៦. អង្គុលិមាលសុត្តំ

៣៤៧. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន រញ្ញោ បសេនទិស្ស កោសលស្ស វិជិតេ ចោរោ អង្គុលិមាលោ នាម ហោតិ លុទ្ទោ លោហិតបាណិ ហតបហតេ និវិដ្ឋោ អទយាបន្នោ បាណភូតេសុ. តេន គាមាបិ អគាមា កតា, និគមាបិ អនិគមា កតា, ជនបទាបិ អជនបទា កតា. សោ មនុស្សេ វធិត្វា វធិត្វា អង្គុលីនំ មាលំ ធារេតិ. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ សាវត្ថិំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. សាវត្ថិយំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តោ សេនាសនំ សំសាមេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន ចោរោ អង្គុលិមាលោ តេនទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជិ. អទ្ទសាសុំ ខោ គោបាលកា បសុបាលកា កស្សកា បថាវិនោ ភគវន្តំ យេន ចោរោ អង្គុលិមាលោ តេនទ្ធានមគ្គបដិបន្នំ. ទិស្វាន ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘មា, សមណ, ឯតំ មគ្គំ បដិបជ្ជិ. ឯតស្មិំ, សមណ, មគ្គេ ចោរោ អង្គុលិមាលោ នាម លុទ្ទោ លោហិតបាណិ ហតបហតេ និវិដ្ឋោ អទយាបន្នោ បាណភូតេសុ. តេន គាមាបិ អគាមា កតា, និគមាបិ អនិគមា កតា, ជនបទាបិ អជនបទា កតា. សោ មនុស្សេ វធិត្វា វធិត្វា អង្គុលីនំ មាលំ ធារេតិ. ឯតញ្ហិ, សមណ, មគ្គំ ទសបិ បុរិសា វីសម្បិ បុរិសា តិំសម្បិ បុរិសា ចត្តារីសម្បិ បុរិសា បញ្ញាសម្បិ បុរិសា សង្ករិត្វា សង្ករិត្វា [សំហរិត្វា សំហរិត្វា (សី. បី.), សង្គរិត្វា (ស្យា. កំ.)] បដិបជ្ជន្តិ. តេបិ ចោរស្ស អង្គុលិមាលស្ស ហត្ថត្ថំ គច្ឆន្តី’’តិ. ឯវំ វុត្តេ, ភគវា តុណ្ហីភូតោ អគមាសិ. ទុតិយម្បិ ខោ គោបាលកា…បេ… តតិយម្បិ ខោ គោបាលកា បសុបាលកា កស្សកា បថាវិនោ ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘មា, សមណ, ឯតំ មគ្គំ បដិបជ្ជិ, ឯតស្មិំ សមណ មគ្គេ ចោរោ អង្គុលិមាលោ នាម លុទ្ទោ លោហិតបាណិ ហតបហតេ និវិដ្ឋោ អទយាបន្នោ បាណភូតេសុ, តេន គាមាបិ អគាមា កតា, និគមាបិ អនិគមា កតា, ជនបទាបិ អជនបទា កតា. សោ មនុស្សេ វធិត្វា វធិត្វា អង្គុលីនំ មាលំ ធារេតិ. ឯតញ្ហិ សមណ មគ្គំ ទសបិ បុរិសា វីសម្បិ បុរិសា តិំសម្បិ បុរិសា ចត្តារីសម្បិ បុរិសា បញ្ញាសម្បិ បុរិសា សង្ករិត្វា សង្ករិត្វា បដិបជ្ជន្តិ. តេបិ ចោរស្ស អង្គុលិមាលស្ស ហត្ថត្ថំ គច្ឆន្តី’’តិ.

៣៤៨. អថ ខោ ភគវា តុណ្ហីភូតោ អគមាសិ. អទ្ទសា ខោ ចោរោ អង្គុលិមាលោ ភគវន្តំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ. ទិស្វានស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘អច្ឆរិយំ វត, ភោ, អព្ភុតំ វត, ភោ! ឥមញ្ហិ មគ្គំ ទសបិ បុរិសា វីសម្បិ បុរិសា តិំសម្បិ បុរិសា ចត្តារីសម្បិ បុរិសា បញ្ញាសម្បិ បុរិសា សង្ករិត្វា សង្ករិត្វា បដិបជ្ជន្តិ. តេបិ មម ហត្ថត្ថំ គច្ឆន្តិ. អថ ច បនាយំ សមណោ ឯកោ អទុតិយោ បសយ្ហ មញ្ញេ អាគច្ឆតិ. យំនូនាហំ ឥមំ សមណំ ជីវិតា វោរោបេយ្យ’’ន្តិ. អថ ខោ ចោរោ អង្គុលិមាលោ អសិចម្មំ គហេត្វា ធនុកលាបំ សន្នយ្ហិត្វា ភគវន្តំ បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ អនុពន្ធិ. អថ ខោ ភគវា តថារូបំ ឥទ្ធាភិសង្ខារំ អភិសង្ខាសិ [អភិសង្ខារេសិ (ស្យា. កំ. ក.)] យថា ចោរោ អង្គុលិមាលោ ភគវន្តំ បកតិយា គច្ឆន្តំ សព្ពថាមេន គច្ឆន្តោ ន សក្កោតិ សម្បាបុណិតុំ. អថ ខោ ចោរស្ស អង្គុលិមាលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘អច្ឆរិយំ វត, ភោ, អព្ភុតំ វត, ភោ! អហញ្ហិ បុព្ពេ ហត្ថិម្បិ ធាវន្តំ អនុបតិត្វា គណ្ហាមិ, អស្សម្បិ ធាវន្តំ អនុបតិត្វា គណ្ហាមិ, រថម្បិ ធាវន្តំ អនុបតិត្វា គណ្ហាមិ, មិគម្បិ ធាវន្តំ អនុបតិត្វា គណ្ហាមិ; អថ ច បនាហំ ឥមំ សមណំ បកតិយា គច្ឆន្តំ សព្ពថាមេន គច្ឆន្តោ ន សក្កោមិ សម្បាបុណិតុ’’ន្តិ! ឋិតោវ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘តិដ្ឋ, តិដ្ឋ, សមណា’’តិ. ‘‘ឋិតោ អហំ, អង្គុលិមាល, ត្វញ្ច តិដ្ឋា’’តិ. អថ ខោ ចោរស្ស អង្គុលិមាលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘ឥមេ ខោ សមណា សក្យបុត្តិយា សច្ចវាទិនោ សច្ចបដិញ្ញា. អថ បនាយំ សមណោ គច្ឆំ យេវាហ – ‘ឋិតោ អហំ, អង្គុលិមាល, ត្វញ្ច តិដ្ឋា’តិ. យំនូនាហំ ឥមំ សមណំ បុច្ឆេយ្យ’’ន្តិ.

៣៤៩. អថ ខោ ចោរោ អង្គុលិមាលោ ភគវន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

‘‘គច្ឆំ វទេសិ សមណ ឋិតោម្ហិ,

មមញ្ច ព្រូសិ ឋិតមដ្ឋិតោតិ;

បុច្ឆាមិ តំ សមណ ឯតមត្ថំ,

កថំ ឋិតោ ត្វំ អហមដ្ឋិតោម្ហី’’តិ.

‘‘ឋិតោ អហំ អង្គុលិមាល សព្ពទា,

សព្ពេសុ ភូតេសុ និធាយ ទណ្ឌំ;

តុវញ្ច បាណេសុ អសញ្ញតោសិ,

តស្មា ឋិតោហំ តុវមដ្ឋិតោសី’’តិ.

‘‘ចិរស្សំ វត មេ មហិតោ មហេសី,

មហាវនំ បាបុណិ សច្ចវាទី [មហាវនំ សមណោយំ បច្ចុបាទិ (សី.), មហាវនំ សមណ បច្ចុបាទិ (ស្យា. កំ.)];

សោហំ ចរិស្សាមិ បហាយ បាបំ [សោហំ ចិរស្សាបិ បហាស្សំ បាបំ (សី.), សោហំ ចរិស្សាមិ បជហិស្សំ បាបំ (ស្យា. កំ.)],

សុត្វាន គាថំ តវ ធម្មយុត្តំ’’.

ឥត្វេវ ចោរោ អសិមាវុធញ្ច,

សោព្ភេ បបាតេ នរកេ អកិរិ;

អវន្ទិ ចោរោ សុគតស្ស បាទេ,

តត្ថេវ នំ បព្ពជ្ជំ អយាចិ.

ពុទ្ធោ ច ខោ ការុណិកោ មហេសិ,

យោ សត្ថា លោកស្ស សទេវកស្ស;

‘តមេហិ ភិក្ខូ’តិ តទា អវោច,

ឯសេវ តស្ស អហុ ភិក្ខុភាវោតិ.

៣៥០. អថ ខោ ភគវា អាយស្មតា អង្គុលិមាលេន បច្ឆាសមណេន យេន សាវត្ថិ តេន ចារិកំ បក្កាមិ. អនុបុព្ពេន ចារិកំ ចរមានោ យេន សាវត្ថិ តទវសរិ. តត្រ សុទំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន រញ្ញោ បសេនទិស្ស កោសលស្ស អន្តេបុរទ្វារេ មហាជនកាយោ សន្និបតិត្វា ឧច្ចាសទ្ទោ មហាសទ្ទោ ហោតិ – ‘‘ចោរោ តេ, ទេវ, វិជិតេ អង្គុលិមាលោ នាម លុទ្ទោ លោហិតបាណិ ហតបហតេ និវិដ្ឋោ អទយាបន្នោ បាណភូតេសុ. តេន គាមាបិ អគាមា កតា, និគមាបិ អនិគមា កតា, ជនបទាបិ អជនបទា កតា. សោ មនុស្សេ វធិត្វា វធិត្វា អង្គុលីនំ មាលំ ធារេតិ. តំ ទេវោ បដិសេធេតូ’’តិ.

អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ បញ្ចមត្តេហិ អស្សសតេហិ សាវត្ថិយា និក្ខមិ ទិវា ទិវស្ស. យេន អារាមោ តេន បាវិសិ. យាវតិកា យានស្ស ភូមិ យានេន គន្ត្វា យានា បច្ចោរោហិត្វា បត្តិកោវ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ រាជានំ បសេនទិំ កោសលំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘កិំ នុ តេ, មហារាជ, រាជា វា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ កុបិតោ វេសាលិកា វា លិច្ឆវី អញ្ញេ វា បដិរាជានោ’’តិ? ‘‘ន ខោ មេ, ភន្តេ, រាជា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ កុបិតោ, នាបិ វេសាលិកា លិច្ឆវី, នាបិ អញ្ញេ បដិរាជានោ. ចោរោ មេ, ភន្តេ, វិជិតេ អង្គុលិមាលោ នាម លុទ្ទោ លោហិតបាណិ ហតបហតេ និវិដ្ឋោ អទយាបន្នោ បាណភូតេសុ. តេន គាមាបិ អគាមា កតា, និគមាបិ អនិគមា កតា, ជនបទាបិ អជនបទា កតា. សោ មនុស្សេ វធិត្វា វធិត្វា អង្គុលីនំ មាលំ ធារេតិ. តាហំ, ភន្តេ, បដិសេធិស្សាមី’’តិ. ‘‘សចេ បន ត្វំ, មហារាជ, អង្គុលិមាលំ បស្សេយ្យាសិ កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតំ, វិរតំ បាណាតិបាតា, វិរតំ អទិន្នាទានា, វិរតំ មុសាវាទា, ឯកភត្តិកំ, ព្រហ្មចារិំ, សីលវន្តំ, កល្យាណធម្មំ, កិន្តិ នំ ករេយ្យាសី’’តិ? ‘‘អភិវាទេយ្យាម វា, ភន្តេ, បច្ចុដ្ឋេយ្យាម វា អាសនេន វា និមន្តេយ្យាម, អភិនិមន្តេយ្យាម វា នំ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារេហិ, ធម្មិកំ វា អស្ស រក្ខាវរណគុត្តិំ សំវិទហេយ្យាម. កុតោ បនស្ស, ភន្តេ, ទុស្សីលស្ស បាបធម្មស្ស ឯវរូបោ សីលសំយមោ ភវិស្សតី’’តិ?

តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា អង្គុលិមាលោ ភគវតោ អវិទូរេ និសិន្នោ ហោតិ. អថ ខោ ភគវា ទក្ខិណំ ពាហុំ បគ្គហេត្វា រាជានំ បសេនទិំ កោសលំ ឯតទវោច – ‘‘ឯសោ, មហារាជ, អង្គុលិមាលោ’’តិ. អថ ខោ រញ្ញោ បសេនទិស្ស កោសលស្ស អហុទេវ ភយំ, អហុ ឆម្ភិតត្តំ, អហុ លោមហំសោ. អថ ខោ ភគវា រាជានំ បសេនទិំ កោសលំ ភីតំ សំវិគ្គំ លោមហដ្ឋជាតំ វិទិត្វា រាជានំ បសេនទិំ កោសលំ ឯតទវោច – ‘‘មា ភាយិ, មហារាជ, នត្ថិ តេ ឥតោ ភយ’’ន្តិ. អថ ខោ រញ្ញោ បសេនទិស្ស កោសលស្ស យំ អហោសិ ភយំ វា ឆម្ភិតត្តំ វា លោមហំសោ វា សោ បដិប្បស្សម្ភិ. អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ យេនាយស្មា អង្គុលិមាលោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ អង្គុលិមាលំ ឯតទវោច – ‘‘អយ្យោ នោ, ភន្តេ, អង្គុលិមាលោ’’តិ? ‘‘ឯវំ, មហារាជា’’តិ. ‘‘កថំគោត្តោ អយ្យស្ស បិតា, កថំគោត្តា មាតា’’តិ? ‘‘គគ្គោ ខោ, មហារាជ, បិតា, មន្តាណី មាតា’’តិ. ‘‘អភិរមតុ, ភន្តេ, អយ្យោ គគ្គោ មន្តាណិបុត្តោ. អហមយ្យស្ស គគ្គស្ស មន្តាណិបុត្តស្ស ឧស្សុក្កំ ករិស្សាមិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារាន’’ន្តិ.

៣៥១. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា អង្គុលិមាលោ អារញ្ញិកោ ហោតិ បិណ្ឌបាតិកោ បំសុកូលិកោ តេចីវរិកោ. អថ ខោ អាយស្មា អង្គុលិមាលោ រាជានំ បសេនទិំ កោសលំ ឯតទវោច – ‘‘អលំ, មហារាជ, បរិបុណ្ណំ មេ ចីវរ’’ន្តិ. អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អច្ឆរិយំ, ភន្តេ, អព្ភុតំ, ភន្តេ! យាវញ្ចិទំ, ភន្តេ, ភគវា អទន្តានំ ទមេតា, អសន្តានំ សមេតា, អបរិនិព្ពុតានំ បរិនិព្ពាបេតា. យញ្ហិ មយំ, ភន្តេ, នាសក្ខិម្ហា ទណ្ឌេនបិ សត្ថេនបិ ទមេតុំ សោ ភគវតា អទណ្ឌេន អសត្ថេនេវ [អសត្ថេន (ស្យា. កំ.)] ទន្តោ. ហន្ទ ច ទានិ [ហន្ទ ទានិ (ស្យា. កំ. បី.)] មយំ, ភន្តេ, គច្ឆាម; ពហុកិច្ចា មយំ ពហុករណីយា’’តិ. ‘‘យស្សទានិ, មហារាជ, កាលំ មញ្ញសី’’តិ. អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ.

អថ ខោ អាយស្មា អង្គុលិមាលោ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ សាវត្ថិយំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. អទ្ទសា ខោ អាយស្មា អង្គុលិមាលោ សាវត្ថិយំ សបទានំ បិណ្ឌាយ ចរមានោ អញ្ញតរំ ឥត្ថិំ មូឡ្ហគព្ភំ វិឃាតគព្ភំ [វិសាតគព្ភំ (ស្យា. កំ. បី. ក.)]. ទិស្វានស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘កិលិស្សន្តិ វត, ភោ, សត្តា; កិលិស្សន្តិ វត, ភោ, សត្តា’’តិ! អថ ខោ អាយស្មា អង្គុលិមាលោ សាវត្ថិយំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា អង្គុលិមាលោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥធាហំ, ភន្តេ, បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ សាវត្ថិំ បិណ្ឌាយ បាវិសិំ. អទ្ទសំ ខោ អហំ, ភន្តេ, សាវត្ថិយំ សបទានំ បិណ្ឌាយ ចរមានោ អញ្ញតរំ ឥត្ថិំ មូឡ្ហគព្ភំ វិឃាតគព្ភំ’’. ទិស្វាន មយ្ហំ ឯតទហោសិ – ‘‘កិលិស្សន្តិ វត, ភោ, សត្តា; កិលិស្សន្តិ វត, ភោ, សត្តា’’តិ!

‘‘តេន ហិ ត្វំ, អង្គុលិមាល, យេន សា ឥត្ថី តេនុបសង្កម; ឧបសង្កមិត្វា តំ ឥត្ថិំ ឯវំ វទេហិ – ‘យតោហំ, ភគិនិ, ជាតោ [ភគិនិ ជាតិយា ជាតោ (សី.)] នាភិជានាមិ សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេតា, តេន សច្ចេន សោត្ថិ តេ ហោតុ, សោត្ថិ គព្ភស្សា’’’តិ.

‘‘សោ ហិ នូន មេ, ភន្តេ, សម្បជានមុសាវាទោ ភវិស្សតិ. មយា ហិ, ភន្តេ, ពហូ សញ្ចិច្ច បាណា ជីវិតា វោរោបិតា’’តិ. ‘‘តេន ហិ ត្វំ, អង្គុលិមាល, យេន សា ឥត្ថី តេនុបសង្កម; ឧបសង្កមិត្វា តំ ឥត្ថិំ ឯវំ វទេហិ – ‘យតោហំ, ភគិនិ, អរិយាយ ជាតិយា ជាតោ, នាភិជានាមិ សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេតា, តេន សច្ចេន សោត្ថិ តេ ហោតុ, សោត្ថិ គព្ភស្សា’’’តិ.

‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ អាយស្មា អង្គុលិមាលោ ភគវតោ បដិស្សុត្វា យេន សា ឥត្ថី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ ឥត្ថិំ ឯតទវោច – ‘‘យតោហំ, ភគិនិ, អរិយាយ ជាតិយា ជាតោ, នាភិជានាមិ សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេតា, តេន សច្ចេន សោត្ថិ តេ ហោតុ, សោត្ថិ គព្ភស្សា’’តិ. អថ ខ្វាស្សា ឥត្ថិយា សោត្ថិ អហោសិ, សោត្ថិ គព្ភស្ស.

អថ ខោ អាយស្មា អង្គុលិមាលោ ឯកោ វូបកដ្ឋោ អប្បមត្តោ អាតាបី បហិតត្តោ វិហរន្តោ នចិរស្សេវ – យស្សត្ថាយ កុលបុត្តា សម្មទេវ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជន្តិ តទនុត្តរំ – ព្រហ្មចរិយបរិយោសានំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហាសិ. ‘ខីណា ជាតិ វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយា’តិ អព្ភញ្ញាសិ. អញ្ញតរោ ខោ បនាយស្មា អង្គុលិមាលោ អរហតំ អហោសិ.

៣៥២. អថ ខោ អាយស្មា អង្គុលិមាលោ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ សាវត្ថិំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញេនបិ លេឌ្ឌុ ខិត្តោ អាយស្មតោ អង្គុលិមាលស្ស កាយេ និបតតិ, អញ្ញេនបិ ទណ្ឌោ ខិត្តោ អាយស្មតោ អង្គុលិមាលស្ស កាយេ និបតតិ, អញ្ញេនបិ សក្ខរា ខិត្តា អាយស្មតោ អង្គុលិមាលស្ស កាយេ និបតតិ. អថ ខោ អាយស្មា អង្គុលិមាលោ ភិន្នេន សីសេន, លោហិតេន គឡន្តេន, ភិន្នេន បត្តេន, វិប្ផាលិតាយ សង្ឃាដិយា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ. អទ្ទសា ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ អង្គុលិមាលំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ. ទិស្វាន អាយស្មន្តំ អង្គុលិមាលំ ឯតទវោច – ‘‘អធិវាសេហិ ត្វំ, ព្រាហ្មណ, អធិវាសេហិ ត្វំ, ព្រាហ្មណ. យស្ស ខោ ត្វំ, ព្រាហ្មណ, កម្មស្ស វិបាកេន ពហូនិ វស្សានិ ពហូនិ វស្សសតានិ ពហូនិ វស្សសហស្សានិ និរយេ បច្ចេយ្យាសិ តស្ស ត្វំ, ព្រាហ្មណ, កម្មស្ស វិបាកំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ បដិសំវេទេសី’’តិ. អថ ខោ អាយស្មា អង្គុលិមាលោ រហោគតោ បដិសល្លីនោ វិមុត្តិសុខំ បដិសំវេទិ; តាយំ វេលាយំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ –

‘‘យោ បុព្ពេវ [យោ ច បុព្ពេ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] បមជ្ជិត្វា, បច្ឆា សោ នប្បមជ្ជតិ;

សោមំ [សោ ឥមំ (សី.)] លោកំ បភាសេតិ, អព្ភា មុត្តោវ ចន្ទិមា.

‘‘យស្ស បាបំ កតំ កម្មំ, កុសលេន បិធីយតិ [បិថីយតិ (សី. ស្យា. កំ. បី.)];

សោមំ លោកំ បភាសេតិ, អព្ភា មុត្តោវ ចន្ទិមា.

‘‘យោ ហវេ ទហរោ ភិក្ខុ, យុញ្ជតិ ពុទ្ធសាសនេ;

សោមំ លោកំ បភាសេតិ, អព្ភា មុត្តោវ ចន្ទិមា.

‘‘ទិសា ហិ មេ ធម្មកថំ សុណន្តុ,

ទិសា ហិ មេ យុញ្ជន្តុ ពុទ្ធសាសនេ;

ទិសា ហិ មេ តេ មនុជា ភជន្តុ,

យេ ធម្មមេវាទបយន្តិ សន្តោ.

‘‘ទិសា ហិ មេ ខន្តិវាទានំ, អវិរោធប្បសំសីនំ;

សុណន្តុ ធម្មំ កាលេន, តញ្ច អនុវិធីយន្តុ.

‘‘ន ហិ ជាតុ សោ មមំ ហិំសេ, អញ្ញំ វា បន កិញ្ចិ នំ [កញ្ចិ នំ (សី. ស្យា. កំ. បី.), កញ្ចនំ (?)];

បប្បុយ្យ បរមំ សន្តិំ, រក្ខេយ្យ តសថាវរេ.

‘‘ឧទកញ្ហិ នយន្តិ នេត្តិកា, ឧសុការា នមយន្តិ [ទមយន្តិ (ក.)] តេជនំ;

ទារុំ នមយន្តិ តច្ឆកា, អត្តានំ ទមយន្តិ បណ្ឌិតា.

‘‘ទណ្ឌេនេកេ ទមយន្តិ, អង្កុសេហិ កសាហិ ច;

អទណ្ឌេន អសត្ថេន, អហំ ទន្តោម្ហិ តាទិនា.

‘‘អហិំសកោតិ មេ នាមំ, ហិំសកស្ស បុរេ សតោ;

អជ្ជាហំ សច្ចនាមោម្ហិ, ន នំ ហិំសាមិ កិញ្ចិ នំ [កញ្ចិ នំ (សី. ស្យា. កំ. បី.), កញ្ចនំ (?)].

‘‘ចោរោ អហំ បុរេ អាសិំ, អង្គុលិមាលោតិ វិស្សុតោ;

វុយ្ហមានោ មហោឃេន, ពុទ្ធំ សរណមាគមំ.

‘‘លោហិតបាណិ បុរេ អាសិំ, អង្គុលិមាលោតិ វិស្សុតោ;

សរណគមនំ បស្ស, ភវនេត្តិ សមូហតា.

‘‘តាទិសំ កម្មំ កត្វាន, ពហុំ ទុគ្គតិគាមិនំ;

ផុដ្ឋោ កម្មវិបាកេន, អណណោ ភុញ្ជាមិ ភោជនំ.

‘‘បមាទមនុយុញ្ជន្តិ, ពាលា ទុម្មេធិនោ ជនា;

អប្បមាទញ្ច មេធាវី, ធនំ សេដ្ឋំវ រក្ខតិ.

‘‘មា បមាទមនុយុញ្ជេថ, មា កាមរតិ សន្ថវំ;

អប្បមត្តោ ហិ ឈាយន្តោ, បប្បោតិ វិបុលំ [បរមំ (ក.)] សុខំ.

‘‘ស្វាគតំ [សាគតំ (សី. បី.)] នាបគតំ [នាម សគតំ (ក.)], នយិទំ ទុម្មន្តិតំ មម;

សំវិភត្តេសុ [សុវិភត្តេសុ (ស្យា. កំ.), សវិភត្តេសុ (សី. ក.), បដិភត្តេសុ (បី.)] ធម្មេសុ, យំ សេដ្ឋំ តទុបាគមំ.

‘‘ស្វាគតំ នាបគតំ, នយិទំ ទុម្មន្តិតំ មម;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

អង្គុលិមាលសុត្តំ និដ្ឋិតំ ឆដ្ឋំ.