជនោ សង្ឃំ ភិន្ទេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ. ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ អញ្ញំ សត្ថារំ ឧទ្ទិសេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ បុថុជ្ជនោ អញ្ញំ សត្ថារំ ឧទ្ទិសេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ.

១២៩. ‘‘‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ឯកិស្សា លោកធាតុយា ទ្វេ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា អបុព្ពំ អចរិមំ ឧប្បជ្ជេយ្យុំ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ ឯកិស្សា លោកធាតុយា ឯកោ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ឧប្បជ្ជេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ. ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ឯកិស្សា លោកធាតុយា ទ្វេ រាជានោ ចក្កវត្តិនោ អបុព្ពំ អចរិមំ ឧប្បជ្ជេយ្យុំ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ ឯកិស្សា លោកធាតុយា ឯកោ រាជា ចក្កវត្តី ឧប្បជ្ជេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ.

១៣០. ‘‘‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ឥត្ថី អរហំ អស្ស សម្មាសម្ពុទ្ធោ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ បុរិសោ អរហំ អស្ស សម្មាសម្ពុទ្ធោ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ. ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ឥត្ថី រាជា អស្ស ចក្កវត្តី, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ បុរិសោ រាជា អស្ស ចក្កវត្តី, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ. ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ឥត្ថី សក្កត្តំ ករេយ្យ … មារត្តំ ករេយ្យ… ព្រហ្មត្តំ ករេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ បុរិសោ សក្កត្តំ ករេយ្យ… មារត្តំ ករេយ្យ… ព្រហ្មត្តំ ករេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ.

១៣១. ‘‘‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ កាយទុច្ចរិតស្ស ឥដ្ឋោ កន្តោ មនាបោ វិបាកោ និព្ពត្តេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ កាយទុច្ចរិតស្ស អនិដ្ឋោ អកន្តោ អមនាបោ វិបាកោ និព្ពត្តេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ. ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ វចីទុច្ចរិតស្ស…បេ… យំ មនោទុច្ចរិតស្ស ឥដ្ឋោ កន្តោ មនាបោ វិបាកោ និព្ពត្តេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ វចីទុច្ចរិតស្ស…បេ… យំ មនោទុច្ចរិតស្ស អនិដ្ឋោ អកន្តោ អមនាបោ វិបាកោ និព្ពត្តេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតីតិ បជានាតិ. ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ កាយសុចរិតស្ស អនិដ្ឋោ អកន្តោ អមនាបោ វិបាកោ និព្ពត្តេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ កាយសុចរិតស្ស ឥដ្ឋោ កន្តោ មនាបោ វិបាកោ និព្ពត្តេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ. ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ វចីសុចរិតស្ស…បេ… យំ មនោសុចរិតស្ស អនិដ្ឋោ អកន្តោ អមនាបោ វិបាកោ និព្ពត្តេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ វចីសុចរិតស្ស…បេ… យំ មនោសុចរិតស្ស ឥដ្ឋោ កន្តោ មនាបោ វិបាកោ និព្ពត្តេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ.

‘‘‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ កាយទុច្ចរិតសមង្គី តំនិទានា តប្បច្ចយា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ កាយទុច្ចរិតសមង្គី តំនិទានា តប្បច្ចយា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ. ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ វចីទុច្ចរិតសមង្គី…បេ… យំ មនោទុច្ចរិតសមង្គី តំនិទានា តប្បច្ចយា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ វចីទុច្ចរិតសមង្គី…បេ… យំ មនោទុច្ចរិតសមង្គី តំនិទានា តប្បច្ចយា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ. ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ កាយសុចរិតសមង្គី តំនិទានា តប្បច្ចយា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ កាយសុចរិតសមង្គី តំនិទានា តប្បច្ចយា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ. ‘អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ វចីសុចរិតសមង្គី…បេ… យំ មនោសុចរិតសមង្គី តំនិទានា តប្បច្ចយា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ; ‘ឋានញ្ច ខោ ឯតំ វិជ្ជតិ យំ វចីសុចរិតសមង្គី…បេ… យំ មនោសុចរិតសមង្គី តំនិទានា តប្បច្ចយា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជេយ្យ, ឋានមេតំ វិជ្ជតី’តិ បជានាតិ. ឯត្តាវតា ខោ, អានន្ទ, ‘ឋានាឋានកុសលោ ភិក្ខូ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ.

១៣២. ឯវំ វុត្តេ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អច្ឆរិយំ, ភន្តេ, អព្ភុតំ, ភន្តេ! កោនាមោ អយំ, ភន្តេ, ធម្មបរិយាយោ’’តិ? ‘‘តស្មាតិហ ត្វំ, អានន្ទ, ឥមំ ធម្មបរិយាយំ ‘ពហុធាតុកោ’តិបិ នំ ធារេហិ, ‘ចតុបរិវដ្ដោ’តិបិ នំ ធារេហិ, ‘ធម្មាទាសោ’តិបិ នំ ធារេហិ, ‘អមតទុន្ទុភី’តិបិ [ទុទ្រភីតិបិ (ក.)] នំ ធារេហិ, ‘អនុត្តរោ សង្គាមវិជយោ’តិបិ នំ ធារេហី’’តិ.

ឥទមវោច ភគវា. អត្តមនោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទីតិ.

ពហុធាតុកសុត្តំ និដ្ឋិតំ បញ្ចមំ.