៦. ឥសិគិលិសុត្តំ

១៣៣. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯតំ វេភារំ បព្ពត’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘ឯតស្សបិ ខោ, ភិក្ខវេ, វេភារស្ស បព្ពតស្ស អញ្ញាវ សមញ្ញា អហោសិ អញ្ញា បញ្ញត្តិ’’.

‘‘បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯតំ បណ្ឌវំ បព្ពត’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘ឯតស្សបិ ខោ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌវស្ស បព្ពតស្ស អញ្ញាវ សមញ្ញា អហោសិ អញ្ញា បញ្ញត្តិ’’.

‘‘បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯតំ វេបុល្លំ បព្ពត’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘ឯតស្សបិ ខោ, ភិក្ខវេ, វេបុល្លស្ស បព្ពតស្ស អញ្ញាវ សមញ្ញា អហោសិ អញ្ញា បញ្ញត្តិ’’.

‘‘បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯតំ គិជ្ឈកូដំ បព្ពត’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘ឯតស្សបិ ខោ, ភិក្ខវេ, គិជ្ឈកូដស្ស បព្ពតស្ស អញ្ញាវ សមញ្ញា អហោសិ អញ្ញា បញ្ញត្តិ’’.

‘‘បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឥមំ ឥសិគិលិំ បព្ពត’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘ឥមស្ស ខោ បន, ភិក្ខវេ, ឥសិគិលិស្ស បព្ពតស្ស ឯសាវ សមញ្ញា អហោសិ ឯសា បញ្ញត្តិ’’.

‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, បញ្ច បច្ចេកពុទ្ធសតានិ ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសិនោ អហេសុំ. តេ ឥមំ បព្ពតំ បវិសន្តា ទិស្សន្តិ, បវិដ្ឋា ន ទិស្សន្តិ. តមេនំ មនុស្សា ទិស្វា ឯវមាហំសុ – ‘អយំ បព្ពតោ ឥមេ ឥសី [ឥសយោ (ក.)] គិលតី’តិ; ‘ឥសិគិលិ ឥសិគិលិ’ ត្វេវ សមញ្ញា ឧទបាទិ. អាចិក្ខិស្សាមិ [អចិក្ខិស្សាមិ វោ (ក.)], ភិក្ខវេ, បច្ចេកពុទ្ធានំ នាមានិ; កិត្តយិស្សាមិ, ភិក្ខវេ, បច្ចេកពុទ្ធានំ នាមានិ; ទេសេស្សាមិ, ភិក្ខវេ, បច្ចេកពុទ្ធានំ នាមានិ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

១៣៤. ‘‘អរិដ្ឋោ នាម, ភិក្ខវេ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ [បច្ចេកពុទ្ធោ (ក. សី. បី.)] ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសី អហោសិ; ឧបរិដ្ឋោ នាម, ភិក្ខវេ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសី អហោសិ; តគរសិខី [តគ្គរសិខី (ក.)] នាម, ភិក្ខវេ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសី អហោសិ; យសស្សី នាម, ភិក្ខវេ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសី អហោសិ; សុទស្សនោ នាម, ភិក្ខវេ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសី អហោសិ; បិយទស្សី នាម, ភិក្ខវេ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសី អហោសិ; គន្ធារោ នាម, ភិក្ខវេ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសី អហោសិ; បិណ្ឌោលោ នាម, ភិក្ខវេ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសី អហោសិ; ឧបាសភោ នាម, ភិក្ខវេ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសី អហោសិ; នីតោ នាម, ភិក្ខវេ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសី អហោសិ; តថោ នាម, ភិក្ខវេ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសី អហោសិ, សុតវា នាម, ភិក្ខវេ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសី អហោសិ; ភាវិតត្តោ នាម, ភិក្ខវេ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ ឥមស្មិំ ឥសិគិលិស្មិំ បព្ពតេ ចិរនិវាសី អហោសិ.

១៣៥. ‘‘យេ សត្តសារា អនីឃា និរាសា,

បច្ចេកមេវជ្ឈគមំសុ ពោធិំ [បច្ចេកមេវជ្ឈគមុំ សុពោធិំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)];

តេសំ វិសល្លាន នរុត្តមានំ,

នាមានិ មេ កិត្តយតោ សុណាថ.

‘‘អរិដ្ឋោ ឧបរិដ្ឋោ តគរសិខី យសស្សី,

សុទស្សនោ បិយទស្សី ច សុសម្ពុទ្ធោ [ពុទ្ធោ (សី. ស្យា. កំ. បី.)];

គន្ធារោ បិណ្ឌោលោ ឧបាសភោ ច,

នីតោ តថោ សុតវា ភាវិតត្តោ.

‘‘សុម្ភោ សុភោ មតុលោ [មេថុលោ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] អដ្ឋមោ ច,

អថស្សុមេឃោ [អដ្ឋសុមេធោ (ក.)] អនីឃោ សុទាឋោ;

បច្ចេកពុទ្ធា ភវនេត្តិខីណា,

ហិង្គូ ច ហិង្គោ ច មហានុភាវា.

‘‘ទ្វេ ជាលិនោ មុនិនោ អដ្ឋកោ ច,

អថ កោសល្លោ ពុទ្ធោ អថោ សុពាហុ;

ឧបនេមិសោ នេមិសោ សន្តចិត្តោ,

សច្ចោ តថោ វិរជោ បណ្ឌិតោ ច.

‘‘កាឡូបកាឡា វិជិតោ ជិតោ ច,

អង្គោ ច បង្គោ ច គុត្តិជិតោ ច;

បស្សិ ជហិ ឧបធិទុក្ខមូលំ [បស្សី ជហី ឧបធិំ ទុក្ខមូលំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)],

អបរាជិតោ មារពលំ អជេសិ.

‘‘សត្ថា បវត្តា សរភង្គោ លោមហំសោ,

ឧច្ចង្គមាយោ អសិតោ អនាសវោ;

មនោមយោ មានច្ឆិទោ ច ពន្ធុមា,

តទាធិមុត្តោ វិមលោ ច កេតុមា.

‘‘កេតុម្ភរាគោ ច មាតង្គោ អរិយោ,

អថច្ចុតោ អច្ចុតគាមព្យាមកោ;

សុមង្គលោ ទព្ពិលោ សុបតិដ្ឋិតោ,

អសយ្ហោ ខេមាភិរតោ ច សោរតោ.

‘‘ទុរន្នយោ សង្ឃោ អថោបិ ឧជ្ជយោ,

អបរោ មុនិ សយ្ហោ អនោមនិក្កមោ;

អានន្ទោ នន្ទោ ឧបនន្ទោ ទ្វាទស,

ភារទ្វាជោ អន្តិមទេហធារី [អន្តិមទេហធារិ (សី.)].

‘‘ពោធិ មហានាមោ អថោបិ ឧត្តរោ,

កេសី សិខី សុន្ទរោ ទ្វារភាជោ;

តិស្សូបតិស្សា ភវពន្ធនច្ឆិទា,

ឧបសិខិ តណ្ហច្ឆិទោ ច សិខរិ [ឧបសីទរី តណ្ហច្ឆិទោ ច សីទរី (សី. ស្យា. កំ. បី.)].

‘‘ពុទ្ធោ អហុ មង្គលោ វីតរាគោ,

ឧសភច្ឆិទា ជាលិនិំ ទុក្ខមូលំ;

សន្តំ បទំ អជ្ឈគមោបនីតោ,

ឧបោសថោ សុន្ទរោ សច្ចនាមោ.

‘‘ជេតោ ជយន្តោ បទុមោ ឧប្បលោ ច,

បទុមុត្តរោ រក្ខិតោ បព្ពតោ ច;

មានត្ថទ្ធោ សោភិតោ វីតរាគោ,

កណ្ហោ ច ពុទ្ធោ សុវិមុត្តចិត្តោ.

‘‘ឯតេ ច អញ្ញេ ច មហានុភាវា,

បច្ចេកពុទ្ធា ភវនេត្តិខីណា;

តេ សព្ពសង្គាតិគតេ មហេសី,

បរិនិព្ពុតេ វន្ទថ អប្បមេយ្យេ’’តិ.

ឥសិគិលិសុត្តំ និដ្ឋិតំ ឆដ្ឋំ.