៣. បារិច្ឆត្តកវគ្គោ

១. ឧឡារវិមានវត្ថុ

២៨៦. ‘‘ឧឡារោ តេ យសោ វណ្ណោ, សព្ពា ឱភាសតេ ទិសា;

នារិយោ នច្ចន្តិ គាយន្តិ, ទេវបុត្តា អលង្កតា.

២៨៧. ‘‘មោទេន្តិ បរិវារេន្តិ, តវ បូជាយ ទេវតេ;

សោវណ្ណានិ វិមានានិ, តវិមានិ សុទស្សនេ.

២៨៨. ‘‘តុវំសិ ឥស្សរា តេសំ, សព្ពកាមសមិទ្ធិនី;

អភិជាតា មហន្តាសិ, ទេវកាយេ បមោទសិ;

ទេវតេ បុច្ឆិតាចិក្ខ, កិស្ស កម្មស្សិទំ ផល’’ន្តិ.

២៨៩. ‘‘អហំ មនុស្សេសុ មនុស្សភូតា, បុរិមាយ ជាតិយា មនុស្សលោកេ;

ទុស្សីលកុលេ សុណិសា អហោសិំ, អស្សទ្ធេសុ កទរិយេសុ អហំ.

២៩០. ‘‘សទ្ធា សីលេន សម្បន្នា, សំវិភាគរតា សទា;

បិណ្ឌាយ ចរមានស្ស, អបូវំ តេ អទាសហំ.

២៩១. ‘‘តទាហំ សស្សុយាចិក្ខិំ, សមណោ អាគតោ ឥធ;

តស្ស អទាសហំ បូវំ, បសន្នា សេហិ បាណិភិ.

២៩២. ‘‘ឥតិស្សា សស្សុ បរិភាសិ, អវិនីតាសិ ត្វំ [អវិនីតា តុវំ (សី.)] វធុ;

ន មំ សម្បុច្ឆិតុំ ឥច្ឆិ, សមណស្ស ទទាមហំ.

២៩៣. ‘‘តតោ មេ សស្សុ កុបិតា, បហាសិ មុសលេន មំ;

កូដង្គច្ឆិ អវធិ មំ, នាសក្ខិំ ជីវិតុំ ចិរំ.

២៩៤. ‘‘សា អហំ កាយស្ស ភេទា, វិប្បមុត្តា តតោ ចុតា;

ទេវានំ តាវតិំសានំ, ឧបបន្នា សហព្យតំ.

២៩៥. ‘‘តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ…បេ…វណ្ណោ ច មេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

ឧឡារវិមានំ បឋមំ.

២. ឧច្ឆុទាយិកាវិមានវត្ថុ

២៩៦. ‘‘ឱភាសយិត្វា បថវិំ [បឋវិំ (សី. ស្យា.)] សទេវកំ, អតិរោចសិ ចន្ទិមសូរិយា វិយ;

សិរិយា ច វណ្ណេន យសេន តេជសា, ព្រហ្មាវ ទេវេ តិទសេ សហិន្ទកេ [សឥន្ទកេ (សី.)].

២៩៧. ‘‘បុច្ឆាមិ តំ ឧប្បលមាលធារិនី, អាវេឡិនី កញ្ចនសន្និភត្តចេ;

អលង្កតេ ឧត្តមវត្ថធារិនី, កា ត្វំ សុភេ ទេវតេ វន្ទសេ មមំ.

២៩៨. ‘‘កិំ ត្វំ បុរេ កម្មមកាសិ អត្តនា, មនុស្សភូតា បុរិមាយ ជាតិយា;

ទានំ សុចិណ្ណំ អថ សីលសំយមំ [សញ្ញមំ (សី.)], កេនូបបន្នា សុគតិំ យសស្សិនី;

ទេវតេ បុច្ឆិតាចិក្ខ, កិស្ស កម្មស្សិទំ ផល’’ន្តិ.

២៩៩. ‘‘ឥទានិ ភន្តេ ឥមមេវ គាមំ [គាមេ (ស្យា. ក.)], បិណ្ឌាយ អម្ហាកំ ឃរំ ឧបាគមិ;

តតោ តេ ឧច្ឆុស្ស អទាសិ ខណ្ឌិកំ, បសន្នចិត្តា អតុលាយ បីតិយា.

៣០០. ‘‘សស្សុ ច បច្ឆា អនុយុញ្ជតេ មមំ, កហំ [កហំ មេ (បី.)] នុ ឧច្ឆុំ វធុកេ អវាកិរិ [អវាករិ (ស្យា. ក.)];

ន ឆឌ្ឌិតំ នោ បន ខាទិតំ មយា, សន្តស្ស ភិក្ខុស្ស សយំ អទាសហំ.

៣០១. ‘‘តុយ្ហំន្វិទំ [តុយ្ហំ នុ ឥទំ (ស្យា.)] ឥស្សរិយំ អថោ មម, ឥតិស្សា សស្សុ បរិភាសតេ មមំ;

បីឋំ គហេត្វា បហារំ អទាសិ មេ, តតោ ចុតា កាលកតាម្ហិ ទេវតា.

៣០២. ‘‘តទេវ កម្មំ កុសលំ កតំ មយា, សុខញ្ច កម្មំ អនុភោមិ អត្តនា;

ទេវេហិ សទ្ធិំ បរិចារយាមហំ, មោទាមហំ កាមគុណេហិ បញ្ចហិ.

៣០៣. ‘‘តទេវ កម្មំ កុសលំ កតំ មយា, សុខញ្ច កម្មំ អនុភោមិ អត្តនា;

ទេវិន្ទគុត្តា តិទសេហិ រក្ខិតា, សមប្បិតា កាមគុណេហិ បញ្ចហិ.

៣០៤. ‘‘ឯតាទិសំ បុញ្ញផលំ អនប្បកំ, មហាវិបាកា មម ឧច្ឆុទក្ខិណា;

ទេវេហិ សទ្ធិំ បរិចារយាមហំ, មោទាមហំ កាមគុណេហិ បញ្ចហិ.

៣០៥. ‘‘ឯតាទិសំ បុញ្ញផលំ អនប្បកំ, មហាជុតិកា មម ឧច្ឆុទក្ខិណា;

ទេវិន្ទគុត្តា តិទសេហិ រក្ខិតា, សហស្សនេត្តោរិវ នន្ទនេ វនេ.

៣០៦. ‘‘តុវញ្ច ភន្តេ អនុកម្បកំ វិទុំ, ឧបេច្ច វន្ទិំ កុសលញ្ច បុច្ឆិសំ;

តតោ តេ ឧច្ឆុស្ស អទាសិ ខណ្ឌិកំ, បសន្នចិតា អតុលាយ បីតិយា’’តិ.

ឧច្ឆុទាយិកាវិមានំ ទុតិយំ.

៣. បល្លង្កវិមានវត្ថុ

៣០៧. ‘‘បល្លង្កសេដ្ឋេ មណិសោណ្ណចិត្តេ, បុប្ផាភិកិណ្ណេ សយនេ ឧឡារេ;

តត្ថច្ឆសិ ទេវិ មហានុភាវេ, ឧច្ចាវចា ឥទ្ធិ វិកុព្ពមានា.

៣០៨. ‘‘ឥមា ច តេ អច្ឆរាយោ សមន្តតោ, នច្ចន្តិ គាយន្តិ បមោទយន្តិ;

ទេវិទ្ធិបត្តាសិ មហានុភាវេ, មនុស្សភូតា កិមកាសិ បុញ្ញំ;

កេនាសិ ឯវំ ជលិតានុភាវា, វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

៣០៩. ‘‘អហំ មនុស្សេសុ មនុស្សភូតា, អឌ្ឍេ កុលេ សុណិសា អហោសិំ;

អក្កោធនា ភត្តុវសានុវត្តិនី, ឧបោសថេ អប្បមត្តា អហោសិំ [អប្បមត្តា ឧបោសថេ (ស្យា. ក.)].

៣១០. ‘‘មនុស្សភូតា ទហរា អបាបិកា [ទហរាស’បាបិកា (សី.)], បសន្នចិត្តា បតិមាភិរាធយិំ;

ទិវា ច រត្តោ ច មនាបចារិនី, អហំ បុរេ សីលវតី អហោសិំ.

៣១១. ‘‘បាណាតិបាតា វិរតា អចោរិកា, សំសុទ្ធកាយា សុចិព្រហ្មចារិនី;

អមជ្ជបា នោ ច មុសា អភាណិំ, សិក្ខាបទេសុ បរិបូរការិនី.

៣១២. ‘‘ចាតុទ្ទសិំ បញ្ចទសិំ, យា ច បក្ខស្ស អដ្ឋមី;

បាដិហារិយបក្ខញ្ច, បសន្នមានសា អហំ [អតិបសន្នមានសា (ក.)].

៣១៣. ‘‘អដ្ឋង្គុបេតំ អនុធម្មចារិនី, ឧបោសថំ បីតិមនា ឧបាវសិំ;

ឥមញ្ច អរិយំ អដ្ឋង្គវរេហុបេតំ, សមាទិយិត្វា កុសលំ សុខុទ្រយំ;

បតិម្ហិ កល្យាណី វសានុវត្តិនី, អហោសិំ បុព្ពេ សុគតស្ស សាវិកា.

៣១៤. ‘‘ឯតាទិសំ កុសលំ ជីវលោកេ, កម្មំ ករិត្វាន វិសេសភាគិនី;

កាយស្ស ភេទា អភិសម្បរាយំ, ទេវិទ្ធិបត្តា សុគតិម្ហិ អាគតា.

៣១៥. ‘‘វិមានបាសាទវរេ មនោរមេ, បរិវារិតា អច្ឆរាសង្គណេន;

សយំបភា ទេវគណា រមេន្តិ មំ, ទីឃាយុកិំ ទេវវិមានមាគត’’ន្តិ;

បល្លង្កវិមានំ តតិយំ.

៤. លតាវិមានវត្ថុ

៣១៦. លតា ច សជ្ជា បវរា ច ទេវតា, អច្ចិមតី [អច្ចិមុខី (សី.), អច្ឆិមតី (បី. ក.) អច្ឆិមុតី (ស្យា.)] រាជវរស្ស សិរីមតោ;

សុតា ច រញ្ញោ វេស្សវណស្ស ធីតា, រាជីមតី ធម្មគុណេហិ សោភថ.

៣១៧. បញ្ចេត្ថ នារិយោ អាគមំសុ ន្ហាយិតុំ, សីតោទកំ ឧប្បលិនិំ សិវំ នទិំ;

តា តត្ថ ន្ហាយិត្វា រមេត្វា ទេវតា, នច្ចិត្វា គាយិត្វា សុតា លតំ ព្រវិ [ព្រុវី (សី.)].

៣១៨. ‘‘បុច្ឆាមិ តំ ឧប្បលមាលធារិនិ, អាវេឡិនិ កញ្ចនសន្និភត្តចេ;

តិមិរតម្ពក្ខិ នភេវ សោភនេ, ទីឃាយុកី កេន កតោ យសោ តវ.

៣១៩. ‘‘កេនាសិ ភទ្ទេ បតិនោ បិយតរា, វិសិដ្ឋកល្យាណិតរស្សុ រូបតោ;

បទក្ខិណា នច្ចគីតវាទិតេ, អាចិក្ខ នោ ត្វំ នរនារិបុច្ឆិតា’’តិ.

៣២០. ‘‘អហំ មនុស្សេសុ មនុស្សភូតា, ឧឡារភោគេ កុលេ សុណិសា អហោសិំ;

អក្កោធនា ភត្តុវសានុវត្តិនី, ឧបោសថេ អប្បមត្តា អហោសិំ.

៣២១. ‘‘មនុស្សភូតា ទហរា អបាបិកា [ទហរាស’បាបិកា (សី.)], បសន្នចិត្តា បតិមាភិរាធយិំ;

សទេវរំ សស្សសុរំ សទាសកំ, អភិរាធយិំ តម្ហិ កតោ យសោ មម.

៣២២. ‘‘សាហំ តេន កុសលេន កម្មុនា, ចតុព្ភិ ឋានេហិ វិសេសមជ្ឈគា;

អាយុញ្ច វណ្ណញ្ច សុខំ ពលញ្ច, ខិឌ្ឌារតិំ បច្ចនុភោមនប្បកំ.

៣២៣. ‘‘សុតំ នុ តំ ភាសតិ យំ អយំ លតា, យំ នោ អបុច្ឆិម្ហ អកិត្តយី នោ;

បតិនោ កិរម្ហាកំ វិសិដ្ឋ នារីនំ, គតី ច តាសំ បវរា ច ទេវតា.

៣២៤. ‘‘បតីសុ ធម្មំ បចរាម សព្ពា, បតិព្ពតា យត្ថ ភវន្តិ ឥត្ថិយោ;

បតីសុ ធម្មំ បចរិត្វ [បចរិត្វាន (ក.)] សព្ពា, លច្ឆាមសេ ភាសតិ យំ អយំ លតា.

៣២៥. ‘‘សីហោ យថា បព្ពតសានុគោចរោ, មហិន្ធរំ បព្ពតមាវសិត្វា;

បសយ្ហ ហន្ត្វា ឥតរេ ចតុប្បទេ, ខុទ្ទេ មិគេ ខាទតិ មំសភោជនោ.

៣២៦. ‘‘តថេវ សទ្ធា ឥធ អរិយសាវិកា, ភត្តារំ និស្សាយ បតិំ អនុព្ពតា;

កោធំ វធិត្វា អភិភុយ្យ មច្ឆរំ, សគ្គម្ហិ សា មោទតិ ធម្មចារិនី’’តិ.

លតាវិមានំ ចតុត្ថំ.

៥. គុត្តិលវិមានំ

១. វត្ថុត្តមទាយិកាវិមានវត្ថុ

៣២៧. ‘‘សត្តតន្តិំ សុមធុរំ, រាមណេយ្យំ អវាចយិំ;

សោ មំ រង្គម្ហិ អវ្ហេតិ, ‘សរណំ មេ ហោហិ កោសិយា’តិ.

៣២៨. ‘‘អហំ តេ សរណំ ហោមិ, អហមាចរិយបូជកោ;

ន តំ ជយិស្សតិ សិស្សោ, សិស្សមាចរិយ ជេស្សសី’’តិ.

៣២៩. ‘‘អភិក្កន្តេន វណ្ណេន, យា ត្វំ តិដ្ឋសិ ទេវតេ;

ឱភាសេន្តី ទិសា សព្ពា, ឱសធី វិយ តារកា.

៣៣០. ‘‘កេន តេតាទិសោ វណ្ណោ, កេន តេ ឥធ មិជ្ឈតិ;

ឧប្បជ្ជន្តិ ច តេ ភោគា, យេ កេចិ មនសោ បិយា.

៣៣១. ‘‘បុច្ឆាមិ តំ ទេវិ មហានុភាវេ, មនុស្សភូតា កិមកាសិ បុញ្ញំ;

កេនាសិ ឯវំ ជលិតានុភាវា, វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

៣៣២. សា ទេវតា អត្តមនា, មោគ្គល្លានេន បុច្ឆិតា;

បញ្ហំ បុដ្ឋា វិយាកាសិ, យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ.

៣៣៣. ‘‘វត្ថុត្តមទាយិកា នារី, បវរា ហោតិ នរេសុ នារីសុ;

ឯវំ បិយរូបទាយិកា មនាបំ, ទិព្ពំ សា លភតេ ឧបេច្ច ឋានំ.

៣៣៤. ‘‘តស្សា មេ បស្ស វិមានំ, អច្ឆរា កាមវណ្ណិនីហមស្មិ;

អច្ឆរាសហស្សស្សាហំ, បវរា [អច្ឆរាសហស្សស្សាហំ បវរា, (ស្យា.)] បស្ស បុញ្ញានំ វិបាកំ.

៣៣៥. ‘‘តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ, តេន មេ ឥធ មិជ្ឈតិ;

ឧប្បជ្ជន្តិ ច មេ ភោគា, យេ កេចិ មនសោ បិយា.

៣៣៦. ‘‘អក្ខាមិ តេ ភិក្ខុ មហានុភាវ, មនុស្សភូតា យមកាសិ បុញ្ញំ;

តេនម្ហិ ឯវំ ជលិតានុភាវា, វណ្ណោ ច មេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

(អនន្តរំ ចតុរវិមានំ យថា វត្ថុទាយិកាវិមានំ តថា វិត្ថារេតព្ពំ [( ) នត្ថិ សី. បោត្ថកេ])

២. បុប្ផុត្តមទាយិកាវិមានវត្ថុ (១)

៣៣៧. ‘‘អភិក្កន្តេន វណ្ណេន…បេ… ឱសធី វិយ តារកា.

៣៣៨. ‘‘កេន តេតាទិសោ វណ្ណោ…បេ… យេ កេចិ មនសោ បិយា.

៣៣៩. ‘‘បុច្ឆាមិ តំ ទេវិ មហានុភាវេ…បេ…

វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

៣៤០. សា ទេវតា អត្តមនា…បេ… យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ.

៣៤១. ‘‘បុប្ផុត្តមទាយិកា នារី, បវរា ហោតិ នរេសុ នារីសុ;

ឯវំ បិយរូបទាយិកា មនាបំ, ទិព្ពំ សា លភតេ ឧបេច្ច ឋានំ.

៣៤២. ‘‘តស្សា មេ បស្ស វិមានំ, អច្ឆរា កាមវណ្ណិនីហមស្មិ;

អច្ឆរាសហស្សស្សាហំ, បវរា បស្ស បុញ្ញានំ វិបាកំ.

៣៤៣. ‘‘តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ…បេ…

វណ្ណោ ច មេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

៣. គន្ធុត្តមទាយិកាវិមានវត្ថុ (២)

៣៤៥. ‘‘អភិក្កន្តេន វណ្ណេន…បេ… ឱសធី វិយ តារកា.

៣៤៦. ‘‘កេន តេតាទិសោ វណ្ណោ…បេ… យេ កេចិ មនសោ បិយា.

៣៤៧. ‘‘បុច្ឆាមិ តំ ទេវិ មហានុភាវេ…បេ…

វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

៣៤៨. ‘‘សា ទេវតា អត្តមនា…បេ… យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ.

៣៤៩. ‘‘គន្ធុត្តមទាយិកា នារី, បវរា ហោតិ នរេសុ នារីសុ;

ឯវំ បិយរូបទាយិកា មនាបំ, ទិព្ពំ សា លភតេ ឧបេច្ច ឋានំ.

៣៥០. ‘‘តស្សា មេ បស្ស វិមានំ, អច្ឆរា កាមវណ្ណិនីហមស្មិ;

អច្ឆរាសហស្សស្សាហំ, បវរា បស្ស បុញ្ញានំ វិបាកំ.

៣៥១. ‘‘តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ…បេ…

វណ្ណោ ច មេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

៤. ផលុត្តមទាយិកាវិមានវត្ថុ (៣)

៣៥៣. ‘‘អភិក្កន្តេន វណ្ណេន…បេ… ឱសធី វិយ តារកា.

៣៥៤. ‘‘កេន តេតាទិសោ វណ្ណោ…បេ… យេ កេចិ មនសោ បិយា.

៣៥៥. ‘‘បុច្ឆាមិ តំ ទេវិ មហានុភាវេ…បេ…

វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

៣៥៦. សា ទេវតា អត្តមនា…បេ… យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ.

៣៥៧. ‘‘ផលុត្តមទាយិកា នារី, បវរា ហោតិ នរេសុ នារីសុ;

ឯវំ បិយរូបទាយិកា មនាបំ, ទិព្ពំ សា លភតេ ឧបេច្ច ឋានំ.

៣៥៨. ‘‘តស្សា មេ បស្ស វិមានំ, អច្ឆរា កាមវណ្ណិនីហមស្មិ;