៨. សុប្បវាសាសុត្តំ

១៨. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា កុណ្ឌិកាយំ [កុណ្ឌិយាយំ (សី. ស្យា. បី.)] វិហរតិ កុណ្ឌធានវនេ [កុណ្ឌិដ្ឋានវនេ (ស្យា. បី.)]. តេន ខោ បន សមយេន សុប្បវាសា កោលិយធីតា សត្ត វស្សានិ គព្ភំ ធារេតិ. សត្តាហំ មូឡ្ហគព្ភា សា ទុក្ខាហិ តិព្ពាហិ ខរាហិ កដុកាហិ វេទនាហិ ផុដ្ឋា តីហិ វិតក្កេហិ អធិវាសេតិ – ‘‘សម្មាសម្ពុទ្ធោ វត សោ ភគវា យោ ឥមស្ស ឯវរូបស្ស ទុក្ខស្ស បហានាយ ធម្មំ ទេសេតិ; សុប្បដិបន្នោ វត តស្ស ភគវតោ សាវកសង្ឃោ យោ ឥមស្ស ឯវរូបស្ស ទុក្ខស្ស បហានាយ បដិបន្នោ; សុសុខំ វត តំ និព្ពានំ យត្ថិទំ ឯវរូបំ ទុក្ខំ ន សំវិជ្ជតី’’តិ.

អថ ខោ សុប្បវាសា កោលិយធីតា សាមិកំ អាមន្តេសិ – ‘‘ឯហិ ត្វំ, អយ្យបុត្ត, យេន ភគវា តេនុបសង្កម; ឧបសង្កមិត្វា មម វចនេន ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទាហិ; អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆ – ‘សុប្បវាសា, ភន្តេ, កោលិយធីតា ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទតិ; អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆតី’តិ. ឯវញ្ច វទេហិ – ‘សុប្បវាសា, ភន្តេ, កោលិយធីតា សត្ត វស្សានិ គព្ភំ ធារេតិ. សត្តាហំ មូឡ្ហគព្ភា សា ទុក្ខាហិ តិព្ពាហិ ខរាហិ កដុកាហិ វេទនាហិ ផុដ្ឋា តីហិ វិតក្កេហិ អធិវាសេតិ – សម្មាសម្ពុទ្ធោ វត សោ ភគវា យោ ឥមស្ស ឯវរូបស្ស ទុក្ខស្ស បហានាយ ធម្មំ ទេសេតិ; សុប្បដិបន្នោ វត តស្ស ភគវតោ សាវកសង្ឃោ យោ ឥមស្ស ឯវរូបស្ស ទុក្ខស្ស បហានាយ បដិបន្នោ; សុសុខំ វត តំ និព្ពានំ យត្ថិទំ ឯវរូបំ ទុក្ខំ ន សំវិជ្ជតី’’’តិ.

‘‘បរម’’ន្តិ ខោ សោ កោលិយបុត្តោ សុប្បវាសាយ កោលិយធីតាយ បដិស្សុត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ កោលិយបុត្តោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘សុប្បវាសា, ភន្តេ, កោលិយធីតា ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទតិ, អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆតិ; ឯវញ្ច វទេតិ – ‘សុប្បវាសា, ភន្តេ, កោលិយធីតា សត្ត វស្សានិ គព្ភំ ធារេតិ. សត្តាហំ មូឡ្ហគព្ភា សា ទុក្ខាហិ តិព្ពាហិ ខរាហិ កដុកាហិ វេទនាហិ ផុដ្ឋា តីហិ វិតក្កេហិ អធិវាសេតិ – សម្មាសម្ពុទ្ធោ វត សោ ភគវា យោ ឥមស្ស ឯវរូបស្ស ទុក្ខស្ស បហានាយ ធម្មំ ទេសេតិ; សុប្បដិបន្នោ វត តស្ស ភគវតោ សាវកសង្ឃោ យោ ឥមស្ស ឯវរូបស្ស ទុក្ខស្ស បហានាយ បដិបន្នោ; សុសុខំ វត និព្ពានំ យត្ថិទំ ឯវរូបំ ទុក្ខំ ន សំវិជ្ជតី’’’តិ.

‘‘សុខិនី ហោតុ សុប្បវាសា កោលិយធីតា; អរោគា អរោគំ បុត្តំ វិជាយតូ’’តិ. សហ វចនា ច បន ភគវតោ សុប្បវាសា កោលិយធីតា សុខិនី អរោគា អរោគំ បុត្តំ វិជាយិ.

‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ សោ កោលិយបុត្តោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទិត្វា អនុមោទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា យេន សកំ ឃរំ តេន បច្ចាយាសិ. អទ្ទសា ខោ សោ កោលិយបុត្តោ សុប្បវាសំ កោលិយធីតរំ សុខិនិំ អរោគំ អរោគំ បុត្តំ វិជាតំ. ទិស្វានស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘អច្ឆរិយំ វត, ភោ, អព្ភុតំ វត, ភោ, តថាគតស្ស មហិទ្ធិកតា មហានុភាវតា, យត្រ ហិ នាមាយំ សុប្បវាសា កោលិយធីតា សហ វចនា ច បន [សហ វចនា បន (បី.), សហ វចនា (?)] ភគវតោ សុខិនី អរោគា អរោគំ បុត្តំ វិជាយិស្សតី’’តិ! អត្តមនោ បមុទិតោ បីតិសោមនស្សជាតោ អហោសិ.

អថ ខោ សុប្បវាសា កោលិយធីតា សាមិកំ អាមន្តេសិ – ‘‘ឯហិ ត្វំ, អយ្យបុត្ត, យេន ភគវា តេនុបសង្កម; ឧបសង្កមិត្វា មម វចនេន ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទាហិ – ‘សុប្បវាសា, ភន្តេ, កោលិយធីតា ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទតី’តិ; ឯវញ្ច វទេហិ – ‘សុប្បវាសា, ភន្តេ, កោលិយធីតា សត្ត វស្សានិ គព្ភំ ធារេតិ. សត្តាហំ មូឡ្ហគព្ភា សា ឯតរហិ សុខិនី អរោគា អរោគំ បុត្តំ វិជាតា. សា សត្តាហំ ពុទ្ធប្បមុខំ ភិក្ខុសង្ឃំ ភត្តេន និមន្តេតិ. អធិវាសេតុ កិរ, ភន្តេ, ភគវា សុប្បវាសាយ កោលិយធីតាយ សត្ត ភត្តានិ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេនា’’’តិ.

‘‘បរម’’ន្តិ ខោ សោ កោលិយបុត្តោ សុប្បវាសាយ កោលិយធីតាយ បដិស្សុត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ កោលិយបុត្តោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘សុប្បវាសា, ភន្តេ, កោលិយធីតា ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទតិ; ឯវញ្ច វទេតិ – ‘សុប្បវាសា, ភន្តេ, កោលិយធីតា សត្ត វស្សានិ គព្ភំ ធារេតិ. សត្តាហំ មូឡ្ហគព្ភា សា ឯតរហិ សុខិនី អរោគា អរោគំ បុត្តំ វិជាតា. សា សត្តាហំ ពុទ្ធប្បមុខំ ភិក្ខុសង្ឃំ ភត្តេន និមន្តេតិ. អធិវាសេតុ កិរ, ភន្តេ, ភគវា សុប្បវាសាយ កោលិយធីតាយ សត្ត ភត្តានិ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេនា’’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរេន ឧបាសកេន ពុទ្ធប្បមុខោ ភិក្ខុសង្ឃោ ស្វាតនាយ ភត្តេន និមន្តិតោ ហោតិ. សោ ច ឧបាសកោ អាយស្មតោ មហាមោគ្គល្លានស្ស [មហាមោគ្គលានស្ស (ក.)] ឧបដ្ឋាកោ ហោតិ. អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ មហាមោគ្គល្លានំ អាមន្តេសិ – ‘‘ឯហិ ត្វំ, មោគ្គល្លាន, យេន សោ ឧបាសកោ តេនុបសង្កម; ឧបសង្កមិត្វា តំ ឧបាសកំ ឯវំ វទេហិ – ‘សុប្បវាសា, អាវុសោ, កោលិយធីតា សត្ត វស្សានិ គព្ភំ ធារេសិ. សត្តាហំ មូឡ្ហគព្ភា សា ឯតរហិ សុខិនី អរោគា អរោគំ បុត្តំ វិជាតា. សា សត្តាហំ ពុទ្ធប្បមុខំ ភិក្ខុសង្ឃំ ភត្តេន និមន្តេតិ. ករោតុ សុប្បវាសា កោលិយធីតា សត្ត ភត្តានិ, បច្ឆា ត្វំ ករិស្សសី’តិ [ករិស្សសីតិ សញ្ញាបេហិ (ក.)]. តុយ្ហេសោ ឧបដ្ឋាកោ’’តិ.

‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ភគវតោ បដិស្សុត្វា យេន សោ ឧបាសកោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ ឧបាសកំ ឯតទវោច – ‘‘សុប្បវាសា, អាវុសោ, កោលិយធីតា សត្ត វស្សានិ គព្ភំ ធារេតិ. សត្តាហំ មូឡ្ហគព្ភា សា ឯតរហិ សុខិនី អរោគា អរោគំ បុត្តំ វិជាតា. សា សត្តាហំ ពុទ្ធប្បមុខំ ភិក្ខុសង្ឃំ ភត្តេន និមន្តេតិ. ករោតុ សុប្បវាសា កោលិយធីតា សត្ត ភត្តានិ, បច្ឆា ត្វំ ករិស្សសី’’តិ.

‘‘សចេ មេ, ភន្តេ, អយ្យោ មហាមោគ្គល្លានោ តិណ្ណំ ធម្មានំ បាដិភោគោ – ភោគានញ្ច ជីវិតស្ស ច សទ្ធាយ ច, ករោតុ សុប្បវាសា កោលិយធីតា សត្ត ភត្តានិ, បច្ឆាហំ ករិស្សាមី’’តិ. ‘‘ទ្វិន្នំ ខោ តេ អហំ [ទ្វិន្នំ ខោ តេសំ (បី.), ទ្វិន្នំ ខោ នេសំ (ក.)], អាវុសោ, ធម្មានំ បាដិភោគោ – ភោគានញ្ច ជីវិតស្ស ច. សទ្ធាយ បន ត្វំយេវ បាដិភោគោ’’តិ.

‘‘សចេ មេ, ភន្តេ, អយ្យោ មហាមោគ្គល្លានោ ទ្វិន្នំ ធម្មានំ បាដិភោគោ – ភោគានញ្ច ជីវិតស្ស ច, ករោតុ សុប្បវាសា កោលិយធីតា សត្ត ភត្តានិ, បច្ឆាហំ ករិស្សាមី’’តិ.

អថ ខោ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ តំ ឧបាសកំ សញ្ញាបេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘សញ្ញត្តោ [សញ្ញាតោ (ស្យា.)], ភន្តេ, សោ ឧបាសកោ មយា; ករោតុ សុប្បវាសា កោលិយធីតា សត្ត ភត្តានិ, បច្ឆា សោ ករិស្សតី’’តិ.

អថ ខោ សុប្បវាសា កោលិយធីតា សត្តាហំ ពុទ្ធប្បមុខំ ភិក្ខុសង្ឃំ បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេសិ សម្បវារេសិ, តញ្ច ទារកំ ភគវន្តំ វន្ទាបេសិ សព្ពញ្ច ភិក្ខុសង្ឃំ.

អថ ខោ អាយស្មា សារិបុត្តោ តំ ទារកំ ឯតទវោច – ‘‘កច្ចិ តេ, ទារក, ខមនីយំ, កច្ចិ យាបនីយំ, កច្ចិ ន កិញ្ចិ ទុក្ខ’’ន្តិ? ‘‘កុតោ មេ, ភន្តេ សារិបុត្ត, ខមនីយំ, កុតោ យាបនីយំ! សត្ត មេ វស្សានិ លោហិតកុម្ភិយំ វុត្តានី’’តិ.

អថ ខោ សុប្បវាសា កោលិយធីតា – ‘‘បុត្តោ មេ ធម្មសេនាបតិនា សទ្ធិំ មន្តេតី’’តិ អត្តមនា បមុទិតា បីតិសោមនស្សជាតា អហោសិ. អថ ខោ ភគវា (សុប្បវាសំ កោលីយធីតរំ អត្តមនំ បមុទិតំ បីតិសោមនស្សជាតំ វិទិត្វា [ទិស្វា (សី.)]) [( ) នត្ថិ ឥង្គលិសបោត្ថកេ] សុប្បវាសំ កោលិយធីតរំ ឯតទវោច – ‘‘ឥច្ឆេយ្យាសិ ត្វំ, សុប្បវាសេ, អញ្ញម្បិ ឯវរូបំ បុត្ត’’ន្តិ? ‘‘ឥច្ឆេយ្យាមហំ, ភគវា, អញ្ញានិបិ ឯវរូបានិ សត្ត បុត្តានី’’តិ.

អថ ខោ ភគវា ឯតមត្ថំ វិទិត្វា តាយំ វេលាយំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ –

‘‘អសាតំ សាតរូបេន, បិយរូបេន អប្បិយំ;

ទុក្ខំ សុខស្ស រូបេន, បមត្តមតិវត្តតី’’តិ. អដ្ឋមំ;