៣. តិកនិបាតោ

១. អង្គណិកភារទ្វាជត្ថេរគាថា

២១៩. ‘‘អយោនិ សុទ្ធិមន្វេសំ, អគ្គិំ បរិចរិំ វនេ;

សុទ្ធិមគ្គំ អជានន្តោ, អកាសិំ អមរំ តបំ [អកាសិំ អបរំ តបំ (ស្យា.), អកាសិំ អមតំ តបំ (ក.)].

២២០. ‘‘តំ សុខេន សុខំ លទ្ធំ, បស្ស ធម្មសុធម្មតំ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

២២១. ‘‘ព្រហ្មពន្ធុ បុរេ អាសិំ, ឥទានិ ខោម្ហិ ព្រាហ្មណោ;

តេវិជ្ជោ ន្ហាតកោ [នហាតកោ (សី. អដ្ឋ.)] ចម្ហិ, សោត្តិយោ ចម្ហិ វេទគូ’’តិ.

… អង្គណិកភារទ្វាជោ ថេរោ….

២. បច្ចយត្ថេរគាថា

២២២. ‘‘បញ្ចាហាហំ បព្ពជិតោ, សេខោ អប្បត្តមានសោ,

វិហារំ មេ បវិដ្ឋស្ស, ចេតសោ បណិធី អហុ.

២២៣. ‘‘នាសិស្សំ ន បិវិស្សាមិ, វិហារតោ ន និក្ខមេ;

នបិ បស្សំ និបាតេស្សំ, តណ្ហាសល្លេ អនូហតេ.

២២៤. ‘‘តស្ស មេវំ វិហរតោ, បស្ស វីរិយបរក្កមំ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

… បច្ចយោ ថេរោ….

៣. ពាកុលត្ថេរគាថា

២២៥. ‘‘យោ បុព្ពេ ករណីយានិ, បច្ឆា សោ កាតុមិច្ឆតិ;

សុខា សោ ធំសតេ ឋានា, បច្ឆា ច មនុតប្បតិ.

២២៦. ‘‘យញ្ហិ កយិរា តញ្ហិ វទេ, យំ ន កយិរា ន តំ វទេ;

អករោន្តំ ភាសមានំ, បរិជានន្តិ បណ្ឌិតា.

២២៧. ‘‘សុសុខំ វត និព្ពានំ, សម្មាសម្ពុទ្ធទេសិតំ;

អសោកំ វិរជំ ខេមំ, យត្ថ ទុក្ខំ និរុជ្ឈតី’’តិ.

… ពាកុលោ [ពាក្កុលោ (សី.)] ថេរោ….

៤. ធនិយត្ថេរគាថា

២២៨. ‘‘សុខំ ចេ ជីវិតុំ ឥច្ឆេ, សាមញ្ញស្មិំ អបេក្ខវា;

សង្ឃិកំ នាតិមញ្ញេយ្យ, ចីវរំ បានភោជនំ.

២២៩. ‘‘សុខំ ចេ ជីវិតុំ ឥច្ឆេ, សាមញ្ញស្មិំ អបេក្ខវា;

អហិ មូសិកសោព្ភំវ, សេវេថ សយនាសនំ.

២៣០. ‘‘សុខំ ចេ ជីវិតុំ ឥច្ឆេ, សាមញ្ញស្មិំ អបេក្ខវា;

ឥតរីតរេន តុស្សេយ្យ, ឯកធម្មញ្ច ភាវយេ’’តិ.

… ធនិយោ ថេរោ….

៥. មាតង្គបុត្តត្ថេរគាថា

២៣១. ‘‘អតិសីតំ អតិឧណ្ហំ, អតិសាយមិទំ អហុ;

ឥតិ វិស្សដ្ឋកម្មន្តេ, ខណា អច្ចេន្តិ មាណវេ.

២៣២. ‘‘យោ ច សីតញ្ច ឧណ្ហញ្ច, តិណា ភិយ្យោ ន មញ្ញតិ;

ករំ បុរិសកិច្ចានិ, សោ សុខា ន វិហាយតិ.

២៣៣. ‘‘ទព្ពំ កុសំ បោដកិលំ, ឧសីរំ មុញ្ជបព្ពជំ;

ឧរសា បនុទិស្សាមិ, វិវេកមនុព្រូហយ’’ន្តិ.

… មាតង្គបុត្តោ ថេរោ….

៦. ខុជ្ជសោភិតត្ថេរគាថា

២៣៤. ‘‘យេ ចិត្តកថី ពហុស្សុតា, សមណា បាដលិបុត្តវាសិនោ;

តេសញ្ញតរោយមាយុវា, ទ្វារេ តិដ្ឋតិ ខុជ្ជសោភិតោ.

២៣៥. ‘‘យេ ចិត្តកថី ពហុស្សុតា, សមណា បាដលិបុត្តវាសិនោ;

តេសញ្ញតរោយមាយុវា, ទ្វារេ តិដ្ឋតិ មាលុតេរិតោ.

២៣៦. ‘‘សុយុទ្ធេន សុយិដ្ឋេន, សង្គាមវិជយេន ច;

ព្រហ្មចរិយានុចិណ្ណេន, ឯវាយំ សុខមេធតី’’តិ.

… ខុជ្ជសោភិតោ ថេរោ….

៧. វារណត្ថេរគាថា

២៣៧. ‘‘យោធ កោចិ មនុស្សេសុ, បរបាណានិ ហិំសតិ;

អស្មា លោកា បរម្ហា ច, ឧភយា ធំសតេ នរោ.

២៣៨. ‘‘យោ ច មេត្តេន ចិត្តេន, សព្ពបាណានុកម្បតិ;

ពហុញ្ហិ សោ បសវតិ, បុញ្ញំ តាទិសកោ នរោ.

២៣៩. ‘‘សុភាសិតស្ស សិក្ខេថ, សមណូបាសនស្ស ច;

ឯកាសនស្ស ច រហោ, ចិត្តវូបសមស្ស ចា’’តិ.

… វារណោ ថេរោ….

៨. វស្សិកត្ថេរគាថា

២៤០. ‘‘ឯកោបិ សទ្ធោ មេធាវី, អស្សទ្ធានីធ ញាតិនំ;

ធម្មដ្ឋោ សីលសម្បន្នោ, ហោតិ អត្ថាយ ពន្ធុនំ.

២៤១. ‘‘និគ្គយ្ហ អនុកម្បាយ, ចោទិតា ញាតយោ មយា;

ញាតិពន្ធវបេមេន, ការំ កត្វាន ភិក្ខុសុ.

២៤២. ‘‘តេ អព្ភតីតា កាលង្កតា, បត្តា តេ តិទិវំ សុខំ;

ភាតរោ មយ្ហំ មាតា ច, មោទន្តិ កាមកាមិនោ’’តិ.

… វស្សិកោ [បស្សិកោ (សី. ស្យា. បី.)] ថេរោ….

៩. យសោជត្ថេរគាថា

២៤៣. ‘‘កាលបព្ពង្គសង្កាសោ, កិសោ ធមនិសន្ថតោ;

មត្តញ្ញូ អន្នបានម្ហិ, អទីនមនសោ នរោ’’.

២៤៤. ‘‘ផុដ្ឋោ ឌំសេហិ មកសេហិ, អរញ្ញស្មិំ ព្រហាវនេ;

នាគោ សង្គាមសីសេវ, សតោ តត្រាធិវាសយេ.

២៤៥. ‘‘យថា ព្រហ្មា តថា ឯកោ, យថា ទេវោ តថា ទុវេ;

យថា គាមោ តថា តយោ, កោលាហលំ តតុត្តរិ’’ន្តិ.

… យសោជោ ថេរោ….

១០. សាដិមត្តិយត្ថេរគាថា

២៤៦. ‘‘អហុ តុយ្ហំ បុរេ សទ្ធា, សា តេ អជ្ជ ន វិជ្ជតិ;

យំ តុយ្ហំ តុយ្ហមេវេតំ, នត្ថិ ទុច្ចរិតំ មម.

២៤៧. ‘‘អនិច្ចា ហិ ចលា សទ្ទា, ឯវំ ទិដ្ឋា ហិ សា មយា;

រជ្ជន្តិបិ វិរជ្ជន្តិ, តត្ថ កិំ ជិយ្យតេ មុនិ.

២៤៨. ‘‘បច្ចតិ មុនិនោ ភត្តំ, ថោកំ ថោកំ កុលេ កុលេ;

បិណ្ឌិកាយ ចរិស្សាមិ, អត្ថិ ជង្ឃពលំ [ជង្ឃាពលំ (សី.)] មមា’’តិ.

… សាដិមត្តិយោ ថេរោ….

១១. ឧបាលិត្ថេរគាថា

២៤៩. ‘‘សទ្ធាយ អភិនិក្ខម្ម, នវបព្ពជិតោ នវោ;

មិត្តេ ភជេយ្យ កល្យាណេ, សុទ្ធាជីវេ អតន្ទិតេ.

២៥០. ‘‘សទ្ធាយ អភិនិក្ខម្ម, នវបព្ពជិតោ នវោ;

សង្ឃស្មិំ វិហរំ ភិក្ខុ, សិក្ខេថ វិនយំ ពុធោ.

២៥១. ‘‘សទ្ធាយ អភិនិក្ខម្ម, នវបព្ពជិតោ នវោ;

កប្បាកប្បេសុ កុសលោ, ចរេយ្យ អបុរក្ខតោ’’តិ.

… ឧបាលិត្ថេរោ….

១២. ឧត្តរបាលត្ថេរគាថា

២៥២. ‘‘បណ្ឌិតំ វត មំ សន្តំ, អលមត្ថវិចិន្តកំ;

បញ្ច កាមគុណា លោកេ, សម្មោហា បាតយិំសុ មំ.

២៥៣. ‘‘បក្ខន្ទោ មារវិសយេ, ទឡ្ហសល្លសមប្បិតោ;

អសក្ខិំ មច្ចុរាជស្ស, អហំ បាសា បមុច្ចិតុំ.

២៥៤. ‘‘សព្ពេ កាមា បហីនា មេ, ភវា សព្ពេ បទាលិតា [វិទាលិតា (សី. បី. អដ្ឋ.)];

វិក្ខីណោ ជាតិសំសារោ, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ’’តិ.

… ឧត្តរបាលោ ថេរោ….

១៣. អភិភូតត្ថេរគាថា

២៥៥. ‘‘សុណាថ ញាតយោ សព្ពេ, យាវន្តេត្ថ សមាគតា;

ធម្មំ វោ ទេសយិស្សាមិ, ទុក្ខា ជាតិ បុនប្បុនំ.

២៥៦. [សំ. និ. ១.១៨៥] ‘‘អារម្ភថ [អារភថ (សី. ស្យា.), អារព្ភថ (ក.)] និក្កមថ, យុញ្ជថ ពុទ្ធសាសនេ;

ធុនាថ មច្ចុនោ សេនំ, នឡាគារំវ កុញ្ជរោ.

២៥៧. ‘‘យោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ, អប្បមត្តោ វិហស្សតិ [វិហេស្សតិ (ស្យា. បី.)];

បហាយ ជាតិសំសារំ, ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សតី’’តិ.

… អភិភូតោ ថេរោ….

១៤. គោតមត្ថេរគាថា

២៥៨. ‘‘សំសរំ ហិ និរយំ អគច្ឆិស្សំ, បេតលោកមគមំ បុនប្បុនំ;

ទុក្ខមម្ហិបិ តិរច្ឆានយោនិយំ, នេកធា ហិ វុសិតំ ចិរំ មយា.

២៥៩. ‘‘មានុសោបិ ច ភវោភិរាធិតោ, សគ្គកាយមគមំ សកិំ សកិំ;

រូបធាតុសុ អរូបធាតុសុ, នេវសញ្ញិសុ អសញ្ញិសុដ្ឋិតំ.

២៦០. ‘‘សម្ភវា សុវិទិតា អសារកា, សង្ខតា បចលិតា សទេរិតា;

តំ វិទិត្វា មហមត្តសម្ភវំ, សន្តិមេវ សតិមា សមជ្ឈគ’’ន្តិ.

… គោតមោ ថេរោ….

១៥. ហារិតត្ថេរគាថា

២៦១. ‘‘យោ បុព្ពេ ករណីយានិ, បច្ឆា សោ កាតុមិច្ឆតិ;

សុខា សោ ធំសតេ ឋានា, បច្ឆា ច មនុតប្បតិ.

២៦២. ‘‘យញ្ហិ កយិរា តញ្ហិ វទេ, យំ ន កយិរា ន តំ វទេ;

អករោន្តំ ភាសមានំ, បរិជានន្តិ បណ្ឌិតា.

២៦៣. ‘‘សុសុខំ វត និព្ពានំ, សម្មាសម្ពុទ្ធទេសិតំ;

អសោកំ វិរជំ ខេមំ, យត្ថ ទុក្ខំ និរុជ្ឈតី’’តិ.

… ហារិតោ ថេរោ….

១៦. វិមលត្ថេរគាថា

២៦៤. ‘‘បាបមិត្តេ វិវជ្ជេត្វា, ភជេយ្យុត្តមបុគ្គលំ;

ឱវាទេ ចស្ស តិដ្ឋេយ្យ, បត្ថេន្តោ អចលំ សុខំ.

២៦៥. ‘‘បរិត្តំ ទារុមារុយ្ហ, យថា សីទេ មហណ្ណវេ;

ឯវំ កុសីតមាគម្ម, សាធុជីវីបិ សីទតិ;

តស្មា តំ បរិវជ្ជេយ្យ, កុសីតំ ហីនវីរិយំ.

២៦៦. ‘‘បវិវិត្តេហិ អរិយេហិ, បហិតត្តេហិ ឈាយិភិ;

និច្ចំ អារទ្ធវីរិយេហិ, បណ្ឌិតេហិ សហាវសេ’’តិ.

… វិមលោ ថេរោ….

តិកនិបាតោ និដ្ឋិតោ.