៤. ចូឡគោបាលកសុត្តំ

៣៥០. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា វជ្ជីសុ វិហរតិ ឧក្កចេលាយំ គង្គាយ នទិយា តីរេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, មាគធកោ គោបាលកោ ទុប្បញ្ញជាតិកោ, វស្សានំ បច្ឆិមេ មាសេ សរទសមយេ, អសមវេក្ខិត្វា គង្គាយ នទិយា ឱរិមំ តីរំ, អសមវេក្ខិត្វា បារិមំ តីរំ, អតិត្ថេនេវ គាវោ បតារេសិ ឧត្តរំ តីរំ សុវិទេហានំ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, គាវោ មជ្ឈេគង្គាយ នទិយា សោតេ អាមណ្ឌលិយំ ករិត្វា តត្ថេវ អនយព្យសនំ អាបជ្ជិំសុ. តំ កិស្ស ហេតុ? តថា ហិ សោ, ភិក្ខវេ, មាគធកោ គោបាលកោ ទុប្បញ្ញជាតិកោ, វស្សានំ បច្ឆិមេ មាសេ សរទសមយេ, អសមវេក្ខិត្វា គង្គាយ នទិយា ឱរិមំ តីរំ, អសមវេក្ខិត្វា បារិមំ តីរំ, អតិត្ថេនេវ គាវោ បតារេសិ ឧត្តរំ តីរំ សុវិទេហានំ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យេ ហិ កេចិ [យេ កេចិ (ស្យា. កំ.)] សមណា វា ព្រាហ្មណា វា អកុសលា ឥមស្ស លោកស្ស អកុសលា បរស្ស លោកស្ស, អកុសលា មារធេយ្យស្ស អកុសលា អមារធេយ្យស្ស, អកុសលា មច្ចុធេយ្យស្ស អកុសលា អមច្ចុធេយ្យស្ស, តេសំ យេ សោតព្ពំ សទ្ទហាតព្ពំ មញ្ញិស្សន្តិ, តេសំ តំ ភវិស្សតិ ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយ.

៣៥១. ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, មាគធកោ គោបាលកោ សប្បញ្ញជាតិកោ, វស្សានំ បច្ឆិមេ មាសេ សរទសមយេ, សមវេក្ខិត្វា គង្គាយ នទិយា ឱរិមំ តីរំ, សមវេក្ខិត្វា បារិមំ តីរំ, តិត្ថេនេវ គាវោ បតារេសិ ឧត្តរំ តីរំ សុវិទេហានំ. សោ បឋមំ បតារេសិ យេ តេ ឧសភា គោបិតរោ គោបរិណាយកា. តេ តិរិយំ គង្គាយ សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ អគមំសុ. អថាបរេ បតារេសិ ពលវគាវោ ទម្មគាវោ. តេបិ តិរិយំ គង្គាយ សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ អគមំសុ. អថាបរេ បតារេសិ វច្ឆតរេ វច្ឆតរិយោ. តេបិ តិរិយំ គង្គាយ សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ អគមំសុ. អថាបរេ បតារេសិ វច្ឆកេ កិសាពលកេ [កិសពលកេ (សី. ស្យា. បី.)]. តេបិ តិរិយំ គង្គាយ សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ អគមំសុ. ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, វច្ឆកោ តរុណកោ តាវទេវ ជាតកោ មាតុគោរវកេន វុយ្ហមានោ, សោបិ តិរិយំ គង្គាយ សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ អគមាសិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តថា ហិ សោ, ភិក្ខវេ, មាគធកោ គោបាលកោ សប្បញ្ញជាតិកោ, វស្សានំ បច្ឆិមេ មាសេ សរទសមយេ, សមវេក្ខិត្វា គង្គាយ នទិយា ឱរិមំ តីរំ, សមវេក្ខិត្វា បារិមំ តីរំ, តិត្ថេនេវ គាវោ បតារេសិ ឧត្តរំ តីរំ សុវិទេហានំ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យេ ហិ កេចិ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា កុសលា ឥមស្ស លោកស្ស កុសលា បរស្ស លោកស្ស, កុសលា មារធេយ្យស្ស កុសលា អមារធេយ្យស្ស, កុសលា មច្ចុធេយ្យស្ស កុសលា អមច្ចុធេយ្យស្ស, តេសំ យេ សោតព្ពំ សទ្ទហាតព្ពំ មញ្ញិស្សន្តិ, តេសំ តំ ភវិស្សតិ ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយ.

៣៥២. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យេ តេ ឧសភា គោបិតរោ គោបរិណាយកា តេ តិរិយំ គង្គាយ សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ អគមំសុ, ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យេ តេ ភិក្ខូ អរហន្តោ ខីណាសវា វុសិតវន្តោ កតករណីយា ឱហិតភារា អនុប្បត្តសទត្ថា បរិក្ខីណភវសំយោជនា សម្មទញ្ញា វិមុត្តា, តេ តិរិយំ មារស្ស សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ គតា.

‘‘សេយ្យថាបិ តេ, ភិក្ខវេ, ពលវគាវោ ទម្មគាវោ តិរិយំ គង្គាយ សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ អគមំសុ, ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យេ តេ ភិក្ខូ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា ឱបបាតិកា តត្ថ បរិនិព្ពាយិនោ អនាវត្តិធម្មា តស្មា លោកា, តេបិ តិរិយំ មារស្ស សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ គមិស្សន្តិ.

‘‘សេយ្យថាបិ តេ, ភិក្ខវេ, វច្ឆតរា វច្ឆតរិយោ តិរិយំ គង្គាយ សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ អគមំសុ, ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យេ តេ ភិក្ខូ តិណ្ណំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា រាគទោសមោហានំ តនុត្តា សកទាគាមិនោ សកិំទេវ ឥមំ លោកំ អាគន្ត្វា ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សន្តិ, តេបិ តិរិយំ មារស្ស សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ គមិស្សន្តិ.

‘‘សេយ្យថាបិ តេ, ភិក្ខវេ, វច្ឆកា កិសាពលកា តិរិយំ គង្គាយ សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ អគមំសុ, ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យេ តេ ភិក្ខូ តិណ្ណំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា សោតាបន្នា អវិនិបាតធម្មា និយតា សម្ពោធិបរាយនា, តេបិ តិរិយំ មារស្ស សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ គមិស្សន្តិ.

‘‘សេយ្យថាបិ សោ, ភិក្ខវេ, វច្ឆកោ តរុណកោ តាវទេវ ជាតកោ មាតុគោរវកេន វុយ្ហមានោ តិរិយំ គង្គាយ សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ អគមាសិ, ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យេ តេ ភិក្ខូ ធម្មានុសារិនោ សទ្ធានុសារិនោ, តេបិ តិរិយំ មារស្ស សោតំ ឆេត្វា សោត្ថិនា បារំ គមិស្សន្តិ.

‘‘អហំ ខោ បន, ភិក្ខវេ, កុសលោ ឥមស្ស លោកស្ស កុសលោ បរស្ស លោកស្ស, កុសលោ មារធេយ្យស្ស កុសលោ អមារធេយ្យស្ស, កុសលោ មច្ចុធេយ្យស្ស កុសលោ អមច្ចុធេយ្យស្ស. តស្ស មយ្ហំ, ភិក្ខវេ, យេ សោតព្ពំ សទ្ទហាតព្ពំ មញ្ញិស្សន្តិ, តេសំ តំ ភវិស្សតិ ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយា’’តិ.

ឥទមវោច ភគវា. ឥទំ វត្វា សុគតោ អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –

‘‘អយំ លោកោ បរោ លោកោ, ជានតា សុប្បកាសិតោ;

យញ្ច មារេន សម្បត្តំ, អប្បត្តំ យញ្ច មច្ចុនា.

‘‘សព្ពំ លោកំ អភិញ្ញាយ, សម្ពុទ្ធេន បជានតា;

វិវដំ អមតទ្វារំ, ខេមំ និព្ពានបត្តិយា.

‘‘ឆិន្នំ បាបិមតោ សោតំ, វិទ្ធស្តំ វិនឡីកតំ;

បាមោជ្ជពហុលា ហោថ, ខេមំ បត្តត្ថ [បត្ថេថ (ស្យា. កំ. ក. អដ្ឋកថាយំ សំវណ្ណេតព្ពបាឋោ)] ភិក្ខវោ’’តិ.

ចូឡគោបាលកសុត្តំ និដ្ឋិតំ ចតុត្ថំ.